Jinoiy shikoyat va jinoyat haqida xabar berish, ularni qaytarib olish hamda ishni ko‘rib chiqish tartibi bo‘yicha qo‘llanma

46 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Jinoiy shikoyat — jabrlanuvchi va boshqalarning jinoyat haqida tergov organiga ma’lum qilib, aybdorni jazolashni talab qilishi; jinoyat haqida xabarni esa shikoyat qilish huquqiga ega bo‘lmagan shaxs ham berishi mumkin. Shikoyatni qaytarib olishning oqibati jinoyat turi va uni qaytarib olish vaqtiga qarab farq qiladi. Kelishuv tuzishning o‘zi shikoyat qaytarib olinganini anglatmaydi.

Ishtirokchilar → Jabrlanuvchi → Vakil → Prokuror yoki sud politsiyasi xodimi → Jinoyat haqida shikoyat yoki xabar berildi Shikoyat huquqi bo‘lmagan shaxs ham xabar berishi mumkin → Jinoyat faqat jabrlanuvchi shikoyati bilan ta’qib qilinadimi? → Ha → Shikoyat birinchi instansiya hukmi e’lon qilinishidan oldin qaytarildimi? → Yo‘q → Jinoyat jabrlanuvchi xohishiga qarshi ta’qib qilinmaydigan turmi? → Ha — JPK 232-modda → Muddatida qaytarish ta’qibga ta’sir qilishi mumkin Birinchi turda shikoyatni qayta berib bo‘lmaydi → Yo‘q — JPK 232-modda → Hukmdan keyin qaytarish kech Boshqa jinoyatlarda qaytarish ta’qibni to‘xtatmasligi mumkin → Berish usuli va bayonnomani tekshiring → Shikoyat yozma yoki og‘zaki beriladi Og‘zaki murojaat bo‘lsa bayonnoma tuzilishi shart (JPK 237-modda) → Vakolatni tekshiring → Vakil vakolati tasdiqlansin Muddat shikoyat huquqi egasiga nisbatan hisoblanadi (JPK 236-mod…

Asosiy qoidalar

Jinoiy shikoyat va jinoyat haqida xabarni prokuror yoki sud politsiyasi xodimiga yozma yoxud og‘zaki ravishda berish mumkin. Og‘zaki murojaat qabul qilinganda bayonnoma tuzilishi shart (Jinoyat-protsessual kodeksi, 237-modda (형사소송법 제237조)).
Shikoyat vakil orqali ham berilishi mumkin. Vakolat shikoyat qilish huquqiga ega shaxs tomonidan berilgani tasdiqlansa, bu yetarli; shikoyat muddati vakilga emas, shikoyat qilish huquqiga ega shaxsga nisbatan hisoblanadi (Jinoyat-protsessual kodeksi, 236-modda (형사소송법 제236조); Koreya Oliy sudining 2001-yil 4-sentabrdagi 2001도3081-son qarori).
Faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyat bo‘yicha shikoyatni qaytarib olish va jabrlanuvchining xohishiga qarshi jinoiy ta’qib qilinmaydigan jinoyat bo‘yicha jazolashni istamaslik haqidagi bayonot, qoida tariqasida, birinchi instansiya sudining hukmi e’lon qilinishidan oldin berilishi kerak. Birinchi toifadagi jinoyat bo‘yicha shikoyatini qaytarib olgan shaxs uni qayta bera olmaydi (Jinoyat-protsessual kodeksi, 232-modda (형사소송법 제232조)).
Faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyat bo‘yicha shikoyat qilish huquqidan oldindan voz kechish mumkin emas. Kelishuv tuzishning o‘zi tergov organi yoki sudga shikoyatni qaytarib olish istagi bildirilganini anglatmaydi (Koreya Oliy sudining 1967-yil 23-maydagi 67도471-son qarori; Koreya Oliy sudining 1983-yil 27-sentabrdagi 83도516-son qarori).
Firibgarlik kabi faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyatlar yoki jabrlanuvchining xohishiga qarshi jinoiy ta’qib qilinmaydigan jinoyatlar toifasiga kirmaydigan jinoyatlarda shikoyatni qaytarib olish tergov va jazolashga bevosita ta’sir qilmasligi mumkin. Misollarda zo‘rlash hamda bola yoki o‘smirga nisbatan majburiy jinsiy tajovuz bo‘yicha shikoyat bo‘lmasa ham ayblov qo‘yish va jazolash mumkinligi tushuntiriladi (Jinoyat kodeksining 306-moddasi bekor qilinganiga oid tushuntirish (형법 제306조); Bolalar va o‘smirlarni jinsiy zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 7-modda (아동·청소년의 성보호에 관한 법률 제7조)).
Faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyat bo‘yicha sheriklardan biriga nisbatan berilgan yoki qaytarib olingan shikoyat boshqa sheriklarga ham ta’sir qilishi mumkin. Biroq jabrlanuvchining xohishiga qarshi jinoiy ta’qib qilinmaydigan jinoyatlarda shikoyatlarning ajralmasligi qoidasi qo‘llanmaydi (Jinoyat-protsessual kodeksi, 233-modda (형사소송법 제233조); Koreya Oliy sudining 1994-yil 26-apreldagi 93도1689-son qarori).
Ayblov qo‘yilmay, ish tugatilgan ish materiallari yuzasidan shikoyat bergan shaxs ham o‘z ko‘rsatmalari qayd etilgan hujjatlar va o‘zi taqdim etgan hujjatlar bilan tanishish hamda ularning nusxalarini olishni so‘rashi mumkin. Biroq shaxsiy hayotni himoya qilish yoki tergovga xalaqit berish kabi sabablar bo‘lsa, bunga cheklov qo‘yilishi mumkin (Prokuratura hujjatlarini saqlash qoidalari, 20-2- va 22-moddalar (검찰보존사무규칙 제20조의2, 제22조)).
Jinoiy shikoyat va jinoyat haqida xabar berilgan ishlarni tergov qilish hamda ular bo‘yicha qaror chiqarishga tegishli muddat qoidalari mavjud. Misollarda prokurorning tergov va qaror chiqarish uchun belgilangan uch oylik muddati yo‘riqnoma xususiyatiga ega deb tushuntiriladi. Muddat o‘tganining o‘zi keyinchalik chiqarilgan qarorni haqiqiy emas qilmaydi (Jinoyat-protsessual kodeksi, 257-modda (형사소송법 제257조)).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Oila a’zomning nomidan shikoyat qilsam bo‘ladimi?

