Talab huquqini o‘tkazish: kuchga kirishi va uchinchi shaxslarga qarshi qo‘yish talablari bo‘yicha qo‘llanma
54 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Talab huquqi huquqni o‘tkazuvchi va huquqni qabul qiluvchi o‘rtasidagi shartnoma asosida o‘tkaziladi. Biroq qarzdorga yoki boshqa huquqni qabul qilgan shaxslarga nisbatan huquqni talab qilish uchun xabarnoma yuborish yoki rozilik olish kabi uchinchi shaxslarga qarshi qo‘yish talablarini bajarish kerak. Natija huquqni o‘tkazishni taqiqlovchi shart, qarzdorning e’tirozlari va hisobga olishi hamda talab huquqining turiga qarab farq qilishi mumkin. Shu sababli faqat huquq o‘tkazilganiga asoslanib to‘lovni talab qilish mumkin, deb xulosa qilmaslik kerak.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Nomli talab huquqini, qoida tariqasida, o‘tkazish mumkin. Biroq talab huquqining xususiyati bunga yo‘l qo‘ymasa yoki huquqni o‘tkazishni taqiqlovchi shart mavjud bo‘lsa, masalani alohida ko‘rib chiqish zarur (Fuqarolik kodeksining 449-moddasi (민법 제449조)).
- Huquqni qabul qilgan shaxs qarzdorga nisbatan huquq o‘tkazilganini talab qilish uchun huquqni o‘tkazuvchining xabarnomasi yoki qarzdorning roziligini olishi kerak. Qarzdordan boshqa uchinchi shaxslarga nisbatan huquqni talab qilish uchun esa belgilangan sana qayd etilgan hujjat bilan rasmiylashtirilgan xabarnoma yoki rozilik talab etiladi (Fuqarolik kodeksining 450-moddasi (민법 제450조)).
- Talab huquqi ikki marta o‘tkazilgan bo‘lsa, faqat shartnoma sanasi yoki hujjatda qayd etilgan belgilangan sana emas, balki belgilangan sana qayd etilgan xabarnoma qarzdorga yetib borgan vaqt yoki belgilangan sana qayd etilgan rozilik berilgan vaqt solishtiriladi (1-misol).
- Huquqni o‘tkazishni taqiqlovchi shart mavjud bo‘lsa ham, huquqni qabul qilgan shaxs bu shartni bilmagan va qo‘pol ehtiyotsizlikka yo‘l qo‘ymagan taqdirda, qarzdor ushbu shartni unga qarshi qo‘ya olmasligi mumkin. Huquqni qabul qilgan shaxsning yomon niyatda bo‘lganini yoki qo‘pol ehtiyotsizlikka yo‘l qo‘yganini buni da’vo qilayotgan qarzdor isbotlashi kerak (Fuqarolik kodeksining 449-moddasi 2-qismi (민법 제449조 제2항), 3-, 9- va 25-misollar).
- Qarzdor huquq o‘tkazilgani haqida xabarnoma olguniga qadar huquqni o‘tkazuvchiga nisbatan yuzaga kelgan asoslarni huquqni qabul qilgan shaxsga qarshi qo‘llashi mumkin. Rozilik berilgan bo‘lsa, rozilik paytida e’tiroz bildirish huquqi saqlab qolingan-qolinmagani kabi holatlar muhimdir. Rozilikdan keyin yangidan orttirilgan talab huquqi bilan, qoida tariqasida, huquqni qabul qilgan shaxsga qarshi hisobga olishni qo‘llab bo‘lmaydi (Fuqarolik kodeksining 451-moddasi (민법 제451조), 10- va 16-misollar).
- Huquqni qabul qilgan shaxs huquqni o‘tkazuvchi vakili sifatida xabarnoma yuborishi mumkin, ammo vakillik munosabati ko‘rinib turishi kerak. Faqat huquqni qabul qilgan shaxsning o‘z nomidan yuborilgan xabarnoma haqiqiy deb topilmasligi mumkin (4- va 6-misollar).
- Ish haqi bo‘yicha talab huquqi o‘tkazilishi mumkin bo‘lsa ham, ish beruvchi uni huquqni qabul qilgan shaxsga bevosita to‘lay olmaydi. Shuningdek, sud ishlarini yuritishga imkon yaratish huquqni o‘tkazishning asosiy maqsadi bo‘lsa, bunday o‘tkazish haqiqiy emas deb topilishi mumkin (Mehnat standartlari to‘g‘risidagi qonunning 43-moddasi 1-qismi (근로기준법 제43조 제1항), Ishonch to‘g‘risidagi qonunning 7-moddasi (신탁법 제7조), 8- va 21-misollar).
