คู่มือขั้นตอนและเงื่อนไขการวินิจฉัยความไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย

ประเด็นสำคัญ

• การวินิจฉัยความไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมายเป็นระบบควบคุมบรรทัดฐานทางกฎหมายภายหลังการตรากฎหมายและเป็นรูปธรรม โดยศาลเสนอเรื่องและศาลรัฐธรรมนูญเป็นผู้วินิจฉัย เมื่อประเด็นว่ากฎหมายขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่เป็นประเด็นเบื้องต้นของคดีที่เป็นรูปธรรม (รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐเกาหลี มาตรา 107 วรรค 1 (대한민국헌법 제107조 제1항), มาตรา 111 วรรค 1 ข้อ 1 (대한민국헌법 제111조 제1항 제1호))
• ศาลอาจเสนอเรื่องโดยตำแหน่งหน้าที่หรือเมื่อคู่ความยื่นคำร้อง คู่ความยื่นคำร้องต่อศาลที่รับผิดชอบคดี และศาลจะพิจารณาว่ามีความเกี่ยวพันกับคดีในฐานะประเด็นเบื้องต้นและมีข้อสงสัยอย่างสมเหตุสมผลว่ากฎหมายขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่ ก่อนตัดสินใจว่าจะเสนอเรื่องหรือไม่ (พระราชบัญญัติศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 41 วรรค 1 (헌법재판소법 제41조 제1항); ตัวอย่างที่ 2)
• ความเกี่ยวพันกับคดีในฐานะประเด็นเบื้องต้น หมายถึงกรณีที่กฎหมายดังกล่าวใช้บังคับกับคดี และการวินิจฉัยว่าขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่ทำให้คำบังคับหรือเนื้อหาของคำพิพากษา หรือความหมายทางกฎหมายเกี่ยวกับผลของคำพิพากษาเปลี่ยนแปลงไป (ตัวอย่างที่ 7)
• แม้กฎหมายจะไม่ได้ใช้บังคับกับคดีโดยตรง ก็อาจถือว่ามีความเกี่ยวพันกับคดีในฐานะประเด็นเบื้องต้นได้ หากมีความเกี่ยวเนื่องภายในกับกฎหมายอื่นที่ใช้บังคับ และส่งผลต่อผลคดีหรือความหมายของบทบัญญัติที่ใช้บังคับ (ตัวอย่างที่ 21)
• เป้าหมายของการวินิจฉัยความไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมายคือกฎหมาย คำสั่งหรือกฎระเบียบไม่ใช่เป้าหมายของการวินิจฉัยดังกล่าว และตัวอย่างอธิบายว่าศาลสามารถวินิจฉัยเองได้ว่าคำสั่งหรือกฎระเบียบขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่ (ตัวอย่างที่ 7)
• การยกคำร้องขอให้เสนอเรื่องไม่ได้หมายความเสมอไปว่าศาลวินิจฉัยแล้วว่ากฎหมายนั้นชอบด้วยรัฐธรรมนูญ คำร้องอาจถูกยกเพราะไม่มีความเกี่ยวพันกับคดีในฐานะประเด็นเบื้องต้น และไม่สามารถอุทธรณ์คำวินิจฉัยว่าจะเสนอเรื่องหรือไม่ได้ (พระราชบัญญัติศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 41 วรรค 4 (헌법재판소법 제41조 제4항); ตัวอย่างที่ 2 และ 20)
• ผลของคำวินิจฉัยว่ากฎหมายขัดรัฐธรรมนูญและความเป็นไปได้ในการพิจารณาคดีใหม่ต้องพิจารณาตามสิ่งที่ถูกวินิจฉัยและแต่ละคดี ตัวอย่างอธิบายว่า หากมีคำวินิจฉัยว่าบทบัญญัติกฎหมายเกี่ยวกับโทษทางอาญาขัดรัฐธรรมนูญ บทบัญญัตินั้นอาจสิ้นผลใช้บังคับย้อนหลัง และอาจพิจารณาคดีใหม่ในคดีอาญาที่เกี่ยวข้องได้ (พระราชบัญญัติศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 47 วรรค 3 (헌법재판소법 제47조 제3항); ตัวอย่างที่ 13, 15 และ 18)

