LegalPost

Tijorat huquqining umumiy masalalari: bitimlar, vakillik va firma nomi uchun javobgarlik bo‘yicha qo‘llanma

99 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Tijorat bitimlarida shartnoma bo‘yicha kim javobgar bo‘lishi nomga, bitimning boshqa tomoni nimalarni bilgani yoki bilmaganiga, vakillik vakolatining doirasi va amaldagi tadbirkorlik faoliyati o‘tkazilgan-o‘tkazilmaganiga qarab o‘zgaradi. Savdogarlar o‘rtasidagi bitimlarga foizlar va da’vo muddatlari kabi Tijorat kodeksi qoidalari tatbiq etilishi mumkin. Tashish va mehmonxona xizmatlari kabi bitim turlariga xos alohida javobgarlik qoidalarini ham ko‘rib chiqish lozim.

Bir qarashda

Ishtirokchilar → Nomidan foydalanishga ruxsat bergan shaxs → Nomidan foydalangan tadbirkor → Bitimning boshqa tomoni → Firma nomidan foydalanishga ruxsat berilgan va bitim tuzilgan holat → Nomidan foydalanishga ruxsat berildimi? → Ha → Yo‘q → Boshqa tomon ruxsat bergan shaxsni faoliyat egasi deb yanglishdimi? → Boshqa tomon ruxsat borligini bildimi yoki jiddiy ehtiyotsizlik bilan bilmadi? → Ha — Tijorat kodeksining 24-moddasi → Yo‘q — Tijorat kodeksining 24-moddasi → Nomidan foydalangan shaxs bilan birgalikda javobgar bo‘lishi mumkin → Bu asosda javobgarlik tan olinmasligi mumkin → Boshqa tomon uni faoliyat egasi deb o‘ylaganmi → Ruxsat borligini bilganmi yoki jiddiy ehtiyotsizlik qilganmi → Ish beruvchining rahbarlik va nazorat vakolati bormi → Bitimning boshqa tomoni nimaga ishonganini tekshiring → Boshqa tomonning bilimi va ehtiyotsizligini tekshiring → Ish beruvchining javobgarligin…

Asosiy qoidalar

  • O‘z ismi yoki firma nomidan boshqa shaxsning tadbirkorlik faoliyatini yuritishida foydalanishiga ruxsat bergan shaxs, bitimning boshqa tomoni uni tadbirkorlik faoliyati egasi deb yanglishgan bo‘lsa, nomidan foydalangan shaxs bilan birgalikda javobgar bo‘lishi mumkin (Tijorat kodeksining 24-moddasi (상법 제24조)). Biroq boshqa tomon nomidan foydalanishga ruxsat berilganini bilgan yoki jiddiy ehtiyotsizlik tufayli bilmagan bo‘lsa, javobgarlik tan olinmasligi mumkin.
  • Nomidan foydalanishga ruxsat berish oqibatidagi bitim bo‘yicha javobgarlikni huquqbuzarlik uchun ish beruvchining javobgarligidan farqlash lozim. Tadbirkorlik faoliyati uchun o‘z nomidan foydalanishga ruxsat bergan shaxs obyektiv ravishda harakat sodir etgan shaxsga rahbarlik qilish va uni nazorat etish vakolatiga ega bo‘lgan bo‘lsa, ish beruvchining javobgarligi tan olinishi mumkin. Biroq jabrlanuvchining jiddiy ehtiyotsizligi kabi holatlar sababli javobgarlik rad etilishi ham mumkin (Fuqarolik kodeksining 756-moddasi (민법 제756조)).
  • Tadbirkorlik faoliyati o‘tkazilgan, deb faqat inshootlarning bir qismi yoki firma nomi berilganiga qarab xulosa qilish qiyin. Tashkillashtirilgan va yagona faoliyatni ta’minlaydigan mol-mulk o‘tkazilgani hamda avvalgidek tadbirkorlik faoliyati davom ettirilayotgani kabi barcha holatlar tekshirilishi lozim. Faoliyatni qabul qilib olib, avvalgi egasining firma nomidan foydalanishda davom etgan shaxs uning tadbirkorlik faoliyatiga oid qarzlari uchun javobgar bo‘lishi mumkin (Tijorat kodeksining 42-moddasi (상법 제42조)).
  • Qurilish maydonidagi boshliq yoki savdo xodimining vakolati faqat lavozimiga qarab belgilanmaydi. Uning vazifalarining mazmuni va doirasi muhim. Vakolat doirasidan tashqarida tuzilgan shartnoma uchun kompaniyani javobgar qilishda bitimning boshqa tomoni bunga ishonishi uchun asosli sabab bo‘lgan-bo‘lmagani kabi masalalar ko‘rib chiqiladi (Tijorat kodeksining 14-moddasi (상법 제14조) va 15-moddasi (상법 제15조)).
  • Savdogarning tadbirkorlik faoliyati uchun pul qarz olishi tijorat bitimi deb taxmin qilinishi mumkin. Savdogarlar o‘rtasidagi qarz berishda foiz bo‘yicha kelishuv bo‘lmasa ham, qarz tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lsa, Tijorat kodeksida belgilangan qonuniy foizni talab qilish mumkin (Tijorat kodeksining 47-moddasi (상법 제47조), 54-moddasi (상법 제54조) va 55-moddasi (상법 제55조)).
  • Agar bitim tomonlaridan biri uchun bitim tijorat bitimi bo‘lsa, Tijorat kodeksi boshqa tomonga ham tatbiq etilishi mumkin. Tijorat talablariga nisbatan da’vo muddati, qoida tariqasida, 5 yilni tashkil etadi, ammo boshqa qonunda qisqaroq muddat belgilangan bo‘lsa, o‘sha qoida qo‘llanadi (Tijorat kodeksining 3-moddasi (상법 제3조) va 64-moddasi (상법 제64조)).
  • Tashuvchi yukning yo‘qolishi, shikastlanishi yoki kechikib yetkazilishi uchun ehtiyot choralarini ko‘rganini isbotlay olmasa, javobgar bo‘lishi mumkin. Yo‘lovchi tashishda ham tashish bilan bog‘liq ehtiyot choralarini lozim darajada ko‘rganini isbotlash muhim (Tijorat kodeksining 135-moddasi (상법 제135조) va 148-moddasi (상법 제148조)).
  • Mehmonxona egasi mehmonni xavfsiz xona va unga tegishli inshootlar bilan ta’minlash majburiyatini olishi mumkin. Mehmonning avtomobilini mehmonxona avtoturargohiga qo‘yganining o‘zi saqlash uchun topshirish munosabati yuzaga kelganini anglatmaydi; kirish-chiqishni nazorat qilish, nazoratchi borligi kabi aniq boshqaruv holatlari tekshirilishi lozim (Tijorat kodeksining 152-moddasi (상법 제152조)).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Faqat o‘z nomidan foydalanishga ruxsat bergan shaxsdan ham tovarlar haqini talab qilish mumkinmi?

