Talab huquqini vaqtincha xatlashning kuchi va ariza berish tartibi bo‘yicha qo‘llanma

28 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Talab huquqini vaqtincha xatlash — qarzdorning uchinchi shaxs qarzdorga nisbatan talab huquqini ta’minlash tartibidir; qaror uchinchi shaxs qarzdorga yetkazilgach, to‘lovni taqiqlash kuchiga ega bo‘ladi. Biroq xatlovning ta’siri va undiruvni amalga oshirish imkoniyati xatlov obyekti, uni ko‘rsatish usuli, hujjat yetkazilgan vaqt va uchinchi shaxs qarzdorning javob choralariga qarab farq qilishi mumkin.

Ishtirokchilar → Talabgor → Qarzdor → Uchinchi shaxs qarzdor → Qarzdorning uchinchi shaxsdan talab huquqini vaqtincha xatlash so‘ralmoqda → Xatlov qarori uchinchi shaxs qarzdorga yetkazildimi? → Ha — Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 227-modda 3-qism va 291-modda → Yo‘q — Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 227-modda 3-qism va 291-modda → Talab qaror yetkazilishidan oldin to‘langanmi? → Talab huquqi qarzdor va talab turi bo‘yicha aniqlanadimi? → Ha → Yo‘q → Yetkazilgan va to‘lanmagan aniq talabga xatlov ta’sir qiladi → Xatlov hali kuchga kirmagan, to‘langan summa chiqariladi yoki talab yetarlicha aniqlanmagan → Xatlov talab huquqiga qaratiladi, mulkning o‘ziga emas → Xatlov obyektini tekshiring: talab huquqi va mulkning o‘zi farqli → Uchinchi shaxs va talab turini aniqlang → Arizada uchinchi shaxs qarzdor va talab turi ravshan ko‘rsatilganmi → Kelajakdagi omonatlar ham kerak bo‘ls…

Asosiy qoidalar

Talab huquqiga nisbatan vaqtinchalik xatlov shu talab huquqini tasarruf etishni cheklaydi va, asosiy qoida bo‘yicha, talab huquqining obyekti bo‘lgan ko‘chmas mulkning o‘zini tasarruf etishni taqiqlamaydi. Biroq dastlabki ro‘yxatdan o‘tkazilgan mulk huquqini o‘tkazishni talab qilish huquqi vaqtincha xatlanib, xatlov ro‘yxatga kiritilgandan keyin mulk huquqi o‘tkazilgan holatlarda, tegishli holatlardagidek istisno qo‘llanishi mumkin (1- va 4-holatlar).
Talab huquqiga nisbatan vaqtinchalik xatlov qaror uchinchi shaxs qarzdorga yetkazilganda kuchga kiradi. Uchinchi shaxs qarzdor qarzni to‘lab, xatlanayotgan talab bekor bo‘lganidan keyin yetkazilgan xatlov to‘langan summaga tatbiq etilmaydi (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 227-modda, 3-qism (민사집행법 제227조 제3항); Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 291-modda (민사집행법 제291조); 15-holat).
Xatlanayotgan talab huquqi uchinchi shaxs qarzdor va talabning turi kabi ma’lumotlar orqali aniqlash mumkin bo‘ladigan tarzda ko‘rsatilishi kerak. Omonat talab huquqi bo‘yicha bir nechta moliya tashkilotini uchinchi shaxs qarzdor sifatida ko‘rsatib ariza berish mumkin, ammo ortiqcha xatlov kabi holatlar inobatga olinib, bunga yo‘l qo‘yilmasligi ham mumkin (10-holat).
Kelajakdagi omonatlarni ham vaqtincha xatlash uchun arizada keyinchalik kelib tushadigan omonat talab huquqlari ham qamrab olinishini aniq ko‘rsatish kerak. Faqat omonat talab huquqi talab summasiga yetguniga qadar deb yozish kelajakda kelib tushadigan mablag‘larni ham qamrab olmasligi mumkin (19- va 23-holatlar).
Vaqtincha xatlangan pul talabi bo‘yicha to‘lov muddati kelganida ham uchinchi shaxs qarzdorning qarzi bekor bo‘lmaydi va shunchaki to‘lovni ushlab turish uni kechiktirish uchun javobgarlikdan ozod qilmasligi mumkin. Holatlardagi tushuntirishlarga ko‘ra, uchinchi shaxs qarzdor tegishli pulni depozitga qo‘yib, summani ikki marta to‘lash xavfi va kechiktirish uchun javobgarlikdan qochishi mumkin (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 248-modda, 1-qism (민사집행법 제248조 제1항); Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 291-modda (민사집행법 제291조); 8-holat).
Talab huquqining o‘tkazilgani haqidagi xabarnoma va xatlov to‘g‘risidagi qaror bir kunda yetib kelib, qaysi biri oldin bo‘lganini aniqlashning imkoni bo‘lmasa, uchinchi shaxs qarzdor majburiyatni bajarish maqsadida pulni depozitga qo‘yib, huquqiy munosabatlardagi noaniqlikni bartaraf etishi mumkin (12-holat).
Xatlov bilan ta’minlanayotgan talab huquqi va asosiy da’voda qo‘yilgan talab huquqi bo‘yicha talablarning asosi bir xil bo‘lsa, ular farq qilishi mumkin. Biroq pul talab huquqini ta’minlash uchun qo‘llangan xatlovdan pul bilan bog‘liq bo‘lmagan talab huquqini ta’minlash uchun foydalanib bo‘lmaydi (13-, 14- va 17-holatlar).
Depozitga qo‘yilgan qimmatli qog‘ozlarni vaqtincha xatlash aksiyalarni tasarruf etishni cheklaydi, ammo holatlardagi tushuntirishlarga ko‘ra, aksiyadorning ovoz berish huquqidan foydalanishi taqiqlanadigan tasarruf hisoblanmaydi (Fuqarolik ijrosi qoidalari, 177-modda (민사집행규칙 제177조); 24- va 25-holatlar).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Mulk huquqini o‘tkazishni ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qilish huquqi vaqtincha xatlansa, ko‘chmas mulkni sotish yoki mulk huquqini o‘tkazishni ro‘yxatdan o‘tkazishni ham to‘xtatish mumkinmi?