Jabrlanuvchining o‘zi, uning qonuniy vakili va boshqalar shikoyat bilan murojaat qilishi mumkin. Jabrlanuvchidan vakolat olgan shaxs ham uning nomidan shikoyat qilishi mumkin. Vakolat shikoyat qilish huquqiga ega shaxs tomonidan qonuniy ravishda berilgani tasdiqlanishi kerak. Shikoyat muddati vakilga emas, jabrlanuvchi yoki boshqa shikoyat qilish huquqiga ega shaxsga nisbatan hisoblanadi.

Holat 12, Holat 21, Holat 24

Q. Shikoyatni albatta yozma ravishda berish kerakmi?

Yo‘q. Shikoyatni prokuror yoki sud politsiyasi xodimiga yozma yoki og‘zaki ravishda berish mumkin. Og‘zaki shikoyat qabul qilinganida, tergov organi bayonnoma tuzishi shart (Jinoyat-protsessual kodeksi, 237-modda (형사소송법 제237조)).

Holat 21

Q. Kelishuvda «fuqarolik va jinoiy ishlar bo‘yicha e’tiroz bildirmayman» deb yozsam, shikoyat qila olmaymanmi?

Misollarda keltirilgan sud amaliyotiga ko‘ra, faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyat bo‘yicha shikoyat qilish huquqidan shikoyat berishdan oldin voz kechib bo‘lmaydi. Shuningdek, tomonlar o‘rtasida tuzilgan kelishuvning o‘zi tergov organi yoki sudga shikoyatni qaytarib olish istagi bildirilganini anglatmaydi.

Holat 1, Holat 5

Q. Shikoyatni qaytarib olsam, ish har qanday vaqtda tugaydimi?

Bu jinoyat faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyatmi yoki jabrlanuvchining xohishiga qarshi jinoiy ta’qib qilinmaydigan jinoyatmi — shunga bog‘liq. Bunday jinoyatlarda shikoyatni qaytarib olish yoki jazolashni istamaslik haqidagi bayonot, qoida tariqasida, birinchi instansiya sudining hukmi e’lon qilinishidan oldin berilishi kerak. Hukm e’lon qilinganidan keyin taqdim etilgan kelishuv ayblov bo‘yicha ish yuritishni tugatish uchun asos bo‘lmaydi (Jinoyat-protsessual kodeksi, 232- va 327-moddalar (형사소송법 제232조, 제327조)).

Holat 15, Holat 18, Holat 22

Q. Shikoyatni qaytarib olganimdan keyin yana shikoyat qilsam bo‘ladimi?

Misollarga ko‘ra, faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyat bo‘yicha shikoyatini qaytarib olgan shaxs uni qayta bera olmaydi (Jinoyat-protsessual kodeksi, 232-moddaning 2-qismi (형사소송법 제232조 제2항)). Biroq jinoyat bu toifaga kirmasa, shikoyatni qaytarib olishning o‘zi tergov yoki jazolashga to‘sqinlik qilmasligi mumkin.

Holat 3, Holat 18

Q. Zo‘rlash yoki bola yoxud o‘smirga nisbatan majburiy jinsiy tajovuz bo‘yicha shikoyatni qaytarib olsam, jazodan qochishim mumkinmi?