- Ro‘yxatdan o‘tkazilmagan ijara bo‘yicha ta’minot pulini qaytarish talab huquqini kelajakda bunday huquq yuzaga kelishi sharti bilan o‘tkazish mumkin. Ijara ta’minot pulini qaytarish talab huquqi o‘tkazilganidan keyin ijaraga beruvchi va ijarachi shartnomani yangilasa ham, yangilashning ta’siri huquqni qabul qilgan shaxsga nisbatan qo‘llanmasligi mumkin (2- va 7-misollar).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Talab huquqini qabul qilib olsam, qarzdordan darhol pul talab qila olamanmi?
Faqat huquqni o‘tkazish shartnomasining o‘zi huquqni o‘tkazuvchi va huquqni qabul qiluvchi o‘rtasida talab huquqining o‘tkazilishiga olib kelishi mumkin. Biroq qarzdorga nisbatan huquqni o‘tkazishni talab qilish uchun huquqni o‘tkazuvchining xabarnomasi yoki qarzdorning roziligi zarur. Uchinchi shaxslar bilan ustuvorlik masalasi yuzaga kelsa, xabarnoma yoki rozilik belgilangan sana qayd etilgan hujjat bilan rasmiylashtirilgan bo‘lishi ham kerak (Fuqarolik kodeksining 450-moddasi (민법 제450조)).
Q. Bir xil talab huquqini ikki kishi qabul qilgan bo‘lsa, kim ustuvor huquqqa ega bo‘ladi?
Huquqni qabul qilgan shaxslar o‘rtasidagi ustuvorlik faqat huquqni o‘tkazish shartnomasini kim birinchi tuzganiga qarab belgilanmaydi. Qarzdorga belgilangan sana qayd etilgan hujjat bilan rasmiylashtirilgan huquqni o‘tkazish xabarnomasi qachon yetib borgani yoki belgilangan sana qayd etilgan rozilik qachon berilgani solishtiriladi (1-misol).
Q. Huquqni o‘tkazishni taqiqlovchi shart mavjud bo‘lgan talab huquqini ham qabul qilib olish mumkinmi?
Huquqni o‘tkazishni taqiqlovchi shart bo‘lsa, qarzdor ushbu shartni bilgan yoki qo‘pol ehtiyotsizlik tufayli bilmagan huquqni qabul qilgan shaxsga mazkur shartni qarshi qo‘yishi mumkin. Huquqni qabul qilgan shaxs bu shartni bilmagan va qo‘pol ehtiyotsizlikka ham yo‘l qo‘ymagan bo‘lsa, qarzdor faqat shu shartga asoslanib unga qarshi e’tiroz bildira olmasligi mumkin. Huquqni qabul qilgan shaxsning yomon niyatda bo‘lganini yoki qo‘pol ehtiyotsizlikka yo‘l qo‘yganini qarzdor isbotlashi kerak (Fuqarolik kodeksining 449-moddasi 2-qismi (민법 제449조 제2항), 3- va 9-misollar).
Q. Talab huquqining o‘tkazilishiga rozilik bildirganimdan keyin yuzaga kelgan talab huquqim bilan hisobga olishni qo‘llay olamanmi?
Qarzdor talab huquqining o‘tkazilishiga rozilik bildirganidan keyin huquqni o‘tkazuvchiga nisbatan yangi orttirgan talab huquqi bilan, qoida tariqasida, huquqni qabul qilgan shaxsga qarshi o‘zaro hisobga olishni qo‘llay olmaydi. Biroq huquq o‘tkazilishidan oldin hisobga olishga asos bo‘ladigan holat yuzaga kelgan va o‘tkazilgan talab huquqi bilan bir vaqtda bajarilishi kerak bo‘lgan majburiyat mavjud bo‘lsa, hisobga olish tan olinishi mumkin (Fuqarolik kodeksining 451-moddasi (민법 제451조), 10- va 16-misollar).