Asosiy qoida bo‘yicha, mulk huquqini o‘tkazishni ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qilish huquqiga nisbatan vaqtinchalik xatlov talab huquqiga qaratiladi, shu sababli uning ko‘chmas mulkning o‘zini tasarruf etishni taqiqlash kuchi yo‘q. Biroq, dastlabki ro‘yxatdan o‘tkazilgan mulk huquqini o‘tkazishni talab qilish huquqi vaqtincha xatlangan va xatlov ro‘yxatga kiritilgandan keyin mulk huquqi o‘tkazilgan holatda, xatlov talabgori keyingi ro‘yxatga olishga nisbatan tasarruf etishni taqiqlash kuchini talab qilishi mumkinligi tushuntiriladi.

Q. Agar qarzdor xatlov to‘g‘risidagi qaror uchinchi shaxs qarzdorga yetib borishidan oldin to‘lovni amalga oshirgan bo‘lsa, nima bo‘ladi?

Talab huquqiga nisbatan vaqtinchalik xatlov to‘g‘risidagi qaror uchinchi shaxs qarzdorga yetkazilgandagina kuchga kiradi. Shu sababli, uchinchi shaxs qarzdor avval to‘lovni amalga oshirib, xatlanayotgan talab bekor bo‘lganidan keyin xatlov buyrug‘i yetkazilgan bo‘lsa, to‘langan summaga xatlovning ta’siri tatbiq etilmaydi.

Q. Qaysi bankda omonatim borligini bilmasam ham, omonat talab huquqini vaqtincha xatlash mumkinmi?

Holatlardagi tushuntirishlarga ko‘ra, bir nechta moliya tashkilotini uchinchi shaxs qarzdor sifatida ko‘rsatib ariza berish mumkin. Biroq uchinchi shaxs qarzdorlar soni haddan tashqari ko‘p bo‘lsa, ortiqcha xatlov kabi sabablar bilan bunga yo‘l qo‘yilmasligi mumkin; har bir uchinchi shaxs qarzdorga nisbatan talab summasi alohida ko‘rsatilishi kerak.

Q. Xatlov to‘g‘risida ariza berilgandan keyin hisobga yangidan tushgan omonat ham xatlanadimi?

Bu arizadagi so‘zlarga qarab farq qilishi mumkin. Kelajakda kelib tushadigan omonat talab huquqlari ham qamrab olinishi aniq ko‘rsatilmasa, xatlov faqat uning amalga oshirilgan vaqtidagi omonatlarga taalluqli deb qaralishi mumkin. Ammo kelajakdagi omonatlar ham qamrab olinishi ochiq ko‘rsatilgan holatlarda, keyinchalik kelib tushgan mablag‘larga ham xatlov ta’sir qilishi mumkinligi tushuntiriladi.

Q. Vaqtincha xatlangan ijara ta’minot pulini uy egasi to‘lov muddatidan kechiktirsa ham, foiz to‘lashi shart emasmi?

Vaqtinchalik xatlov uchinchi shaxs qarzdorning qarzini bekor qilmaydi, shu sababli to‘lov muddati kelgach, uchinchi shaxs qarzdor kechiktirganlik uchun javobgar bo‘lishi mumkin. Holatlardagi tushuntirishlarga ko‘ra, uchinchi shaxs qarzdor xatlangan pul talabini depozitga qo‘ysa, summani ikki marta to‘lash xavfi va kechiktirish uchun javobgarlikdan qochishi mumkin.