Agar o‘z ismi yoki firma nomidan tadbirkorlik faoliyatini yuritishga ruxsat bergan shaxs bo‘lsa va bitimning boshqa tomoni uni tadbirkorlik faoliyati egasi deb o‘ylab bitim tuzgan bo‘lsa, u nomidan foydalangan shaxs bilan birgalikda javobgar bo‘lishi mumkin. Biroq boshqa tomon nomidan foydalanishga ruxsat berilganini bilgan yoki jiddiy ehtiyotsizlik tufayli bilmagan bo‘lsa, javobgarlik rad etilishi mumkin (Tijorat kodeksining 24-moddasi (상법 제24조)).

Holat 15, Holat 16, Holat 21

Q. O‘z nomidan foydalanishga ruxsat bergan shaxs nomidan foydalanuvchining huquqbuzarligi oqibatida yetkazilgan zararni ham qoplashi kerakmi?

Nomidan foydalanishga ruxsat bergan shaxsning Tijorat kodeksiga muvofiq javobgarligi uning nomi va kreditiga ishonib bitim tuzgan boshqa tomonni himoya qilishga qaratilgan. Shu sababli, huquqbuzarlik oqibatidagi zarar bunday ishonchga aloqador bo‘lmagan holda yuzaga kelgan bo‘lsa, undan javobgarlikni talab qilish qiyin bo‘lishi mumkin. Biroq u obyektiv ravishda harakat sodir etgan shaxsga rahbarlik qilish va uni nazorat etish vakolatiga ega bo‘lgan bo‘lsa, Fuqarolik kodeksiga muvofiq ish beruvchining javobgarligi masalasi ko‘tarilishi mumkin (Tijorat kodeksining 24-moddasi (상법 제24조), Fuqarolik kodeksining 756-moddasi (민법 제756조)).

Holat 3, Holat 25

Q. Kompaniyaning qurilish maydonidagi boshlig‘i yoki savdo xodimi tuzgan shartnoma kompaniya uchun kuchga egami?

Xodimning lavozimi bilangina uning shartnoma tuzish vakolati bor, deb xulosa qilib bo‘lmaydi. Uning vazifalariga shartnoma tuzish kirishi yoki kirmasligi, bitim shu vazifalar doirasiga tegishli ekani hamda boshqa tomon uning vakolatiga ishonishi uchun asosli sabab bo‘lgan-bo‘lmagani kabi holatlarni tekshirish lozim (Tijorat kodeksining 14-moddasi (상법 제14조) va 15-moddasi (상법 제15조)).

