Savdo binosi ijarasi bo‘yicha ijarachi depozitini qaytarib olish qo‘llanmasi
8 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Savdo binosi ijara shartnomasi tugaganidan keyin ham ijarachining ijaraga olingan joyni qaytarish va uni dastlabki holatiga keltirish kabi majburiyatlari qolsa, bu depozitning qaytarilishiga ta’sir qilishi mumkin. Biroq dastlabki holatga qaytarishdagi arzimas kamchilik sababli depozitning to‘liq qaytarilishini rad etib bo‘lmaydi; shuningdek, shartnoma tugagan-tugamaganligi va ijarachining uchinchi shaxslarga qarshi huquqiy kuchga ega bo‘lganligi kabi aniq holatlarni ham hisobga olish lozim.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Ijara shartnomasi tugagach, ijarachining ijaraga olingan joyni qaytarish majburiyati bilan ijaraga beruvchining depozitni qaytarish majburiyati bir vaqtda bajarilishi lozim.
- Ijarachi dastlabki holatga qaytarish bo‘yicha arzimas ishni bajarmagani sababli ijaraga beruvchining depozitni to‘liq qaytarishdan bosh tortishi halollik va adolat tamoyiliga zid bo‘lishi mumkin. Biroq bajarilmay qolgan ishlar uchun dastlabki holatga qaytarishning maqbul xarajatlari depozitdan chegirib qolinishi mumkin (1-ish, Fuqarolik kodeksi, 536-modda (민법 제536조)).
- Ijarachining dastlabki holatga qaytarish majburiyati ijaraga beruvchi yoki boshqalarning shu do‘konda yana faoliyat yurita olishi uchun hamkorlik qilish majburiyatini ham o‘z ichiga olishi mumkin. Shu sababli 4-ishdagi kabi faoliyatni tugatish to‘g‘risida bildirish tartibi talab etilsa, uni bajarish kerak bo‘lishi mumkin (4-ish, Oliy sudning 2008-yil 9-oktabrdagi 2008다34903-son qarori).
- Shartnoma muddati qolgan bo‘lsa-yu, ijarachi uzrli sababsiz uni bir tomonlama tugatmoqchi bo‘lsa, 8-ishda qolgan muddat tugamaguncha depozit qaytarilmasligi va qolgan davr uchun ijara haqi ham to‘lanishi kerakligi tushuntirilgan (8-ish).
- Ijaraga olingan bino boshqa shaxsga o‘tkazilsa ham, uchinchi shaxslarga qarshi huquqiy kuchga ega ijarachi uchun binoni olgan shaxs ijaraga beruvchining huquqiy maqomini egallab, depozitni qaytarish majburiyatini o‘z zimmasiga olishi mumkin (7-ish, Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 3-modda 1- va 2-qismlari (상가건물 임대차보호법 제3조 제1항·제2항)).
- Depozitni qaytarish talabi bo‘yicha sud ishining aniq qachon yakunlanishini aytish qiyin, biroq 2-ishda Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun va Kichik da’volar bo‘yicha ishlarni ko‘rish to‘g‘risidagi qonun asosida jarayon umumiy fuqarolik sud ishlariga qaraganda qisqaroq bo‘lishi mumkinligi tushuntirilgan (2-ish).
- Depozitni qaytarish to‘g‘risidagi sud qarori va shu kabilar asosida auksionga ariza berishda ijaraga olingan joyni avval topshirish shart bo‘lmasligi mumkin. Biroq taqsimlanadigan mablag‘ni olish uchun joyni auksion orqali mulk huquqini olgan shaxsga topshirish kerak (3-ish, Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 5-modda 1- va 3-qismlari (상가건물 임대차보호법 제5조 제1항·제3항)).
