แนวทางว่าด้วยหลักเกณฑ์และขั้นตอนการเรียกร้องแบ่งทรัพย์สินเมื่อหย่า

ประเด็นสำคัญ

• การแบ่งทรัพย์สินเป็นคำเรียกร้องแยกต่างหากจากค่าเสียหายเพื่อเยียวยาทางจิตใจ และแม้คู่สมรสฝ่ายใดเป็นผู้รับผิดชอบต่อการแตกแยกของความสัมพันธ์สมรส ก็ยังสามารถเรียกร้องแบ่งทรัพย์สินร่วมได้ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 839-2 และ 843 (민법 제839조의2, 제843조); คดีตัวอย่าง 5)
• ทรัพย์สินที่สร้างขึ้นร่วมกันระหว่างสมรสอาจอยู่ในข่ายแบ่ง ไม่ว่าจะมีชื่อใครเป็นเจ้าของหรือใครเป็นผู้จัดการดูแลก็ตาม โดยหลักแล้ว ทรัพย์สินที่มีอยู่ก่อนสมรส หรือได้รับมาจากมรดกหรือการให้ จะไม่รวมอยู่ในข่ายแบ่ง แต่หากอีกฝ่ายมีส่วนช่วยรักษาทรัพย์สิน ป้องกันไม่ให้มูลค่าลดลง หรือช่วยให้ทรัพย์สินเพิ่มพูนขึ้น ก็อาจอยู่ในข่ายแบ่งได้ (คดีตัวอย่าง 5, 10, 19, 23)
• งานบ้านอาจนำมาพิจารณาเป็นการมีส่วนช่วยให้ได้มา รักษาไว้ หรือเพิ่มพูนทรัพย์สินได้ วิธีและจำนวนการแบ่งจะกำหนดโดยพิจารณาปัจจัยหลายประการโดยรวม เช่น ระดับการมีส่วนช่วยในการสร้างทรัพย์สิน ระยะเวลาสมรส และสภาพความเป็นอยู่ (คดีตัวอย่าง 5, 23)
• หนี้ที่เกิดขึ้นเพื่อสร้างทรัพย์สินร่วม หรือเพื่อการดำเนินชีวิตทางเศรษฐกิจของครอบครัว อาจนำมาพิจารณาในการแบ่งทรัพย์สินได้ อย่างไรก็ตาม คดีตัวอย่างกล่าวถึงทั้งคำวินิจฉัยที่ระบุว่าไม่รับคำเรียกร้องหากหักหนี้แล้วไม่เหลือทรัพย์สิน และคำวินิจฉัยที่ระบุว่าอาจแบ่งรับผิดกันได้แม้เหลือเพียงหนี้ จึงต้องพิจารณาที่มาและลักษณะของหนี้ (คดีตัวอย่าง 3, 18)
• สิทธิเรียกร้องเงินเกษียณของคู่สมรสที่ทำงานระหว่างสมรสอาจอยู่ในข่ายแบ่งได้ หากสามารถประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจ ณ เวลาที่การพิจารณาคดีในชั้นข้อเท็จจริงสิ้นสุดลง และเงินบำนาญเกษียณของข้าราชการที่เริ่มรับแล้วก็อาจกำหนดให้เป็นทรัพย์สินที่แบ่งได้เช่นกัน (คดีตัวอย่าง 8, 15)
• สำหรับการหย่าโดยคำพิพากษา ทรัพย์สินที่อยู่ในข่ายแบ่งและมูลค่าของทรัพย์สินจะกำหนดตามหลักฐานที่เป็นรูปธรรม โดยถือวันที่การพิจารณาคดีในชั้นข้อเท็จจริงสิ้นสุดลงเป็นเกณฑ์ ทรัพย์สินที่ได้มาหลังแยกกันอยู่ก็อาจอยู่ในข่ายแบ่งได้ หากมีพื้นฐานมาจากทรัพยากรที่คู่สมรสร่วมกันสร้างไว้ก่อนแยกกันอยู่ (คดีตัวอย่าง 13, 19)
• ข้อตกลงแบ่งทรัพย์สินที่ทำโดยมีเงื่อนไขว่าจะหย่าโดยความยินยอม อาจไม่มีผลหากการหย่าโดยความยินยอมไม่สำเร็จและกลายเป็นการหย่าโดยคำพิพากษา ในกรณีนี้ หากไม่มีข้อตกลงใหม่แยกต่างหาก ต้องยื่นคำร้องแบ่งทรัพย์สินต่อศาลครอบครัว (คดีตัวอย่าง 6)
• หากตรวจสอบทรัพย์สินของอีกฝ่ายได้ยาก สามารถยื่นคำร้องต่อศาลครอบครัวเพื่อให้แสดงรายการทรัพย์สินหรือขอให้ตรวจสอบทรัพย์สินได้ ในการแบ่งทรัพย์สินโดยคำพิพากษา ศาลสามารถตรวจสอบทรัพย์สินที่อยู่ในข่ายแบ่งได้ โดยไม่ต้องยึดติดกับข้อกล่าวอ้างของคู่ความเท่านั้น (พระราชบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาคดีครอบครัว มาตรา 48-2 และ 48-3 (가사소송법 제48조의2, 제48조의3); คดีตัวอย่าง 21, 25)