Holat 2, Holat 10, Holat 13, Holat 19

Q. Auksion orqali zavod yoki inshootlarni sotib olib, eski kompaniyaning firma nomidan foydalansam, avvalgi qarzlar ham menga o‘tadimi?

Firma nomidan foydalanilganining o‘zi avvalgi qarzlar ham o‘tganini anglatmaydi. Tadbirkorlik faoliyatining tashkillashtirilgan mol-mulki o‘tkazilgan-o‘tkazilmagani, avvalgi faoliyatning ayniyligi saqlangan holda faoliyat davom ettirilgan-et-tirilmagani kabi aniq holatlarning barchasi hisobga olinib, tadbirkorlik faoliyati o‘tkazilgan-o‘tkazilmagani aniqlanadi (Tijorat kodeksining 42-moddasi (상법 제42조)).

Holat 6, Holat 7

Q. Savdogarga biznes uchun pul qarz berib, foizni belgilamagan bo‘lsam ham foiz talab qila olamanmi?

Agar qarz savdogarning tadbirkorlik faoliyati uchun olingani deb topilsa, Tijorat kodeksiga muvofiq qonunda belgilangan foizni talab qilish mumkin. Biroq Fuqarolik kodeksiga muvofiq, qarz shartnomasida foiz belgilash haqidagi kelishuv bo‘lmasa, qoida tariqasida, qarz muddati uchun foiz talab qilib bo‘lmaydi; to‘lov muddati o‘tgandan keyingi kechiktirish oqibatidagi zarar esa alohida masala hisoblanadi (Tijorat kodeksining 47-moddasi (상법 제47조), 54-moddasi (상법 제54조) va 55-moddasi (상법 제55조), Fuqarolik kodeksining 379-moddasi (민법 제379조) va 397-moddasi (민법 제397조)).

Holat 22

Q. Tijorat subyekti bo‘lmagan solidar kafilga ham tijorat da’vo muddati tatbiq etilishi mumkinmi?

Agar bitim tomonlaridan hech bo‘lmaganda biri uchun u tijorat bitimi hisoblansa, Tijorat kodeksi savdogar bo‘lmagan tomonga ham tatbiq etilishi mumkin. Ko‘rib chiqilgan ishda, tadbirkorlik faoliyati uchun olingan asosiy qarz tijorat qarzi sifatida so‘ngan taqdirda, alohida holatlar bo‘lmasa, unga qo‘shimcha bo‘lgan solidar kafillik majburiyati ham so‘nishi mumkin, deb topilgan (Tijorat kodeksining 3-moddasi (상법 제3조), 47-moddasi (상법 제47조) va 64-moddasi (상법 제64조)).

Holat 23

Q. Mehmonxona avtoturargohidan avtomobil o‘g‘irlansa, mehmonxonadan zararni qoplashni talab qila olamanmi?

Mehmonxona va mehmon o‘rtasida mehmonxona avtomobilni qabul qilib, saqlab berishi to‘g‘risida saqlash uchun topshirish kelishuvi bo‘lgan-bo‘lmagani muhim. Avtoturargohga kirish-chiqish nazorat qilingan yoki nazoratchi tayinlangan bo‘lsa, yoxud avtomobil kalitlari topshirilgani kabi aniq topshirish holatlari mavjud bo‘lsa, javobgarlik tan olinishi ehtimoli bor. Biroq faqat to‘xtash joyi taqdim etilgan bo‘lsa, saqlash uchun topshirish munosabati mavjudligi rad etilishi mumkin (Tijorat kodeksining 152-moddasi (상법 제152조)).

Holat 14

Q. Yuk boshqa shaxsga xato topshirilsa yoki shikastlansa, tashuvchidan zararni qoplashni talab qila olamanmi?

Yuk uchun kvitansiya yoki konosament rasmiylashtirilgan bo‘lsa, yukni topshirish, qoida tariqasida, tegishli hujjat qaytarib berilishi bilan bir vaqtda amalga oshiriladi. Yuk hujjat bo‘yicha qonuniy huquqqa ega bo‘lmagan shaxsga topshirilsa, javobgarlik masalasi yuzaga kelishi mumkin. Tashuvchi yukning shikastlanishi kabi holatlarda ehtiyot choralarini ko‘rganini isbotlay olmasa, zararni qoplashga majbur bo‘lishi mumkin; qasddan yoki jiddiy ehtiyotsizlik bilan bog‘liq holatlarda javobgarlikdan ozod qiluvchi shartlar tatbiq etilmasligi mumkin (Tijorat kodeksining 129-moddasi (상법 제129조), 135-moddasi (상법 제135조) va 820-moddasi (상법 제820조)).

