LegalPost

Fuqarolik huquqida vakillik vakolati va ko‘rinma vakillik uchun javobgarlik bo‘yicha qo‘llanma

73 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Vakillik vakolatisiz tuzilgan shartnoma, qoida tariqasida, vakolat beruvchi uchun huquqiy kuchga ega bo‘lmaydi. Biroq qonunda belgilangan ko‘rinma vakillik shartlari bajarilsa, vakolat beruvchi javobgar bo‘lishi mumkin. Muhr guvohnomasi yoki muhrga ega bo‘lishning o‘zi vakillik vakolati mavjudligini tasdiqlamaydi; vakolat doirasi va bitim tuzilgan paytdagi holatlar ham birgalikda ko‘rib chiqilishi kerak.

Bir qarashda

Tomonlar → Vakolat beruvchi → Vakil → Bitimning ikkinchi tarafi → Vakil shartnoma tuzadi, vakolat yoki uning doirasi savol ostida → Vakolat berilgan va bitim vakolat doirasidami? → Ha → Yo‘q → Vakolat beruvchi bitimni ma’qulladimi? → Ha, 130-modda → Ko‘rinma vakillik shartlari va asosli sabab bormi? → Ha, 125, 126 yoki 129-modda → Vakolat beruvchi bitimga bog‘lanishi mumkin → Odatda bitim vakolat beruvchi uchun kuchga ega emas → Vakolat doirasini tekshiring → Vakolat aynan shu bitimni qamrab olganmi? → Holatlarni birgalikda baholang → Muhr yoki guvohnomaning o‘zi vakolatni tasdiqlamaydi → Bevosita tasdiq oling → Ikkinchi taraf vakolatni tekshira olarmidi?

Asosiy qoidalar

  • Vakolatsiz vakillik harakati vakolat beruvchi tomonidan ma’qullanmasa, u vakolat beruvchi uchun huquqiy kuchga ega bo‘lmaydi (Fuqarolik kodeksi, 130-modda (민법 제130조)).
  • Ko‘rinma vakillik vakillik vakolati berilgani haqida bildirish, mavjud vakolat doirasidan chetga chiqish yoki vakolat tugaganidan keyin bitim tuzish kabi holatlarga bo‘linadi; ularning shartlari bir-biridan farq qiladi (Fuqarolik kodeksi, 125-modda (민법 제125조), 126-modda (민법 제126조), 129-modda (민법 제129조)).
  • Asosli sabab bor-yo‘qligi vakillik harakati sodir etilgan paytdagi turli holatlarni obyektiv baholash orqali aniqlanadi. Muhr guvohnomasi, muhr kabi hujjatlarga ega bo‘lishning o‘zi yetarli bo‘lmasligi mumkin (1-, 4-, 20- va 25-misollar).
  • Agar ikkinchi taraf vakolat beruvchidan vakillik vakolatini bevosita tekshirishi mumkin bo‘la turib, buni qilmagan bo‘lsa, asosli sabab yo‘q deb topilishi mumkin (4-, 9-, 17-, 20- va 23-misollar).
  • Er-xotin o‘rtasidagi vakillik vakolati kundalik oilaviy ehtiyojlar bilan cheklangan. Ko‘chmas mulkni tasarruf etish yoki boshqa shaxsning qarzi uchun kafillik berish, odatda, faqat kundalik oilaviy ehtiyojlarga asoslanib vakolat doirasiga kiradi deb bo‘lmaydi. Ko‘rinma vakillik tan olinishi uchun alohida obyektiv holatlar bo‘lishi kerak (Fuqarolik kodeksi, 827-modda (민법 제827조), 832-modda (민법 제832조); 3-, 11- va 13-misollar).
  • Turmush o‘rtog‘ining hushsiz holatda ekani bilan kundalik oilaviy ehtiyojlarga taalluqli bo‘lmagan barcha huquqiy harakatlar uchun vakillik vakolati yuzaga kelmaydi (14-misol).
  • Shartnoma tuzish vakolati berilgani uchungina shartnomani bekor qilish yoki to‘lovni olish kabi keyingi ishlar uchun ham vakillik vakolati avtomatik ravishda berilgan deb bo‘lmaydi (Fuqarolik kodeksi, 128-modda (민법 제128조), 129-modda (민법 제129조); 7-misol).
  • Vakolatsiz vakillik harakati ochiq yoki sukut orqali ma’qullanishi mumkin, biroq uzoq vaqt davomida jinoiy shikoyat qilinmagani bilangina harakat ma’qullangan deb qat’iy xulosa qilib bo‘lmaydi (Fuqarolik kodeksi, 130-modda (민법 제130조), 133-modda (민법 제133조); 24-misol).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Vakilida muhr guvohnomasi va muhr bo‘lsa, shartnoma haqiqiy hisoblanadimi?

