คู่มือสำคัญเกี่ยวกับการรับบุตรบุญธรรม การเลิกรับบุตรบุญธรรม และบุตรบุญธรรมโดยสมบูรณ์

ประเด็นสำคัญ

• การแจ้งเกิดเด็กที่ไม่ได้คลอดโดยตนเองว่าเป็นบุตรโดยสายเลือด ไม่ทำให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างบิดามารดากับบุตรโดยสายเลือด อย่างไรก็ตาม หากมีเจตนาในการรับบุตรบุญธรรม คุณสมบัติสำคัญของการรับบุตรบุญธรรม และข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการใช้ชีวิตในฐานะบิดามารดาบุญธรรมกับบุตรบุญธรรมครบถ้วน การแจ้งเกิดอาจมีผลเป็นการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาเกาหลี ลงวันที่ 24 พฤษภาคม 1994 คดี 93므119 เป็นต้น)
• ในกรณีที่การแจ้งเกิดอันเป็นเท็จมีผลเป็นการรับบุตรบุญธรรม จะไม่สามารถใช้การฟ้องขอให้ศาลยืนยันว่าไม่มีความสัมพันธ์ระหว่างบิดามารดากับบุตรโดยสายเลือดเพื่อยุติความสัมพันธ์ระหว่างบิดามารดาบุญธรรมกับบุตรบุญธรรมได้ ต้องพิจารณาขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง เช่น การเพิกถอนหรือการเลิกรับบุตรบุญธรรม (ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 776 และมาตรา 897 (민법 제776조, 제897조); กรณีตัวอย่าง 11·25)
• โดยหลักแล้ว ผู้ที่มีคู่สมรสต้องรับบุตรบุญธรรมร่วมกับคู่สมรส แม้มีการรับบุตรบุญธรรมโดยไม่ได้รับความยินยอมจากคู่สมรสฝ่ายหนึ่ง ก็อาจต้องวินิจฉัยผลทางกฎหมายระหว่างคู่สมรสแต่ละฝ่ายกับบุตรบุญธรรมแยกจากกัน (ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 874 (민법 제874조); กรณีตัวอย่าง 15)
• การรับผู้เยาว์เป็นบุตรบุญธรรมจำเป็นต้องได้รับความยินยอมหรือความยินยอมให้รับเป็นบุตรบุญธรรมตามอายุ และการรับผู้เยาว์เป็นบุตรบุญธรรมต้องได้รับอนุญาตจากศาลครอบครัว อย่างไรก็ตาม แม้ไม่ได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม ก็อาจถือว่ามีการยินยอมโดยปริยายหรือใช้ข้อยกเว้นตามกฎหมายได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเฉพาะกรณี (ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 867, มาตรา 869 และมาตรา 908-2 (민법 제867조, 제869조, 제908조의2); กรณีตัวอย่าง 10·22)
• เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด บุตรบุญธรรมโดยสมบูรณ์จะมีสถานะเช่นเดียวกับบุตรที่เกิดระหว่างการสมรสของบิดามารดาบุญธรรม และใช้ชื่อสกุลกับสกุลประจำตระกูลของบิดามารดาบุญธรรม ความสัมพันธ์ทางเครือญาติกับบิดามารดาโดยสายเลือดและญาติทางสายเลือดของบุคคลเหล่านั้นจะสิ้นสุดลงโดยหลัก แต่มีข้อยกเว้นในกรณีที่รับบุตรโดยสายเลือดของคู่สมรสเป็นบุตรบุญธรรมโดยสมบูรณ์แต่เพียงฝ่ายเดียว (ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 908-3 (민법 제908조의3))
• การรับบุตรบุญธรรมทั่วไปไม่สิ้นสุดลงเพียงเพราะบิดามารดาบุญธรรมหย่าร้าง ความสัมพันธ์ทางเครือญาติที่เกิดจากการรับบุตรบุญธรรมจะสิ้นสุดลงเมื่อมีการเพิกถอนหรือเลิกรับบุตรบุญธรรม (ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 776 (민법 제776조); คำพิพากษาศาลฎีกาเกาหลีโดยองค์คณะใหญ่ ลงวันที่ 24 พฤษภาคม 2001 คดี 2000므1493)
• เหตุสำหรับการเลิกรับบุตรบุญธรรมทั่วไปโดยคำสั่งศาลแตกต่างจากเหตุสำหรับการเลิกรับบุตรบุญธรรมโดยสมบูรณ์โดยคำสั่งศาล สำหรับบุตรบุญธรรมโดยสมบูรณ์ จะยื่นคำร้องขอเลิกรับบุตรบุญธรรมต่อศาลได้ต่อเมื่อมีเหตุจำกัดตามที่กฎหมายกำหนด (ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 905 และมาตรา 908-5 (민법 제905조, 제908조의5))
• การที่เด็กซึ่งเป็นบุตรบุญธรรมอยู่แล้วได้รับการรับเป็นบุตรบุญธรรมอีกครั้งโดยบุคคลอื่น ไม่ทำให้ความสัมพันธ์เดิมระหว่างบิดามารดาบุญธรรมกับบุตรบุญธรรมสิ้นสุดลงด้วยการเลิกรับบุตรบุญธรรมเพียงเพราะข้อเท็จจริงดังกล่าว (คำพิพากษาศาลฎีกาเกาหลี ลงวันที่ 24 กรกฎาคม 2014 คดี 2012므806)

