LegalPost

Konstitutsiyaviy shikoyat berish talablari va tartibi bo‘yicha qo‘llanma

290 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Davlat hokimiyati vakolatlarining amalga oshirilishi yoki amalga oshirilmasligi natijasida shaxsning konstitutsiyaviy asosiy huquqlari buzilgan bo‘lsa, u konstitutsiyaviy shikoyat berishi mumkin. Biroq asosiy huquqlar buzilishining hozirgi va bevosita ekanligi hamda shikoyatchining o‘ziga daxldorligi kabi talablar bajarilishi lozim. Boshqa qonunlarda huquqiy himoya tartibi nazarda tutilgan bo‘lsa, qoida tariqasida, avval shu tartibdan foydalanish kerak. Shikoyat qilinishi mumkin bo‘lgan masalalar va shikoyat berish muddatlari esa ishning holatlariga qarab farq qiladi.

Bir qarashda

Kimlar ishtirok etadi → Shikoyatchi → Davlat organi → Davlat organining harakati yoki harakatsizligi asosiy huquqni buzdi deb hisoblaysiz → Nizo davlat hokimiyati vakolatini amalga oshirish yoki bajarmaslikdanmi? → O‘zingizning asosiy huquqingiz hozir va bevosita buzildimi? → Bu holat konstitutsiyaviy shikoyatga mos kelmasligi mumkin → Boshqa himoya tartibidan foydalandingizmi yoki undan foydalanish imkonsiz yoxud samarasizmi? → Asosiy talablar bajarilsa, konstitutsiyaviy shikoyat berish mumkin → Qonunning o‘zi bevosita ta’sir qiladimi yoki ijro chorasi ustidan shikoyat qilinadimi → Huquq buzilishi qachon yuz bergani va shikoyat muddati → Shikoyat natijasi huquqiy himoya beradimi va sud qarori istisnoga mos keladimi

Asosiy qoidalar

  • Qonun chiqarish, ijro etish va boshqa davlat hokimiyati vakolatlarining amalga oshirilishi yoki amalga oshirilmasligi konstitutsiyaviy shikoyat predmeti bo‘lishi mumkin. Biroq oddiy xususiy-huquqiy shartnoma yoki huquqiy yo‘l-yo‘riq yoxud javob davlat hokimiyati vakolatini amalga oshirish deb hisoblanmasligi mumkin (misollar 14, 16, 19).
  • Shikoyatchi o‘zining asosiy huquqlari hozirda va bevosita buzilganini ko‘rsatishi kerak. Boshqa shaxs yoki tashkilot a’zolarining asosiy huquqlari buzilganini ular nomidan da’vo qilishga, qoida tariqasida, yo‘l qo‘yilmaydi (misollar 13, 20).
  • Qonun hujjatining o‘ziga qarshi shikoyat berish uchun, qoida tariqasida, ushbu hujjat alohida ijro chorasisiz asosiy huquqlarni bevosita buzishi kerak. Ijro chorasi mavjud bo‘lsa ham, unga qarshi shikoyat qilish vositasi bo‘lmasa yoki shaxsni aylanma tartibdan foydalanishga majbur qilsa, istisno qo‘llanishi mumkin (misollar 3, 4, 7).
  • Boshqa qonunda huquqiy himoya tartibi belgilangan bo‘lsa, avval shu tartibdan foydalanish kerak. Biroq undan foydalanish imkonsiz bo‘lsa yoki huquqlarni himoya qilishga umid qilish mumkin bo‘lmasa, istisno masalasi ko‘rib chiqilishi mumkin (misollar 5, 6, 21).
  • Qonun hujjatiga qarshi konstitutsiyaviy shikoyat berish muddati asosiy huquq buzilishi haqiqatda yuz bergan vaqtga qarab belgilanadi. Bunda huquq buzilishi qonun hujjati kuchga kirgan paytda yuz bergan holat bilan u kuchga kirganidan keyin sabablar yuzaga kelib huquq buzilgan holat farqlanadi (misollar 9, 12, 23).
  • Umuman qonun qabul qilinmagan haqiqiy qonunchilik harakatsizligini va qonun nomukammal qabul qilingan soxta qonunchilik harakatsizligini farqlash kerak. Soxta qonunchilik harakatsizligi yuzasidan shikoyat berishda nuqsonli qonun qoidalarining o‘zi nishonga olinishi kerak va shikoyat berish muddati ham qo‘llanadi (misollar 12, 23).
  • Sud qarorlari, qoida tariqasida, konstitutsiyaviy shikoyat doirasidan chiqarilgan. Biroq misollarda Konstitutsiyaviy sud konstitutsiyaga zid deb topib, kuchini yo‘qotgan qonunni qo‘llagan sud qarori ustidan istisno tariqasida shikoyat qilish mumkinligi bayon etilgan (misol 18).
  • Shikoyat qanoatlantirilishidan amaliy naf bor-yo‘qligi ham muhim. Masalan, gumon qilinayotgan qilmish bo‘yicha jinoiy javobgarlikka tortish muddati tugaganidan keyin ish qo‘zg‘atishni rad etish to‘g‘risidagi qaror ustidan berilgan konstitutsiyaviy shikoyat huquqiy himoyaga bo‘lgan manfaatni yo‘qotishi mumkin (misol 22).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Ma’muriy organ arizani rad etganligi ustidan konstitutsiyaviy shikoyat bilan e’tiroz bildirish mumkinmi?