Faqat shu holatning o‘zi vakillik vakolati yoki ko‘rinma vakillik mavjudligini avtomatik ravishda tasdiqlamaydi. Hujjat mazmuni, uning berilishi va topshirilishi holatlari, bitim turi hamda vakolat beruvchining o‘zidan tasdiq olingan-olinmagani kabi jihatlar birgalikda baholanadi.

Holat 1, Holat 4, Holat 17, Holat 20

Q. Turmush o‘rtog‘im mening roziligimsiz ko‘chmas mulkimni garovga qo‘ysa, men javobgar bo‘lamanmi?

Ko‘chmas mulkni garovga qo‘yish, odatda, kundalik oilaviy ehtiyojlarga taalluqli deb hisoblanmaydi. Biroq turmush o‘rtog‘iga aynan shu harakatni topshirganiga ishonish uchun obyektiv asoslar bo‘lgan-bo‘lmaganiga qarab, ko‘rinma vakillik uchun javobgarlik tan olinishi ehtimoli o‘zgaradi.

Holat 3, Holat 11, Holat 17, Holat 21

Q. Agar turmush o‘rtog‘im oila yashaydigan uy uchun to‘lovni amalga oshirish maqsadida qarz olgan bo‘lsa, boshqa turmush o‘rtog‘i ham uni qaytarishi shartmi?

Qarzning maqsadigina xulosani belgilamaydi. Qarz miqdori, mablag‘ning amalda qayerga sarflangani, uy-joyga bo‘lgan ehtiyoj, er-xotinning mol-mulki va daromadlari kabi turli holatlarni birgalikda hisobga olib, bu kundalik oilaviy ehtiyojlardan kelib chiqqan qarzmi yoki yo‘qmi, deb baholanadi.

Holat 5, Holat 10, Holat 13

Q. Agar shaxs hushsiz bo‘lsa, turmush o‘rtog‘i uning o‘rniga barcha shartnomalarni tuza oladimi?

Yo‘q. Shaxsning hushsiz holatda ekani bilangina turmush o‘rtog‘iga qarz majburiyatini zimmasiga olishni ham o‘z ichiga olgan barcha huquqiy harakatlar uchun vakillik vakolati berilmaydi. Kundalik oilaviy ehtiyojlarga taalluqli bo‘lmagan harakatlar uchun alohida vakolat berilgani kabi asos bo‘lishi kerak.

Holat 14

Q. Ko‘chmas mulkni sotishda vakillik vakolatini qanday qilib xavfsiz tekshirish mumkin?

Ishonchnoma va muhr guvohnomasini tekshirishning o‘zi yetarli bo‘lmasligi mumkin. Bitim mazmuni hamda hujjatlarning berilishi va topshirilishi holatlarini o‘rganib, imkon bo‘lsa, sotish istagi va vakillik vakolatining doirasini bevosita vakolat beruvchining o‘zidan tasdiqlatish muhim.

Holat 4, Holat 9, Holat 20

Q. Shartnomani tuzgan vakilga shartnoma bo‘yicha to‘langan pulni qaytarib olishni ham topshirish mumkinmi?

Shartnoma tuzish vakolatini olgan vakil, shu asosning o‘zi bilangina, shartnomani bekor qilish yoki qaytariladigan pulni olish vakolatiga ham ega bo‘lmaydi. Keyingi ishlarni bajarish vakolati bor-yo‘qligini tekshirmasangiz, pulni vakolat beruvchining o‘ziga qaytarishingizga to‘g‘ri kelishi mumkin.

Holat 7

Q. Bank xodimi omonatimni yashirincha yechib olgan bo‘lsa, bankdan uni qaytarishni talab qila olamanmi?

Misolda keltirilgan sud qaroriga ko‘ra, xodim ilgari mijozlardan joyiga borib pul yig‘ish ishlarini bajarganining o‘zi mijoz unga omonatni yechib olish vakolatini berganini anglatmaydi. Aniq bitimning qanday amalga oshirilganiga qarab, moliya muassasasidan omonatni qaytarishni talab qilish mumkinmi-yo‘qmi, shuni ko‘rib chiqish kerak.

Holat 8

Q. Vakolatsiz vakillik harakati yuzasidan uzoq vaqt jinoiy shikoyat qilinmasa, bu rozilik bildirilganini anglatadimi?

Uzoq vaqt davomida jinoiy shikoyat qilinmagani bilangina sukut orqali ma’qullash bo‘lgan deb hisoblab bo‘lmaydi. Vakolat beruvchi ushbu harakatning oqibatlarini qabul qilish niyatini bildirgan deb hisoblashga asos bo‘ladigan boshqa holatlar bor-yo‘qligini ko‘rib chiqish kerak.