คำถามที่พบบ่อย

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 830 (민법 제830조)
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 839-2 (민법 제839조의2)
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 843 (민법 제843조)
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 974 (민법 제974조)
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 975 (민법 제975조)
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1057-2 (민법 제1057조의2)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาคดีครอบครัว มาตรา 48-2 (가사소송법 제48조의2)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาคดีครอบครัว มาตรา 48-3 (가사소송법 제48조의3)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาคดีครอบครัว มาตรา 64 วรรคหนึ่ง (가사소송법 제64조 제1항)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาคดีครอบครัว มาตรา 67 วรรคหนึ่ง (가사소송법 제67조 제1항)
• พระราชบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาคดีครอบครัว มาตรา 68 วรรคหนึ่ง ข้อ 1 (가사소송법 제68조 제1항 제1호)
• พระราชบัญญัติพิเศษว่าด้วยการเร่งรัดการดำเนินคดี เป็นต้น มาตรา 3 (소송촉진 등에 관한 특례법 제3조)
• พระราชบัญญัติคุ้มครองการเช่าที่อยู่อาศัย (주택임대차보호법)
• พระราชบัญญัติคุ้มครองการเช่าอาคารพาณิชย์ มาตรา 2 และ 3 (상가건물임대차보호법 제2조, 제3조)
• พระราชบัญญัติบำเหน็จบำนาญข้าราชการ มาตรา 46-3 เป็นต้นไป (공무원연금법 제46조의3 이하)

ข้อควรระวัง

• ตามคดีตัวอย่าง สิทธิเรียกร้องแบ่งทรัพย์สินจะสิ้นสุดลงเมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันที่หย่า หากพิจารณาจะเรียกร้องหลังหย่า ควรตรวจสอบกำหนดเวลาดังกล่าว
• ข้อตกลงแบ่งทรัพย์สินที่ทำโดยมีเงื่อนไขว่าจะหย่าโดยความยินยอม อาจไม่มีผลเมื่อการหย่าเกิดขึ้นโดยคำพิพากษา และหนังสือสละสิทธิที่ทำไว้ก่อนหย่าก็อาจไม่ได้รับอนุญาตในฐานะการสละสิทธิล่วงหน้าที่ยังไม่เป็นรูปธรรม
• เพียงเพราะมีหนี้ ไม่ได้ทำให้คู่สมรสอีกฝ่ายมีหน้าที่ต้องร่วมรับผิดโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจสอบว่าหนี้เกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตร่วมกันหรือการสร้างทรัพย์สินร่วมกันหรือไม่ และผลการพิจารณาอาจแตกต่างกันไปในแต่ละคดี
• ตามคดีตัวอย่าง ดอกเบี้ยหรือค่าเสียหายจากการผิดนัดชำระที่เกี่ยวกับคำพิพากษาแบ่งทรัพย์สินซึ่งสั่งให้ชำระเงินพร้อมกับการหย่า เริ่มเกิดตั้งแต่วันถัดจากวันที่คำพิพากษาถึงที่สุด และอาจไม่มีการใช้อัตราดอกเบี้ยตามพระราชบัญญัติพิเศษว่าด้วยการเร่งรัดการดำเนินคดี เป็นต้น (소송촉진 등에 관한 특례법)

บทความที่เกี่ยวข้อง

• สัญญาแบ่งทรัพย์สินก่อนหย่า: เมื่อความตกลงในอดีตอาจกลายเป็นเพียงกระดาษเปล่าในศาลเกาหลี
• รักกันแทบตายแต่ไม่ได้จดทะเบียน: สิทธิในทรัพย์สินหลังเลิกราตามกฎหมายเกาหลี

กรณีปรึกษาที่ใช้อ้างอิง

คู่มือนี้ AI สรุปจากกรณีปรึกษาของสำนักงานช่วยเหลือทางกฎหมายเกาหลีต่อไปนี้ (ภาษาเกาหลี)

1. 사실혼 파기로 인한 재산분할청구가 가능한지
2. 재산분할로 소유권이전 될 경우 임차보증금반환채무 인수 형태
3. 청산대상 채무액 공제 시 잔액이 없어도 재산분할청구 가능한지
4. 이혼과 동시에 명한 재산분할채무의 이행기 및 적용이율
5. 이혼 또는 혼인의 취소 시 재산분할청구
6. 협의이혼을 전제한 재산분할약정의 재판상이혼 시 적용 여부
7. 부부일방이 명의신탁한 부동산도 재산분할청구의 대상인지
8. 향후 수령할 공무원 퇴직연금이 재산분할의 대상이 되는지
9. 사실혼당사자의 사망과 재산분할청구권
10. 부부일방의 고유재산이 재산분할청구대상에 포함되는지
11. 이혼 및 위자료의 소송이 확정된 경우 위자료에 대한 이행명령
12. 반소 인용 시 기각된 본소에 병합된 재산분할청구의 판단 여부
13. 재판상 이혼을 전제로 한 재산분할에 있어 분할대상 재산과 액수산정의 기준시기
14. 이혼 시 재산분할에 있어, 성년인 자녀들에 대한 부양의무를 지는 경우 이러한 사정 참작 여부
15. 회사퇴직금도 재산분할청구의 대상이 될 수 있는지
16. 단기간 혼인생활 파탄 시 일방이 혼인생활을 위해 지출한 비용의 반환 가부
17. 재산분할합의가 해제된 경우 재산분할청구의 적법 여부
18. 이혼 시 양 당사자가 채무만이 존재할 경우 채무도 재산분할이 되는지 여부
19. 부부의 일방이 별거 후에 취득한 재산이 재산분할의 대상이 되는지
20. 재산 분할시 상대방의 직업 등 기타 참작할 만한 사유
21. 법원이 재산분할대상을 직권으로 조사할 수 있는지
22. 이혼 시 재산분할의 지연 손해금 산정
23. 재산분할에 있어 가사노동에 대한 평가
24. 재산분할 청구권을 이혼 전 미리 포기할 수 있는지
25. 재산 명시 및 재산 조회 제도