Q. Huquqni qabul qilgan shaxs huquqni o‘tkazuvchi nomidan talab huquqi o‘tkazilgani haqida xabarnoma yuborishi mumkinmi?
Huquqni qabul qilgan shaxs xabarnomani huquqni o‘tkazuvchining vakili sifatida yuborishi mumkin. Biroq xabarnomada huquqni o‘tkazuvchi nomidan vakillik qilayotgani ko‘rinib turishi kerak. Vakillik munosabati ko‘rsatilmay, faqat huquqni qabul qilgan shaxs nomidan yuborilgan xabarnoma haqiqiy deb topilmasligi mumkin (6-misol).
Q. Ish haqi bo‘yicha talab huquqi o‘tkazilsa, huquqni qabul qilgan shaxs kompaniyadan ish haqini bevosita talab qila oladimi?
Ish haqi bo‘yicha talab huquqining o‘zini o‘tkazish mumkin, ammo ish haqi xodimga bevosita to‘lanishi kerak. Shu sababli huquqni qabul qilgan shaxs ish beruvchidan ish haqini bevosita o‘ziga to‘lashni talab qila olmaydi, ish beruvchi ham ish haqini huquqni qabul qilgan shaxsga to‘lamasligi kerak (Mehnat standartlari to‘g‘risidagi qonunning 43-moddasi 1-qismi (근로기준법 제43조 제1항), 21-misol).
Q. Ijara ta’minot pulini qaytarish bo‘yicha talab huquqi o‘tkazilganidan keyin ijara shartnomasi yangilansa, huquqni qabul qilgan shaxs kutishi kerakmi?
Talab huquqi o‘tkazilgani haqida xabarnoma yuborilganidan keyin ham, ijaraga beruvchi va ijarachi shartnomani yangilashi yoki muddatini uzaytirishi mumkin. Biroq bunday kelishuvning ta’siri ijara ta’minot pulini qaytarish bo‘yicha talab huquqini qabul qilgan shaxsga nisbatan qo‘llanmasligi mumkin. Ta’minot pulini qaytarish va turar joyni bo‘shatib topshirish bir vaqtda bajarilishi lozim bo‘lishi mumkinligi sababli, ijarachining turar joyni bo‘shatib topshirgan-topshirmaganini ham tekshirish kerak (7-misol).
Q. Talab huquqini o‘tkazish shartnomasi bekor qilinsa, huquqni o‘tkazuvchi qarzdordan darhol yana talab qila oladimi?
Talab huquqi o‘tkazilgani haqida xabarnoma yuborilganidan keyin huquqni o‘tkazish shartnomasi bekor qilingan bo‘lsa, huquqni o‘tkazuvchi bekor qilishga asoslanib qarzdordan yana talab qilish uchun huquqni qabul qilgan shaxs qarzdorga shartnoma bekor qilinganini bildirishi kerak bo‘lishi mumkin. Huquqni o‘tkazishga asos bo‘lgan kelishuv bekor qilish yoki boshqa sabab tufayli o‘z kuchini yo‘qotgan taqdirda ham, huquqni qabul qilgan shaxs qarzdorga talab huquqi qayta tiklanganini xabar qilish majburiyatini olishi mumkin (12- va 14-misollar).
Q. Sud ishini yuritishni topshirish uchun talab huquqini oila a’zosiga o‘tkazish mumkinmi?
Sud ishlarini yuritishga imkon yaratish huquqni o‘tkazishning asosiy maqsadi bo‘lsa, Ishonch to‘g‘risidagi qonunning 7-moddasi qiyosiy qo‘llanib, bunday o‘tkazish haqiqiy emas deb topilishi mumkin (Ishonch to‘g‘risidagi qonunning 7-moddasi (신탁법 제7조)). Bunda huquq o‘tkazilishining sabablari, taraflar o‘rtasidagi munosabatlar hamda huquq o‘tkazilganidan keyin sud ishigacha bo‘lgan jarayon birgalikda ko‘rib chiqiladi. Huquqning oila a’zolari o‘rtasida o‘tkazilgani uning har doim haqiqiy ekanini anglatmaydi (8-misol).