- Ishda keltirilgan mezon bo‘yicha, qo‘llanish doirasiga kiradigan depozitni hisoblash uchun depozitga bir oylik ijara haqining 100 baravari qo‘shiladi. Kichik depozitli ijarachilar doirasi va ustuvor tartibda qaytariladigan belgilangan summa hududlarga qarab farq qiladi (5- va 6-ishlar, Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 2- va 14-moddalar hamda ijro etish farmonining 2-, 6- va 7-moddalari (상가건물 임대차보호법 제2조·제14조 및 시행령 제2조·제6조·제7조)).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Dastlabki holatga qaytarish ishlarini biroz to‘liq bajarmaganim uchun depozitning hammasini qaytarib ololmaymanmi?
Bajarilmagan dastlabki holatga qaytarish ishlari arzimas bo‘lib, zarar miqdori ham kichik bo‘lsa, depozitning to‘liq qaytarilishini rad etish halollik va adolat tamoyiliga zid bo‘lishi mumkin. Biroq ijaraga beruvchi bajarilmay qolgan ishlar uchun dastlabki holatga qaytarishning maqbul xarajatlarini depozitdan chegirib qolishi mumkin.
Q. Do‘konni bo‘shatgan bo‘lsam ham, depozitni olish uchun faoliyatni tugatganim haqida xabar berishim kerakmi?
Mazkur ishda ijarachining dastlabki holatga qaytarish majburiyati ijaraga beruvchining do‘konda yana faoliyat yurita olishi uchun hamkorlik qilish majburiyatini ham o‘z ichiga olishi mumkinligi tushuntirilgan. Do‘konda qayta tadbirkorlik faoliyati uchun ruxsatnoma olishga to‘sqinlik qilmaslik maqsadida faoliyatni tugatish to‘g‘risidagi bildirish tartibini bajarish talab qilinishi mumkin.
Q. Shartnoma muddati tugamagan bo‘lsa-yu, do‘kon faoliyatini to‘xtatsam, depozitni qaytarib ololamanmi?
Uzrli sababsiz ijarachi shartnomani bir tomonlama bekor qilgan taqdirda, mazkur ishda shartnomaning qolgan muddati tugamaguncha depozitni qaytarib ololmasligi va qolgan muddat uchun oylik ijara haqini ham to‘lashi kerakligi tushuntirilgan. Shartnomani tugatish mumkinligini aniq holatlardan kelib chiqib baholash lozim.
Q. Ijaraga olgan savdo binosi boshqa shaxsga sotilsa, depozitni kimdan talab qilaman?
Mazkur ishda ijarachi binoga ko‘chib kirib, tadbirkor sifatida ro‘yxatdan o‘tish orqali uchinchi shaxslarga qarshi huquqiy kuchga ega bo‘lganidan keyin bino boshqa shaxsga o‘tkazilsa, uni olgan shaxs ijaraga beruvchining huquqiy maqomini egallashi tushuntirilgan. Bunday holatda depozitni qaytarishni avvalgi mulkdordan emas, balki binoni olgan shaxsdan talab qilish kerak.
Q. Depozitni qaytarish haqidagi sud ishi qancha vaqt davom etadi?
Mazkur ishda aniq qancha vaqt ketishini aytish qiyinligi tushuntirilgan. Biroq Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonunga muvofiq, depozit 20 million vondan ortiq bo‘lgan taqdirda ham Kichik da’volar bo‘yicha ishlarni ko‘rish to‘g‘risidagi qonunda nazarda tutilgan tartibdan foydalanish mumkin, shu sababli jarayon umumiy fuqarolik sud ishlariga qaraganda qisqaroq bo‘lishi mumkin.
Q. Depozitni qaytarish haqida sud qarorini olsam, auksionga ariza berishdan oldin savdo joyini bo‘shatishim kerakmi?
Mazkur ishda depozitni qaytarish talabi bo‘yicha da’vo yuzasidan qonuniy kuchga kirgan sud qarori va shu kabilar asosida auksionga ariza berilganda, ijaraga olingan joyni avval topshirish shart emasligi tushuntirilgan. Biroq taqsimlanadigan mablag‘ni olish uchun joyni auksion orqali ijaraga olingan savdo binosini qo‘lga kiritgan shaxsga topshirish kerak.