Agar arizachi qonun hujjatlariga muvofiq ariza berish huquqiga ega bo‘lsa, ma’muriy organning rad javobi arizani qat’iy ravishda rad etuvchi davlat hokimiyati vakolatini amalga oshirish bo‘lsa va asosiy huquqlarning buzilishi bilan bog‘liq bo‘lsa, bu konstitutsiyaviy shikoyat predmeti bo‘lishi mumkin. Biroq boshqa qonunda huquqiy himoya tartibi nazarda tutilgan bo‘lsa, qoida tariqasida, avval shu tartibdan foydalanish kerak.

Holat 2

Q. Qonun yoki uni amalga oshirish to‘g‘risidagi farmonga bevosita qarshi konstitutsiyaviy shikoyat berish mumkinmi?

Mumkin bo‘lishi mumkin, biroq qonun hujjati alohida ijro chorasisiz shikoyatchining asosiy huquqlarini bevosita buzishi kerak. Huquq buzilishi faqat ijro chorasi ko‘rilganidan keyin yuz bersa, qoida tariqasida, shu ijro chorasi ustidan e’tiroz bildirish kerak. Huquqiy himoya tartibi mavjud bo‘lmagan yoki samarali bo‘lmagan holatlarda esa istisno masalasi ko‘rib chiqilishi mumkin.

Holat 3, Holat 4, Holat 7

Q. Konstitutsiyaviy shikoyat berishdan oldin boshqa tartib-taomillardan foydalanish kerakmi?

Boshqa qonunda huquqlarni himoya qilish tartibi mavjud bo‘lsa, qoida tariqasida, konstitutsiyaviy shikoyat berishdan oldin shu tartib-taomillarning barchasidan foydalanish kerak. Biroq tegishli tartib-taomildan foydalanish imkonsiz bo‘lsa yoki undan foydalanilganda ham huquqlarni himoya qilishga umid qilish qiyin bo‘lsa, subsidiarlik qoidasidan istisno qo‘llanishi mumkin.

Holat 5, Holat 6, Holat 21

Q. Qonun hujjatiga qarshi konstitutsiyaviy shikoyat berish muddati qachondan hisoblanadi?

Misollarda shikoyat berish muddati asosiy huquq buzilishi haqiqatda yuz bergan vaqtdan boshlab hisoblanishi tushuntiriladi. Qonun hujjati kuchga kirishi bilan bir vaqtda huquq buzilgan holat, uning kuchga kirganidan keyin alohida sabab yuzaga kelib huquq buzilgan holatdan farqlanadi. Shu sababli qo‘llanadigan muddat va uni hisoblash boshlanadigan vaqtni belgilash uchun huquq buzilishi aynan qachon yuz berganini aniqlash kerak.