Holat 24

Q. Vakolatsiz vakil rasmiylashtirgan notarial hujjat asosida majburiy ijro qo‘llansa, unga qanday e’tiroz bildirish mumkin?

Misolda keltirilgan sud qaroriga ko‘ra, majburiy ijroga rozilik bildirish haqidagi notarial hujjatni rasmiylashtirishga Fuqarolik kodeksidagi ko‘rinma vakillik qoidalari tatbiq etilmaydi. Majburiy ijroga qarshi da’vo bilan ijroni nizolashish mumkin, biroq da’vo kiritilganining o‘zi ijroni to‘xtatmaydi; shu sababli ijroni to‘xtatish masalasini ham alohida ko‘rib chiqish kerak.

Holat 6

Tegishli qonunlar

  • Fuqarolik kodeksi, 114-modda (민법 제114조)
  • Fuqarolik kodeksi, 115-modda (민법 제115조)
  • Fuqarolik kodeksi, 125-modda (민법 제125조)
  • Fuqarolik kodeksi, 126-modda (민법 제126조)
  • Fuqarolik kodeksi, 128-modda (민법 제128조)
  • Fuqarolik kodeksi, 129-modda (민법 제129조)
  • Fuqarolik kodeksi, 130–133-moddalar (민법 제130조부터 제133조까지)
  • Fuqarolik kodeksi, 135-modda, 1-qism (민법 제135조 제1항)
  • Fuqarolik kodeksi, 827-modda, 1-qism (민법 제827조 제1항)
  • Fuqarolik kodeksi, 832-modda (민법 제832조)

E’tibor bering

  • Ko‘rinma vakillik uchun asosli sabab bor-yo‘qligi vakillik harakati sodir etilgan paytdagi holatlarga qarab aniqlanadi. Shu bois bitimdan keyin ma’lum bo‘lgan holatlar bilangina o‘sha paytda asosli sabab bo‘lgan yoki bo‘lmagan deb avtomatik xulosa qilib bo‘lmaydi.
  • Muhr guvohnomasi, muhr, ishonchnoma va shu kabi hujjatlar mavjud bo‘lsa ham, berilgan vakolat doirasi, hujjatlarning qanday topshirilgani va vakolat beruvchining haqiqiy irodasini tekshirish kerak.
  • Vakolatsiz vakil rasmiylashtirgan notarial hujjat bo‘yicha majburiy ijroga qarshi da’vo kiritilsa ham, majburiy ijro avtomatik ravishda to‘xtamaydi.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

  1. 인감증명서를 도용당한 본인의 표현대리책임 성립 여부
  2. 법인명의 예금의 거래인감 변경신고 시 은행의 주의의무
  3. 정신병원에 입원한 남편소유 주택을 처가 매도한 경우 그 효력
  4. 소유자 인감증명서의 소지자와 부동산매매계약체결 한 경우 그 효력
  5. 처가 남편명의 아파트의 분양대금을 빌린 경우 남편의 책임
  6. 훔친 인감증명으로 집행력 있는 공증을 한 경우 표현대리 성립 여부
  7. 민법 제129조의 표현대리
  8. 파출수납해온 은행직원이 예금주 몰래 예금을 인출한 경우
  9. 건축공사 수급인이 임의로 주택을 임대한 경우 그 효력
  10. 처가 남편명의의 차용증을 작성·교부한 경우 남편의 책임
  11. 대리권 없는 남편이 처의 대리로 체결한 연대보증계약과 표현대리
  12. 민법 제126조를 유추적용할 수 있는 경우 (2)
  13. 부부가 연대하여 대여금 반환의무를 부담하는 경우
  14. 교통사고로 의식불명인 자의 배우자에게 법률행위대리권이 있는지
  15. 피상속인의 무권대리인이 상속인이 된 경우 무권대리의 효력
  16. 건설회사의 명의차용인인 소위 부금상무의 무권대리행위인 회사 명의의 어음배서행위의 효력
  17. 부부 일방이 허락 없이 한 대리행위의 효력 (1)
  18. 본인을 위한 것임을 표시하지 않은 경우 표현대리 성립 여부
  19. 대리권한을 넘은 부동산거래의 효력(3)
  20. 대리권한을 넘은 부동산거래의 효력(1)
  21. 부부 일방이 허락 없이 한 대리행위의 효력 (3)
  22. 민법 제115조 단서를 묵시적 대리권 수여에도 적용 가능한지
  23. 대리권한을 넘은 부동산거래의 효력(4)
  24. 무권대리행위의 묵시적 추인
  25. 대리권한을 넘은 부동산거래의 효력(5)

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).