Q. Ijara ta’minot pulini qaytarishni talab qilish huquqi vaqtincha xatlangandan keyin ijaraga berilgan uy sotilsa, xatlovni kimga nisbatan talab qilish kerak?

Uy-joy ijarasini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun (주택임대차보호법) bo‘yicha uchinchi shaxslarga qarshi talabni qo‘yish shartlari bajarilgan ijara munosabatida, ijaraga berilgan uy boshqa shaxsga o‘tkazilsa, uni olgan shaxs ijaraga beruvchining maqomi bilan birga xatlovdagi uchinchi shaxs qarzdor maqomini ham egallashi mumkin. Bunday holatda xatlov talabgori xatlov ta’sirini mulkni o‘tkazgan shaxsga emas, uni olgan shaxsga nisbatan talab qilishi tushuntiriladi.

Q. Vaqtincha xatlangan talab huquqi yuzasidan majburiyatni bajarish to‘g‘risida da’vo kiritish mumkinmi?

Talab huquqi vaqtincha xatlanganining o‘zi qarzdorga uchinchi shaxs qarzdorga qarshi majburiyatni bajarish to‘g‘risida da’vo kiritib, ijro hujjatini olishni taqiqlamaydi. Biroq, hukm chiqarilgan taqdirda ham xatlov sababli ushbu ijro hujjatiga asoslangan majburiy ijro cheklanishi mumkin.

Q. Xatlovga ariza berishda ko‘rsatilgan talab huquqi bilan asosiy da’voda tan olingan talab huquqi farq qilsa ham, xatlovdan foydalanish mumkinmi?

Ikki huquq bo‘yicha talablarning asosi bir xil bo‘lsa, xatlovning ta’minlovchi kuchi asosiy da’voda tan olingan huquqqa ham tatbiq etilishi mumkin. Biroq pul talab huquqini ta’minlash uchun qo‘llangan xatlovdan pul bilan bog‘liq bo‘lmagan talab huquqini ta’minlash uchun foydalanib bo‘lmaydi. Shuningdek, ta’minlanayotgan talab huquqi to‘langandan keyin xatlovni boshqa huquqqa nisbatan qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar ham mavjud.

Q. Vaqtincha xatlangan aksiyalar bo‘yicha aksiyadorlar umumiy yig‘ilishida ovoz berish mumkinmi?

Holatlardagi tushuntirishlarga ko‘ra, depozitga qo‘yilgan qimmatli qog‘ozlarni vaqtincha xatlash taqiqlaydigan tasarruflar qatoriga aksiyadorning ovoz berish huquqidan foydalanishi kirmaydi. Shu sababli, faqat xatlovning o‘zi ovoz berish huquqidan foydalanishga to‘sqinlik qilmaydi, deb hisoblanadi.

Tegishli qonunlar

Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 31-modda (민사집행법 제31조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 48-modda, 1-qism (민사집행법 제48조 제1항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 159-modda (민사집행법 제159조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 189-modda, 2-qism, 3-band (민사집행법 제189조 제2항 제3호)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 227-modda, 1- va 3-qismlar (민사집행법 제227조 제1항·제3항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 228-modda (민사집행법 제228조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 229-modda, 5-qism (민사집행법 제229조 제5항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 230-modda (민사집행법 제230조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 231-modda (민사집행법 제231조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 243-modda (민사집행법 제243조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 248-modda, 1-qism (민사집행법 제248조 제1항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 251-modda, 1-qism (민사집행법 제251조 제1항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 283-modda, 1-qism (민사집행법 제283조 제1항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 291-modda (민사집행법 제291조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 300-modda (민사집행법 제300조)

E’tibor bering

Talab huquqiga nisbatan vaqtinchalik xatlovni uning obyekti bo‘lgan ko‘chmas mulkning o‘ziga nisbatan qo‘llanadigan vaqtinchalik xatlovdan farqlash kerak. Talab huquqi xatlangani uchungina uchinchi shaxslarga nisbatan ko‘chmas mulkni tasarruf etishni taqiqlash kuchini talab qilish mumkin, deb qat’iy xulosa qilmaslik kerak.
Xatlovning kuchi uchun qarorning uchinchi shaxs qarzdorga yetkazilgan vaqti muhim. Talab huquqining o‘tkazilgani haqidagi xabarnoma, xatlov, amaldagi to‘lov yoki xatlov bekor qilingani haqidagi xabarnoma qaysi biri oldin bo‘lganini tekshirish kerak.
Kelajakdagi omonatlar kabi keyinchalik yuzaga keladigan talab huquqlarini ta’minlash uchun ariza matnida xatlov obyekti kelajakdagi talab huquqlarini ham qamrab olishini sinchiklab tekshirish kerak.
Vaqtinchalik xatlov to‘lov muddatini yoki uchinchi shaxs qarzdorning qarzini bekor qilmaydi. To‘lovni ushlab turish holatida pulni depozitga qo‘yish kabi choralarni ko‘rib chiqish kerak.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).