Holat 9, Holat 12, Holat 23

Q. Qonun qabul qilinmagani sababli konstitutsiyaviy shikoyat berish mumkinmi?

Konstitutsiyaga ko‘ra qonun qabul qilish majburiyati mavjud bo‘la turib umuman qonun qabul qilinmagan holatni, qonun qabul qilingan bo‘lsa-da uning mazmuni nomukammal bo‘lgan holatdan farqlash kerak. Nomukammal qonunchilik ustidan e’tiroz bildirish uchun qonunchilik harakatsizligining o‘ziga emas, nuqsonli qonun yoki qoida konstitutsiyaga zid ekaniga da’vo qilish kerak. Shuningdek, shikoyat berish muddatiga rioya etilishi lozim.

Holat 12, Holat 23

Q. Sudning qonuniy kuchga kirgan yakuniy qarorini konstitutsiyaviy shikoyat orqali bekor qilish mumkinmi?

Sud qarorlari, qoida tariqasida, konstitutsiyaviy shikoyat predmeti bo‘lmaydi. Biroq misollarda Konstitutsiyaviy sud konstitutsiyaga zid deb topib, kuchini yo‘qotgan qonunni qo‘llagan sud qarori yuzasidan istisno tariqasida konstitutsiyaviy shikoyat berishga yo‘l qo‘yilishi mumkinligi tushuntiriladi.

Holat 18

Q. Tashkilot o‘z a’zolari nomidan konstitutsiyaviy shikoyat bera oladimi?

Yuridik shaxs yoki muayyan tashkilot o‘z xususiyatiga ko‘ra foydalanishi mumkin bo‘lgan asosiy huquq uning o‘z nomidan buzilgan bo‘lsa, konstitutsiyaviy shikoyat berishi mumkin. Biroq tashkilot a’zolarining asosiy huquqlari buzilganiga ular nomidan e’tiroz bildirishga, qoida tariqasida, yo‘l qo‘yilmaydi.

Holat 20

Q. Jinoiy javobgarlikka tortish muddati o‘tgandan keyin ham prokuror qaroriga qarshi konstitutsiyaviy shikoyat berish mumkinmi?

Jinoiy javobgarlikka tortish muddati tugagach, konstitutsiyaviy shikoyat qanoatlantirilgan taqdirda ham istalgan natijaga erishish mumkinligiga qarab huquqiy himoyaga bo‘lgan manfaat masalasi yuzaga kelishi mumkin. Misollarda jinoyat haqida xabar bergan shaxsning ish qo‘zg‘atishni rad etish to‘g‘risidagi qaror ustidan e’tirozi bilan ayblov e’lon qilmasdan shartli ravishda ishni tugatish qarorini olgan gumon qilinuvchining e’tirozi farqlanadi. Shu sababli tarafning maqomi va qarorning mazmunini birgalikda ko‘rib chiqish kerak.

Holat 22

Q. Petitsiyaga berilgan javob kutilgan darajada bo‘lmasa, konstitutsiyaviy shikoyat berish mumkinmi?

Misollarda, agar qonuniy petitsiya ko‘rib chiqilib, uni ko‘rib chiqish natijasi haqida xabar berilgan bo‘lsa, javobda yetarli asoslar keltirilmagani yoki u kutilgan darajada bo‘lmagani o‘z-o‘zidan davlat hokimiyati vakolatini amalga oshirish deb hisoblanmasligi tushuntiriladi. Biroq petitsiya berish tartibining o‘zi petitsiya huquqini buzgan-buzmagani alohida ko‘rib chiqilishi mumkin.