Misollarda Jinoyat kodeksiga kiritilgan o‘zgartirish bilan zo‘rlash jinoyati faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyatlar qatoridan chiqarilgani, shu sababli shikoyat bo‘lmasa ham ayblov qo‘yish va jazolash mumkinligi tushuntiriladi. Bola yoki o‘smirga nisbatan majburiy tarzda sodir etilgan jinsiy tajovuz bo‘yicha ham shikoyatni qaytarib olishning o‘zi jazodan qochishga imkon bermaydi; shikoyatni qaytarib olish jazo tayinlashda inobatga olinishi mumkin.

Holat 1, Holat 3, Holat 13, Holat 17, Holat 23

Q. Ayblov qo‘yilmagan ishning tergov materiallari bilan tanishish yoki ulardan nusxa olish mumkinmi?

Shikoyat bergan shaxs tergov qilinmay, ish tugatilgan ish materiallaridan o‘z ko‘rsatmalari qayd etilgan hujjatlar va o‘zi taqdim etgan hujjatlar bilan tanishish hamda ularning nusxalarini olishni so‘rashi mumkin. Boshqa materiallarga nisbatan ham bunday imkoniyat mutlaqo taqiqlanmagan, ammo shaxsiy hayot daxlsizligi yoki tergovga ta’siri kabi sabablarga ko‘ra ruxsat berilmasligi mumkin.

Holat 2

Q. Shikoyat qilingan ish qachongacha ko‘rib chiqiladi?

Misollarga ko‘ra, prokuror shikoyat yoki jinoyat haqida xabarni qabul qilgan kundan boshlab uch oy ichida tergovni yakunlab, ayblov qo‘yish yoki qo‘ymaslik haqida qaror chiqarishi kerak. Biroq bu muddat yo‘riqnoma xususiyatiga ega deb qaraladi, shu bois muddat o‘tib ketgani keyinchalik chiqarilgan qarorni haqiqiy emas qilmaydi.

Holat 10

Q. Gumonlanuvchi bilan yaqin bo‘lgan prokurorni ishdan chetlatish mumkinmi?

Misollarda tergov bosqichida prokurorni ishni ko‘rishdan chetlatish, unga rad bildirish yoki uning o‘zini chetlatishi qonunda nazarda tutilmagani hamda jabrlanuvchining prokurorni almashtirishni talab qilish huquqi kafolatlanmagani tushuntiriladi. Qaror xolis bo‘lmagan deb gumon qilinsa, murojaat bilan shikoyat qilish mumkin; ayblov qo‘ymaslik haqidagi qaror ustidan esa yuqori turuvchi organga shikoyat berish yoki suddan ishni ko‘rib chiqishni so‘rash imkoniyatini ko‘rib chiqish mumkin.

Holat 7

Tegishli qonunlar

Jinoyat-protsessual kodeksi, 17-moddadan 25-moddaga qadar (형사소송법 제17조부터 제25조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 59-2-modda (형사소송법 제59조의2)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 223-modda (형사소송법 제223조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 225-modda (형사소송법 제225조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 230-modda (형사소송법 제230조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 232-modda (형사소송법 제232조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 233-modda (형사소송법 제233조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 236-modda (형사소송법 제236조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 237-modda (형사소송법 제237조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 238-modda (형사소송법 제238조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 239-modda (형사소송법 제239조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 246-modda (형사소송법 제246조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 257-modda (형사소송법 제257조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 260-modda (형사소송법 제260조)
Jinoyat-protsessual kodeksi, 327-modda (형사소송법 제327조)

E’tibor bering

Shikoyatni qaytarib olishning oqibati jinoyat turiga bog‘liq. Shu sababli kelishuv tuzish yoki shikoyatni qaytarib olishdan oldin jinoyat faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyatmi yoki jabrlanuvchining xohishiga qarshi jinoiy ta’qib qilinmaydigan jinoyatmi — shuni aniqlash kerak.
Faqat jabrlanuvchining shikoyati bilan ta’qib qilinadigan jinoyat bo‘yicha shikoyat muddati vakil jinoyatchi haqida bilgan kundan emas, shikoyat qilish huquqiga ega shaxs jinoyatchi haqida bilgan kundan boshlab hisoblanishi mumkin.
Shikoyatni qaytarib olish yoki jazolashni istamaslik haqidagi bayonot birinchi instansiya sudining hukmi e’lon qilinganidan keyin ayblov bo‘yicha ish yuritishni tugatish uchun asos bo‘lmasligi mumkin.
Misollarda keltirilgan qonun va tartibga oid tushuntirishlar har bir misolning shartlari hamda tegishli vaqt holatiga asoslangan. Haqiqiy ishda tegishli vaqtda amal qilgan qonunni va aniq holatlarni tekshirish lozim.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).