คำถามที่พบบ่อย

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐเกาหลี มาตรา 37 วรรค 2 (대한민국헌법 제37조 제2항)
• รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐเกาหลี มาตรา 75 (대한민국헌법 제75조)
• รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐเกาหลี มาตรา 107 วรรค 1 (대한민국헌법 제107조 제1항)
• รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐเกาหลี มาตรา 111 วรรค 1 ข้อ 1 (대한민국헌법 제111조 제1항 제1호)
• พระราชบัญญัติศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 26 วรรค 1 (헌법재판소법 제26조 제1항)
• พระราชบัญญัติศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 41 วรรค 1, 4 และ 5 (헌법재판소법 제41조 제1항·제4항·제5항)
• พระราชบัญญัติศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 47 วรรค 3 (헌법재판소법 제47조 제3항)
• พระราชบัญญัติศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 68 วรรค 2 (헌법재판소법 제68조 제2항)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยกรณีพิเศษเพื่อเร่งรัดการดำเนินคดี ฯลฯ มาตรา 3 (소송촉진 등에 관한 특례법 제3조)
• พระราชบัญญัติควบคุมเช็คที่ไม่ถูกต้อง มาตรา 2 วรรค 2 (부정수표단속법 제2조 제2항)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยการลงโทษการจัดหาและดำเนินการอื่น ๆ เกี่ยวกับการค้าประเวณี มาตรา 21 วรรค 1 (성매매알선 등 행위의 처벌에 관한 법률 제21조 제1항)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยค่าธรรมเนียมแสตมป์สำหรับการดำเนินคดีแพ่ง ฯลฯ มาตรา 1 (민사소송 등 인지법 제1조)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยกรณีพิเศษเกี่ยวกับการติดแสตมป์และการวางหลักประกัน มาตรา 2 (인지첩부 및 공탁제공에 관한 특례법 제2조)
• พระราชบัญญัติคุ้มครองเยาวชน มาตรา 2 ข้อ 1 และข้อ 4, มาตรา 26 วรรค 1 (청소년보호법 제2조 제1호·제4호, 제26조 제1항)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยการชุมนุมและการเดินขบวน มาตรา 10 และ 23 (집회 및 시위에 관한 법률 제10조·제23조)

ข้อควรระวัง

• ศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้เริ่มวินิจฉัยทันทีเพียงเพราะมีข้อสงสัยว่ากฎหมายขัดรัฐธรรมนูญ ต้องตรวจสอบก่อนว่ากฎหมายนั้นเป็นประเด็นเบื้องต้นของคดีที่เป็นรูปธรรมจริงหรือไม่
• อย่าสรุปเพียงเพราะศาลยกคำร้องขอให้เสนอเรื่องว่า ศาลได้วินิจฉัยว่ากฎหมายนั้นชอบด้วยรัฐธรรมนูญแล้ว
• หากมีการแก้ไขกฎหมายหรือคดีนั้นสิ้นสุดลง ความเกี่ยวพันกับคดีในฐานะประเด็นเบื้องต้นอาจสิ้นสุดลงได้ ส่วนการยกเว้นตามที่อธิบายในตัวอย่างจะใช้ได้หรือไม่ ต้องพิจารณาแยกต่างหาก
• ความเป็นไปได้ในการพิจารณาคดีใหม่หลังมีคำวินิจฉัยว่ากฎหมายขัดรัฐธรรมนูญไม่ได้ใช้เหมือนกันกับทุกคดี ต้องตรวจสอบโดยเฉพาะเงื่อนไขเกี่ยวกับการสิ้นผลใช้บังคับของบทบัญญัติว่าด้วยโทษทางอาญาและการพิจารณาคดีใหม่ตามที่อธิบายในตัวอย่าง

