Isteʼmolchilar koʻrgan zarar uchun tovon talab qilish boʻyicha qoʻllanma

26 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Isteʼmolchi koʻrgan zarar uchun tovon olishda reklamaning yolgʻonligi, mahsulot nuqsoni, zarar bilan xatti-harakat oʻrtasidagi sababiy bogʻliqlik kabi masalalarga qarab zarur faktlarni isbotlash lozim. Biroq isteʼmolchi mahsulot nuqsonini ilmiy yoki texnik jihatdan isbotlashi qiyin boʻlgan hollarda, muayyan faktlar aniqlansa, isbotlash yuki yengillashtirilishi mumkin.

Tomonlar → Isteʼmolchi → Ishlab chiqaruvchi → Isteʼmolchi reklama yoki mahsulot sabab zarar ko‘rdi → Reklama odatdagi isteʼmolchini chalg‘itadigan yolg‘on yoki bo‘rttirilgan taassurot berdimi? → Ha — reklama to‘g‘risidagi qonun 3-modda 1-qism 1-band → Tovon talabi uchun asos bo‘lishi mumkin → Yo‘q → Mahsulotda kutiladigan sifat yo‘qligi va odatdagi foydalanishda zarar bo‘lgani ko‘rsatildimi? → Bu faktlarning o‘zi tovon uchun yetarli emas → Ha → Ishlab chiqaruvchi zararning boshqa sababini isbotlay oldimi? → Reklamaning umumiy taassurotini tekshiring → Odatdagi ehtiyotkor isteʼmolchi reklamani qanday tushunishini baholang → Mahsulot va foydalanish faktlarini tekshiring → Kutiladigan sifat hamda odatdagi maqsad va usulda foydalanilganini ko‘rsating → Boshqa sabablarni tekshiring → Zarar sababi va mahsulotdan foydalanish holatlarini ko‘rib chiqing

Asosiy qoidalar

Yolgʻon yoki boʻrttirilgan reklama ekanligi odatdagi ehtiyotkorlik darajasiga ega isteʼmolchi reklamani qabul qilganda hosil boʻladigan umumiy va yakuniy taassurot asosida xolis baholanadi (Belgilar va reklama sohasida adolatli faoliyatni taʼminlash toʻgʻrisidagi qonun, 3-modda 1-qism 1-band (표시·광고의 공정화에 관한 법률 제3조 제1항 제1호), misollar 5, 14 va 24).
Reklamani koʻrib bitim tuzilgan boʻlsa ham, zarar uchun tovon toʻlash masalasida reklama haqiqatga toʻgʻri kelmaganmi yoki haddan tashqari boʻrttirilganmi, isteʼmolchini chalgʻitishi mumkin boʻlganmi kabi holatlar koʻrib chiqilishi kerak (misollar 5 va 14).
Mahsulot nuqsoni tufayli zarar koʻrilganida, isteʼmolchi mahsulotda odatda boʻlishi kerak boʻlgan sifat yoki xususiyatlar boʻlmaganini taxmin qilishga asos boʻladigan faktlarni hamda mahsulotdan odatdagi maqsad va usulda foydalanilganiga qaramay zarar yuz berganini isbotlasa, ishlab chiqaruvchi boshqa sababni isbotlay olmagan taqdirda nuqson va sababiy bogʻliqlik taxmin qilinishi mumkin (misollar 2 va 8).
Mahsulotning xizmat muddati tugagani bilangina ishlab chiqaruvchining xavfsizlikni taʼminlash majburiyati avtomatik ravishda bekor boʻlmaydi. Biroq mahsulotdan odatdagidek foydalanilganmi, yongʻin yoki avariyaning boshqa sababi boʻlganmi kabi masalalar muhim hisoblanadi (misollar 9 va 19).
Uy-joyni sotib oluvchi maqomini olganlik avvalgi xaridorning yolgʻon yoki boʻrttirilgan reklama tufayli zarar uchun tovon talab qilish huquqini avtomatik ravishda oʻtkazmaydi. Huquqni oluvchi reklama tufayli zarar koʻrganiga oid alohida holatlar talab qilinishi mumkin (misol 4).
Zarar yuzaga kelishi yoki ortishida jabrlanuvchi tomonning aybi boʻlsa ham, shartnomada tovon miqdori oldindan belgilangan hollarda aybga mutanosib ravishda tovonni kamaytirish emas, balki barcha holatlarni hisobga olib oldindan belgilangan summani kamaytirish masalasi koʻtarilishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 398-modda 2-qism (민법 제398조 제2항), misol 15).
Nazorat organi oʻz vakolatini amalga oshirmagani bilangina davlatning zararni qoplash majburiyati tan olinmaydi. Mezon shundan iboratki, muayyan vaziyatda vakolatni amalga oshirmaslik yaqqol ravishda oqilonalikdan mahrum boʻlganmi (misol 3).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Reklama mazmuni haqiqatga toʻgʻri kelmasa, zararni qoplashni talab qila olamanmi?