Holat 14

Tegishli qonunlar

  • Konstitutsiyaviy sud to‘g‘risidagi qonun, 68-modda 1-qism (헌법재판소법 제68조 제1항)
  • Konstitutsiyaviy sud to‘g‘risidagi qonun, 69-modda 1-qism (헌법재판소법 제69조 제1항)
  • Konstitutsiyaviy sud to‘g‘risidagi qonun, 75-modda 3-qism (헌법재판소법 제75조 제3항)
  • Konstitutsiya, 26-modda (헌법 제26조)
  • Konstitutsiya, 111-modda 1-qism 5-band (헌법 제111조 제1항 제5호)
  • Ma’muriy shikoyat to‘g‘risidagi qonun, 3-modda (행정심판법 제3조)
  • Ma’muriy sud ish yurituvi to‘g‘risidagi qonun, 4-modda 3-band (행정소송법 제4조 제3호)
  • Jinoyat-protsessual qonuni, 260-modda (형사소송법 제260조)
  • Jinoyat-protsessual qonuni, 266-modda-3 (형사소송법 제266조의3)
  • Jinoyat-protsessual qonuni, 266-modda-4 (형사소송법 제266조의4)

E’tibor bering

  • Misollarda keltirilgan qonun hujjatlari va huquqiy xulosalar orasida o‘zgartirish kiritilishidan oldingi qoidalar yoki avvalgi ishlar asosida bayon qilinganlari ham bor. Shu sababli amalda shikoyat berishdan oldin tegishli vaqtda amal qiladigan qonun hujjatlari va tartib-taomillarni tekshirish kerak.
  • Qonun hujjati kuchga kirgan sana, huquq buzilishiga sabab bo‘lgan holat yuzaga kelgan sana va bu holat ma’lum bo‘lgan sana bir-biridan farq qilishi mumkin. Shu bois shikoyat muddatini hisoblash boshlanadigan vaqtni aniq belgilash kerak.
  • Avvalo ma’muriy sudga murojaat qilish, ma’muriy shikoyat berish kabi boshqa huquqiy himoya tartiblari mavjudligini tekshirish kerak. Bunday tartiblardan foydalanmaslik konstitutsiyaviy shikoyatning maqbul emas deb topilishiga olib kelishi mumkin.
  • Asosiy huquqlar buzilmagani yoki shikoyat orqali olinishi mumkin bo‘lgan huquqiy himoyadan amaliy naf yo‘qligi aniqlansa, ishning mohiyati bo‘yicha qaror chiqarilmasligi mumkin.

Tegishli maqolalar

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

  1. 유죄판결을 자격취득 결격사유로 한 규정의 위헌 여부
  2. 지목변경신청반려처분에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  3. 구체적 집행행위규정에 있는 법령에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  4. 행정입법에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  5. 공권력의 불행사에 대한 헌법소원심판청구기간
  6. 별도의 고소없이 곧바로 불기소처분의 취소를 구하는 헌법소원심판청구 가능한지
  7. 법률규정에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  8. 소액임차인의 최우선변제권 규정의 재산권 침해 여부
  9. 법령에 대한 헌법소원심판청구기간의 기산점
  10. 대학입학고사 주요요강에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  11. 국민연금법상 연금보험료 강제징수의 재산권 등 침해 여부
  12. 부진정입법부작위에 대한 헌법소원심판청구의 행사기간
  13. 입법절차의 하자에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  14. 형식적인 청원처리결과 통지에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  15. 피의자신문조서 일부내용 삭제 제출에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  16. 토지손실보상금 지급행위에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  17. ‘기소중지’ 처분에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  18. 법원의 재판에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  19. 공법인의 취업응시자격제한에 대한 헌법소원심판청구가 가능한지
  20. 자연인 아닌 법인이 헌법소원심판 청구인이 될 수 있는지
  21. 검사가 법원의 결정에도 불구하고 한 열람등 거부행위에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  22. 기소유예처분에 대한 헌법소원심판청구 시 공소시효가 완성된 경우
  23. 부진정입법부작위에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  24. ‘죄가 안됨’ 처분에 대한 헌법소원심판청구 가능한지
  25. 교도소장이 수형자와 헌법소원 등 소송사건의 대리인인 변호사의 접견내용을 녹음, 기록한 행위가 수형자의 재판을 받을 권리를 침해...

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).