Tegishli qonunlar
- Fuqarolik kodeksi, 108-modda, 2-qism (민법 제108조 제2항)
- Fuqarolik kodeksi, 114-modda (민법 제114조)
- Fuqarolik kodeksi, 115-modda (민법 제115조)
- Fuqarolik kodeksi, 149-modda (민법 제149조)
- Fuqarolik kodeksi, 449-modda (민법 제449조)
- Fuqarolik kodeksi, 450-modda (민법 제450조)
- Fuqarolik kodeksi, 451-modda (민법 제451조)
- Fuqarolik kodeksi, 452-modda, 2-qism (민법 제452조 제2항)
- Fuqarolik kodeksi, 487-modda (민법 제487조)
- Fuqarolik kodeksi, 667-modda (민법 제667조)
- Fuqarolik kodeksi, 667-modda, 3-qism (민법 제667조 제3항)
- Fuqarolik kodeksi, 668-modda (민법 제668조)
- Fuqarolik kodeksi, 669-modda (민법 제669조)
- Fuqarolik kodeksi, 670-modda (민법 제670조)
- Fuqarolik kodeksi, 671-modda (민법 제671조)
E’tibor bering
- Belgilangan sana qayd etilgan hujjat mavjudligining o‘zi uchinchi shaxslar oldidagi ustuvorlikni belgilamaydi. Xabarnoma qachon yetib borganini yoki rozilik qachon berilganini tekshirish kerak.
- Talab huquqi o‘tkazilgani haqida xabarnoma berish — huquq o‘tkazilganini ma’lum qilishdir, xolos; uning o‘zi talab huquqini bajarishni talab qilish deb hisoblanmasligi mumkin. Huquqni amalga oshirish muddati bilan bog‘liq masala yuzaga keladigan huquq bo‘lsa, uni alohida amalga oshirgan yoki amalga oshirmaganlikni tekshirish kerak (18-misol).
- Talab huquqining turiga qarab, huquqni o‘tkazishning umumiy qoidalari aynanligicha qo‘llanmasligi mumkin. Mulk huquqini o‘tkazishni davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni talab qilish huquqi, ish haqi bo‘yicha talab huquqi, bank omonati bo‘yicha talab huquqi hamda ta’minot maqsadidagi huquq o‘tkazilishi yuzasidan har biriga xos masalalarni alohida ko‘rib chiqish lozim (11-, 13-, 17-, 21- va 25-misollar).
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
- 채권이 이중으로 양도된 경우 누가 우선권자가 되는지
- 채권적 전세의 보증금반환채권을 양수한 채권양수인의 권리행사방법
- 양도금지특약이 있는 채권을 양도한 경우 그 효력이 있는지
- 하수급인이 수급인의 직불동의서 통지한 것이 채권양도통지인지
- 채권양도나 채권에 대한 질권설정에 있어서 채무자가 이의를 보류하지 않은 승낙을 한 경우, 양수인 또는 질권자에게 대항할 수 없...
- 채권양수인이 양도인의 대리인으로서 채권양도 통지를 할 수 있는지
- 전세보증금반환청구채권 양도 후 양수인의 동의 없이 계약이 갱신된 경우
- 부부사이에 소송행위를 하게 할 목적으로 채권양도를 한 경우 그 효력
- 양도금지특약 있는 채권양도의 경우 채무자가 채권자불확지공탁 가능한지
- 채권양도 승낙 후 취득한 채권으로 양도된 채권과 상계할 수 있는지
- 소유권이전등기청구권양도의 경우 채무자에 대한 양도통지로 대항력 있는지
- 다른 채무담보로 채권양도, 피담보채무소멸로 양수금청구 거절가능한지
- 회생계획인가결정에 따라 회생채무자의 채권에 관하여 설정된 양도담보권이 소멸되는 경우, 채권양수인이 민법 상 대항요건을 갖추면 ...
- 채권양도통지 후 계약해제된 경우 양수인의 그 사실통지의무 여부
- 허위표시에 의해 성립한 지명채권을 선의 양수한 경우에도 채무자에게 통지하거나 승낙을 받아야 하는지 여부
- 채권양도와 상계
- 저당권의 피담보채권과 저당권을 함께 양수하였으나 채권양도의 대항요건을 갖추지 못한 경우, 양수인의 저당권실행 가부
- 채권양도 통지만으로 제척기간 준수에 필요한 ‘권리의 재판외 행사’가 이루어졌다고 볼 수 있는지 여부
- 채권양도통지가 채무자에게 도달하였는지 여부에 대한 판단기준
- 처분권한 없는 자의 지명채권 양도의 유효성
- 근로자 임금 채권의 양도성
- 채권이 이미 타인에게 양도되었다는 사실이 민법 제451조 제1항 전단의 “양도인에게 대항할 수 있는 사유”에 해당하는지 여부
- 대항력없는 채권양수인의 재판상 청구
- 채무자가 채권양도를 승낙하면서 조건을 붙일 수 있는지
- 예금채권을 양수한 경우 은행에 예금채권의 지급을 구할 수 있는지
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).