Agar reklama haqiqatga toʻgʻri kelmasa yoki faktlarni haddan tashqari boʻrttirib, isteʼmolchini chalgʻitishi va adolatli savdo tartibiga putur yetkazishi mumkin boʻlsa, u yolgʻon yoki boʻrttirilgan reklama deb baholanishi mumkin. Buni aniqlashda odatda ehtiyotkorlik darajasiga ega isteʼmolchi reklamani qanday umumiy taassurot bilan qabul qilishi xolis baholanadi.

Holat 5, Holat 14, Holat 24

Q. Mahsulotdan odatdagidek foydalanib zarar koʻrdim. Nuqsonni bevosita isbotlashim kerakmi?

Muayyan nuqson va sababiy bogʻliqlikni ilmiy yoki texnik jihatdan aniqlash qiyin boʻlgan hollarda isteʼmolchi mahsulotda odatda boʻlishi kerak boʻlgan sifat yoki xususiyatlar boʻlmaganini koʻrsatuvchi faktlarni hamda mahsulotdan odatdagi maqsad va usulda foydalanganiga qaramay zarar yuz berganini isbotlashi mumkin. Ishlab chiqaruvchi boshqa sababni isbotlay olmasa, nuqson bilan zarar oʻrtasidagi sababiy bogʻliqlik taxmin qilinishi mumkin.

Holat 2, Holat 8

Q. Maishiy elektr jihozining xizmat muddati tugagan boʻlsa, ishlab chiqaruvchini javobgar qilib boʻlmaydimi?

Mahsulotning xizmat muddati tugagani bilangina ishlab chiqaruvchining mahsulot xavfsizligini taʼminlash majburiyati darhol bekor boʻlmaydi. Avariya mahsulotdan odatdagidek foydalanish vaqtida yuz berganmi, unga boshqa sabab turtki boʻlganmi kabi holatlar ham birgalikda koʻrib chiqilishi kerak.

Holat 9, Holat 19

Q. Kvartirani sotib olishda uy-joy savdosi reklamasiga ishondim, ammo unda aytilgan inshoot qurilmasa, zararimni qoplatishim mumkinmi?

Rivojlantirish rejasi hali tasdiqlanmagan boʻlsa-da, masalan, muayyan inshoot qurilishi rejalashtirilgani haqida reklama berish kabi haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan yoki haddan tashqari boʻrttirilgan reklama uchun zararni qoplash majburiyati yuzaga kelishi mumkin. Reklama isteʼmolchini chalgʻitishi mumkinmi-yoʻqmi, odatdagi isteʼmolchida qoladigan umumiy taassurot asosida aniqlanadi.

Holat 5, Holat 14

Q. Yolgʻon yoki boʻrttirilgan reklama berilgan kvartirani sotib oluvchi maqomini olsam, zarar uchun tovon talab qilish huquqi ham menga oʻtadimi?

Uy-joyni sotib oluvchi maqomining oʻzi oʻtkazilgani bilan avvalgi xaridorning huquqbuzarlik tufayli yetkazilgan zarar uchun tovon talab qilish huquqi avtomatik ravishda oʻtmaydi. Biroq huquqni oluvchi yolgʻon yoki boʻrttirilgan reklamaga ishonib, reklama tufayli oshgan narxda ushbu maqomni olgani kabi, bevosita zarar koʻrganiga oid alohida holatlar boʻlsa, tovon talab qilishi mumkin.

Holat 4

Q. Mahsulot loyihasi xavfli ekani sababli ishlab chiqaruvchini javobgar qilishda nimalar hisobga olinadi?

Agar maqbul muqobil loyihani qoʻllash avariyaning oldini olishi yoki xavfni kamaytirishi mumkin boʻlgan, ammo u qoʻllanmagani sababli mahsulot xavfli boʻlib qolgan boʻlsa, loyihalashdagi nuqson tan olinishi mumkin. Mahsulotning xususiyatlari va maqsadi, kutilishi mumkin boʻlgan xavflar, xavfdan qochish imkoniyati, muqobil loyiha mavjudligi va uning iqtisodiy xarajatlari kabi omillar umumiy tarzda hisobga olinadi.