บทความที่เกี่ยวข้อง

• เมื่อกฎหมายที่ใช้ตัดสินคดีถูกตั้งคำถาม: ทางเดินจากศาลทั่วไปสู่ศาลรัฐธรรมนูญเกาหลี
• 위헌 주장은 언제 재판을 멈춰 세우는가
• ยื่นคำร้องซ้ำในชั้นศาลสูง: เมื่อโอกาสตรวจสอบกฎหมายตามรัฐธรรมนูญอาจผ่านไปแล้ว
• เมื่อกฎหมายไม่ได้ถูกท้าทาย แต่เป็นการตีความของศาล: คำร้องของสามีที่อาจไปไม่ถึงศาลรัฐธรรมนูญ
• คำพิพากษาสิ้นสุดแล้ว แต่จะท้าทายกฎหมายได้เมื่อใด: จังหวะสำคัญของการรื้อฟื้นคดีในเกาหลีใต้
• เมื่อจารีตตัดสิทธิผู้หญิง: เหตุใดศาลอาจไม่ใช้จารีต แต่ยื่นให้ศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้

กรณีปรึกษาที่ใช้อ้างอิง

คู่มือนี้ AI สรุปจากกรณีปรึกษาของสำนักงานช่วยเหลือทางกฎหมายเกาหลีต่อไปนี้ (ภาษาเกาหลี)

1. 구 소송촉진등에관한특례법 제3조 제1항의 위헌 여부
2. 위헌법률심판제도
3. 부정수표단속법상 부정수표발행인 형사처벌 규정의 위헌 여부
4. 성매매를 한 자를 형사처벌 하도록 규정한 법률조항의 위헌성 여부
5. 소장 등에 인지 첩부하도록 한 규정의 재판청구권 침해 여부
6. 청소년보호법상 주류 판매 금지규정의 위헌 여부
7. 위헌법률심판에 있어서 재판의 전제성이란 무엇인지
8. 야간시위금지조항의 위헌성
9. 형사소송법상 구속기간 제한 규정의 위헌 여부
10. 운전면허를 받은 사람이 자동차등을 이용하여 살인 또는 강간 등 범죄행위를 한 때 운전면허를 취소하도록 하는 규정의 위헌성 여부...
11. 부동산실명법상 명의신탁 무효 규정의 위헌 여부
12. 2002.1.1.이후 경매절차에 따라 토양오염관리대상시설을 인수한 자를 오염원인자로 간주하여 토양정화책임을 부과하고 위반 시 ...
13. 재판에 영향을 미칠 염려가 있거나 미치게 하기 위한 집회 또는 시위를 금지하고 이를 위반한 자를 형사처벌하는 규정이 집회의 자...
14. 채권자가 비면책채권 입증책임을 부담하는 것의 위헌성
15. 법인의 종업원이 법위반시 법인에 벌금을 부과하는 것의 위헌 여부
16. 음주운전의 경우 운전의 개념에 ‘도로 외의 곳’을 포함하도록 한 도로교통법 규정의 위헌여부
17. 정당의 시ㆍ도당 하부조직의 운영을 위하여 당원협의회 등의 사무소를 두는 것을 금지한 정당법 규정의 위헌여부
18. 경범죄처벌법상 ‘과다노출’ 금지조항의 위헌여부
19. 인신보호법 제15조 중 ‘피수용자인 구제청구자’의 즉시항고 제기기간을 ‘3일’로 정한 부분이 피수용자의 재판청구권을 침해하는지...
20. 법원의 합헌판단권이 인정되는지
21. 간접적용되는 법률도 재판의 전제성이 인정될 수 있는지
22. 보호의무자 2인의 동의와 정신건강의학과 전문의 1인의 진단으로 정신질환자에 대한 보호입원이 가능하도록 한 정신보건법(2011....
23. 운전면허를 받은 사람이 다른 사람의 자동차등을 훔친 경우에는 운전면허를 필요적으로 취소하도록 한 규정이 헌법에 위배되는지.
24. 공중도덕상 유해한 업무에 취업시킬 목적으로 근로자를 파견한 사람을 형사처벌하도록 하는 규정 중 ‘공중도덕상 유해한 업무’ 부분...
25. 식품접객영업자 등 대통령령으로 정하는 영업자’는 ‘영업의 위생관리와 질서유지, 국민의 보건위생 증진을 위하여 총리령으로 정하는...