Q. Depozitni qaytarish va do‘konni topshirishdan qaysi biri avval bajarilishi kerak?
Mazkur ishda ijarachining ijaraga olingan joyni qaytarish majburiyati bilan ijaraga beruvchining depozitni qaytarish majburiyati bir vaqtda bajarilishi lozim bo‘lgan majburiyatlar ekani tushuntirilgan. Joyni qaytarish majburiyati lozim darajada bajarilmasa, bu majburiyat bajarilguncha depozitni qaytarib ololmaslik mumkin.
Q. Oylik ijara haqi mavjud savdo joyi uchun depozit mezoni qanday hisoblanadi?
Mazkur ishda keltirilgan hisoblash usuli depozitga bir oylik ijara haqining 100 baravarini qo‘shishdan iborat. Masalan, ishda ko‘rsatilgan 100 million von depozit va oyiga 700 ming von ijara haqi 170 million von deb hisoblangan hamda o‘sha paytdagi ishda keltirilgan Kvandju shahri mezoni bo‘yicha qo‘llanish doirasiga kirishi tushuntirilgan.
Q. Kichik depozitli ijarachi boshqa garov huquqi egalaridan oldin depozitini qaytarib olishi mumkinmi?
Mazkur ishda muayyan doiraga kiruvchi ijarachilar bino qiymatining yarmigacha bo‘lgan miqdor doirasida depozitning belgilangan qismini ustuvor tartibda qaytarib olishi mumkinligi tushuntirilgan. Qo‘llanadigan depozit doirasi va ustuvor tartibda qaytariladigan summa hududlarga qarab farq qiladi.
Tegishli qonunlar
- Fuqarolik kodeksi, 536-modda (민법 제536조)
- Fuqarolik kodeksi, 615-modda (민법 제615조)
- Fuqarolik kodeksi, 654-modda (민법 제654조)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 1-modda (상가건물 임대차보호법 제1조)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 2-modda (상가건물 임대차보호법 제2조)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 3-modda 1- va 2-qismlari (상가건물 임대차보호법 제3조 제1항·제2항)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 5-modda 1- va 3-qismlari (상가건물 임대차보호법 제5조 제1항·제3항)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 14-modda 3-qismi (상가건물 임대차보호법 제14조 제3항)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun ijro etish farmoni, 18-modda (상가건물 임대차보호법 제18조)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun ijro etish farmoni, 2-modda (상가건물 임대차보호법 시행령 제2조)
- Savdo binolari ijara munosabatlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun ijro etish farmoni, 6- va 7-moddalar (상가건물 임대차보호법 시행령 제6조·제7조)
- Kichik da’volar bo‘yicha ishlarni ko‘rish to‘g‘risidagi qonun, 6-, 7-, 10- va 11-2-moddalar (소액사건심판법 제6조·제7조·제10조·제11조의2)
- Fuqarolik ijro qonuni, 41-modda (민사집행법 제41조)
E’tibor bering
- Depozitni qaytarish va ijaraga olingan joyni qaytarish bir vaqtda bajarilishi lozim bo‘lgan majburiyatlar bo‘lishi mumkin. Shu sababli do‘konni topshirish yoki dastlabki holatiga keltirish kabi ijarachi majburiyatlari qolgan-qolmaganini tekshirish kerak.
- Dastlabki holatga qaytarish ishlari qisman bajarilmagan bo‘lsa ham, bu depozitning to‘liq qaytarilishi avtomatik ravishda kechiktirilishini anglatmaydi; biroq tiklashning maqbul xarajatlari depozitdan chegirib qolinishi mumkin.
- Shartnoma muddati tugamagan paytda faoliyatni bir tomonlama to‘xtatish, mazkur ishdagi kabi, depozit qaytarilishining kechikishiga va qolgan muddat uchun ijara haqini to‘lash majburiyatiga olib kelishi mumkin.
- Hududlar bo‘yicha depozit mezonlari va kichik depozitli ijarachilarga ustuvor tartibda qaytariladigan summalarni ishda keltirilgan raqamlargagina asoslanib amaldagi mezon deb hisoblamasdan, tekshirish lozim.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).