Holat 10

Q. Mahsulotdan foydalanilgani va kasallik aniqlangani tasdiqlansa, sababiy bogʻliqlik ham tan olinadimi?

Mahsulot yoki modda taʼsiriga duch kelganlik va kasallik yuzaga kelganlik faktlarining oʻzi kishining kasalligi aynan shu sabab tufayli paydo boʻlgan degan xulosaga kelish uchun yetarli emas. Kasallik turi va unga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan boshqa omillar kabi aniq holatlar koʻrib chiqilishi kerak. Misol tariqasida, chekish bilan oʻpka saratonining muayyan turi oʻrtasida sababiy bogʻliqlik borligini tan olmagan sud qarori keltirilgan.

Holat 6, Holat 13

Q. Tashish vaqtida yuk shikastlansa yoki yoʻlovchi jarohat olsa, tashuvchidan tovon talab qilish mumkinmi?

Temiryoʻl orqali tashish vaqtida yuk shikastlansa, tashuvchining aybi dastlab taxmin qilinadi. Tashuvchi barcha zarur ehtiyot choralarini koʻrganini isbotlay olmasa, tovon toʻlash majburiyatidan qutulishi qiyin. Poyezdda yoʻlovchi jarohat olgan taqdirda ham, tashuvchi yoʻlovchilar xavfsizligini taʼminlash uchun zarur ehtiyot choralarini koʻrganini isbotlay olmasa, uning javobgarligi masalasi koʻtarilishi mumkin.

Holat 17, Holat 23

Tegishli qonunlar

Monopoliyalarni tartibga solish va adolatli savdo toʻgʻrisidagi qonun, 23-modda 1-qism 3-band (독점규제 및 공정거래에 관한 법률 제23조 제1항 제3호)
Monopoliyalarni tartibga solish va adolatli savdo toʻgʻrisidagi qonunni amalga oshirish toʻgʻrisidagi farmon, 36-modda 1-qism, [1-2-jadval] 4-band (a) kichik bandi (독점규제 및 공정거래에 관한 법률 시행령 제36조 제1항 [별표 1의2] 제4호 (가)목)
Belgilar va reklama sohasida adolatli faoliyatni taʼminlash toʻgʻrisidagi qonun, 3-modda 1-qism 1-band (표시·광고의 공정화에 관한 법률 제3조 제1항 제1호)
Belgilar va reklama sohasida adolatli faoliyatni taʼminlash toʻgʻrisidagi qonunni amalga oshirish toʻgʻrisidagi farmon, 3-modda 1-qism (표시·광고의 공정화에 관한 법률 시행령 제3조 제1항)
Belgilar va reklama sohasida adolatli faoliyatni taʼminlash toʻgʻrisidagi sobiq qonun (구 표시·광고의 공정화에 관한 법률)
Farmatsevtika faoliyati toʻgʻrisidagi sobiq qonun (구 약사법)
Isteʼmolchilar asoslari toʻgʻrisidagi qonun (소비자기본법)
Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 18-modda 1-qism 5-band (소비자보호법 제18조 제1항 제5호)
Fuqarolik kodeksi, 398-modda 2-qism (민법 제398조 제2항)
Fuqarolik kodeksi, 750-modda (민법 제750조)

E’tibor bering

Har bir ishda qoʻllanilgan qonunlar va baholash mezonlari har xil boʻlishi mumkin. Shu sababli mahsulot nuqsoni, yolgʻon reklama, tashishdagi avariya kabi zarar turlariga qarab tegishli masalalarni farqlash kerak.
Isteʼmolchining isbotlash yuki yengillashtirilishi mumkin boʻlgan hollarda ham, mahsulot sifati yoki xususiyatlaridagi muammoni taxmin qilishga asos boʻladigan faktlarni, mahsulotdan odatdagi usulda foydalanilganini va zarar yuz berganini isbotlash kerak.
Faqat reklama yoki mahsulotdagi muammoni aniqlashning oʻzi yetarli boʻlmasligi mumkin. Haqiqiy zarar bilan muammoli xatti-harakat oʻrtasidagi sababiy bogʻliqlikni va talab qilish huquqi kimga tegishli ekanini ham koʻrib chiqish kerak.
Misollarda talab qoʻyishning aniq muddati yoki daʼvo muddati koʻrsatilmagan. Shu sababli muddatni faqat ushbu qoʻllanma asosida aniqlab boʻlmaydi.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).