Holat 5, Holat 8, Holat 20

Tegishli qonunlar

  • Tijorat kodeksining 3-moddasi (상법 제3조)
  • Tijorat kodeksining 9-moddasi (상법 제9조)
  • Tijorat kodeksining 11-moddasi (상법 제11조)
  • Tijorat kodeksining 14-moddasi (상법 제14조)
  • Tijorat kodeksining 15-moddasi (상법 제15조)
  • Tijorat kodeksining 18-moddasi (상법 제18조)
  • Tijorat kodeksining 22-moddasi (상법 제22조)
  • Tijorat kodeksining 23-moddasi (상법 제23조)
  • Tijorat kodeksining 24-moddasi (상법 제24조)
  • Tijorat kodeksining 25-moddasi (상법 제25조)
  • Tijorat kodeksining 41-moddasi (상법 제41조)
  • Tijorat kodeksining 42-moddasi (상법 제42조)
  • Tijorat kodeksining 46-moddasi (상법 제46조)
  • Tijorat kodeksining 47-moddasi (상법 제47조)
  • Tijorat kodeksining 48-moddasi (상법 제48조)

E’tibor bering

  • Nomidan foydalanishga ruxsat berilganini yoki vakillik vakolatini da’vo qilish uchun shartnoma, bitim tafsilotlari ko‘rsatilgan hujjatlar, tadbirkorlik subyekti sifatida ro‘yxatdan o‘tganlik yoki firma nomidan foydalanish, xodimning amaldagi vazifalari kabi bitimga oid aniq holatlarni tekshirish kerak.
  • Nomidan foydalanishga ruxsat berilganlik uchun javobgarlikda boshqa tomon shu nomga ishonib bitim tuzgan-tuzmagani muhim. Boshqa tomon nomidan foydalanishga ruxsat berilganini bilgani yoki jiddiy ehtiyotsizlik tufayli bilmagani javobgarlikni inkor etayotgan tomon isbotlashi kerak bo‘lgan holat bo‘lishi mumkin.
  • Tadbirkorlik faoliyati o‘tkazilgan-o‘tkazilmagani va tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq da’vo muddati tatbiq etilishi bitim turi va faktik holatlarga qarab farqlanadi. Tijorat talablari uchun da’vo muddati, qoida tariqasida, 5 yil ekani haqidagi izohning o‘zigagina tayanib xulosa qilmang; boshqa qonunlarda belgilangan qisqaroq muddatlarni va talabning xususiyatini ham tekshirish lozim.

Tegishli maqolalar

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

  1. 항공기 하루 연착에 따른 정신적 손해배상청구 가부
  2. 아파트 건설회사의 현장소장과 체결한 아파트 입주계약의 효력
  3. 상법상 명의대여자의 책임이 불법행위의 경우에도 적용되는지
  4. 단체협약에 기한 근로자 유족들의 회사에 대한 위로금채권의 시효기간
  5. 보증도로 인하여 타인에게 운송물을 인도한 운송인의 손해배상책임
  6. 상호계속사용자가 영업양수인이 되기 위한 요건
  7. 부동산경매절차에서 기존회사의 공장건물과 시설을 낙찰받고 상호도 사용한 경우 기존회사의 채무도 승계하는지
  8. 화물상환증의 면책사유로 운송물이 파손된 경우 운송인의 손해배상책임
  9. 열차 출발시 출입문 수동 개폐하고 내리다 다친 경우 배상 책임
  10. 부분적 포괄대리권을 가진 사용인으로 오인될 만한 유사한 명칭을 사용한 사용인의 책임 여부
  11. 영업양도인이 근처에서 상호만 바꾸어 다시 영업할 수 있는지
  12. 여관에서 발생한 화재로 투숙객이 사망한 경우 숙박업자의 책임
  13. 부분적 포괄대리권을 가진 사용인의 표현책임
  14. 여관 부설 주차장에 주차한 차량이 도난 당한 경우 여관의 책임
  15. 물품거래 시 명의대여자의 책임
  16. 타인의 영업을 위하여 명의만을 빌려준 자의 그 영업에 대한 책임
  17. 유사한 상호를 사용하는 자에 대한 상호사용 금지방법
  18. 처가 남편의 사업자금에 필요한 돈을 빌린 경우 남편의 책임
  19. 오피스텔 분양관련 업무를 처리한 관리부장이 부분적 포괄대리권을 가진 상업사용인에 해당하는지 여부
  20. 선하증권상 수하인 아닌 자에게 물건 인도시 보세창고업자책임
  21. 동업관계 탈퇴인에게 명의대여자 책임을 물을 수 있는지
  22. 상인 사이 이자약정 없는 대여금채권의 이자청구가 가능한지
  23. 수인의 당사자 중 1인에게만 상행위가 되는 경우 전원에 대하여 상법이 적용되는지
  24. 가장지배인이 소송수행할 수 있는지
  25. 명의대여와 사용자책임

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).