คำถามที่พบบ่อย

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 776 (민법 제776조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 781 วรรค 4 (민법 제781조 제4항)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 809 วรรค 1 (민법 제809조 제1항)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 867 (민법 제867조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 869 (민법 제869조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 874 (민법 제874조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 878 (민법 제878조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 881 (민법 제881조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 883 (민법 제883조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 884 (민법 제884조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 897 (민법 제897조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 898 (민법 제898조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 905 (민법 제905조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 908 (민법 제908조)
• ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 908-2 (민법 제908조의2)

ข้อควรระวัง

• การที่การแจ้งเกิดมีผลเป็นการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมหรือไม่นั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเจตนาในการรับบุตรบุญธรรมเพียงอย่างเดียว ต้องพิจารณาคุณสมบัติสำคัญของการรับบุตรบุญธรรมและความสัมพันธ์ในการใช้ชีวิตที่เป็นรูปธรรม เช่น การเลี้ยงดู ประกอบกันด้วย
• การเพิกถอนการรับบุตรบุญธรรมและการเลิกรับบุตรบุญธรรมมีเหตุและผลทางกฎหมายแตกต่างกัน โดยเฉพาะกรณีการเพิกถอนการรับบุตรบุญธรรม กรณีตัวอย่างอธิบายว่าไม่มีผลย้อนหลัง และไม่สามารถเพิกถอนการรับบุตรบุญธรรมด้วยการฟ้องขอให้ศาลยืนยันว่าไม่มีความสัมพันธ์ระหว่างบิดามารดากับบุตรโดยสายเลือดได้
• การรับบุตรบุญธรรมโดยสมบูรณ์มีความแตกต่างจากการรับบุตรบุญธรรมทั่วไปในเรื่องความสัมพันธ์กับบิดามารดาโดยสายเลือดและเงื่อนไขการเลิกรับบุตรบุญธรรม จึงไม่ควรนำบทบัญญัติสำหรับการรับบุตรบุญธรรมทั่วไปมาใช้โดยตรง
• กรณีตัวอย่างระยะเวลาสำหรับยื่นคำร้องขอเพิกถอนหรือเลิกรับบุตรบุญธรรมอาจแตกต่างกันตามเหตุ จึงต้องตรวจสอบเหตุที่เกี่ยวข้องและกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน

กรณีปรึกษาที่ใช้อ้างอิง

คู่มือนี้ AI สรุปจากกรณีปรึกษาของสำนักงานช่วยเหลือทางกฎหมายเกาหลีต่อไปนี้ (ภาษาเกาหลี)

1. 실제로는 입양한 아이를 친생자로 출생신고 한 경우의 효력
2. 이성양자(異姓養子)의 성(姓)을 양친의 성으로 변경할 수 있는지
3. 혼인 외의 자(子)를 생모와 그 배우자가 입양하는 경우
4. 부모를 알 수 없는 기아(棄兒)를 양자로 하는 경우
5. 양친자관계존부확인의 소의 가능여부
6. 양부모 중 일방이 사망한 경우 생존하는 다른 일방이 사망한 일방과 양자 사이의 양친자관계의 해소를 구할 수 있는지
7. 조부모가 손자녀를 친양자로 입양할 수 있는지
8. 양자로 입양된 후 다시 다른 부부에게 친양자로 입양되기 위한 요건
9. 민법 개정 전 동성애자의 입양 효력
10. 미성년자 입양에 있어서의 대락 추정
11. 친생자로 출생신고 한 양자에 대한 ‘친생자관계부존재확인청구’ 여부
12. 친생자 아닌 자를 자신과 내연관계에 있는 남자의 혼외자로 출생신고 한 것이 유효한지
13. 이혼으로 양부의 가를 떠난 양모와 양자관계의 소멸 여부
14. 무효인 입양이 묵시적 추인에 의하여 유효한 것으로 될 수 있는지
15. 부부 공동의사에 의하지 않은 입양
16. 부부공동입양 원칙과 파양
17. 친양자 입양의 경우 재판상 파양의 가능여부
18. 국가대표 선수로 선발시키기 위해 외국 국적의 미성년자를 대한민국 국민이 입양할 수 있는지
19. 친양자 제도의 특징
20. 입양의 취소와 친권자 지정
21. 입양의 취소
22. 친양자로 하려는 사람의 법정대리인이 친양자 입양에 동의하지 않는 경우 친양자 입양을 할 수 없는지
23. 중복 입양된 경우 이전의 양친자관계가 파양으로 소멸하는지
24. 파양의 요건과 절차
25. 친생자가 양자를 상대로 입양을 취소하려는 취지로 친생자관계부존재확인을 구할 수 있는지