Qarzni o‘z zimmasiga olish turlari va kreditorning talab qo‘yishi bo‘yicha qo‘llanma
15 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Qarzni o‘z zimmasiga olish uch turga bo‘linadi: mavjud qarzdor qarzdan ozod bo‘ladigan, qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olish; mavjud qarzdor bilan qarzni o‘z zimmasiga oluvchi birgalikda javobgar bo‘ladigan qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish; hamda qarzdor va qarzni o‘z zimmasiga oluvchi o‘rtasida qarzni bajarishga va’da beriladigan ijroni zimmasiga olish. Shartnomaning nomi uning turini o‘z-o‘zidan belgilamaydi. Taraflarning xohish-irodasi va shartnoma mazmuniga qarab kreditor kimdan talab qo‘ya olishi o‘zgaradi.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olishda qarzni o‘z zimmasiga oluvchi qarzdorning huquqiy o‘rnini egallaydi, mavjud qarzdor esa majburiyatdan ozod bo‘ladi. Agar bu qarzdor va qarzni o‘z zimmasiga oluvchi o‘rtasidagi shartnoma orqali amalga oshirilsa, kuchga kirishi uchun kreditorning roziligi kerak (Fuqarolik kodeksi, 454-modda 1-qism (민법 제454조 제1항)).
- Qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olishda mavjud qarzdorning majburiyati saqlanib qoladi, qarzni o‘z zimmasiga oluvchi ham kreditor oldida bevosita javobgar bo‘ladi. Kreditorning roziligi kuchga kirish sharti emas va kreditor qarzni o‘z zimmasiga oluvchidan ijroni bevosita talab qilishi mumkin (12-holat, Oliy sudning 1998-yil 24-noyabrdagi 98다33765-son qarori).
- Qarzni ozod qiluvchi tarzda yoki mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish ekani aniq bo‘lmasa, ikkinchi holat deb qaraladi. Biroq aniq turi shartnomada ifodalangan taraflar xohish-irodasini talqin qilish orqali aniqlanadi (13-holat, Oliy sudning 2002-yil 24-sentabrdagi 2002다36228-son qarori).
- Ijroni zimmasiga olishda qarzni o‘z zimmasiga oluvchi qarzdor oldida kreditor uchun qarzni bajarishga kelishadi. Alohida holatlar bo‘lmasa, kreditor ijroni zimmasiga olgan shaxsdan bevosita to‘lovni talab qila olmaydi (14-holat, Oliy sudning 2009-yil 11-iyundagi 2008다75072-son qarori).
- Ko‘chmas mulkni sotib oluvchi ta’minot qarzini va boshqa qarzlarni o‘z zimmasiga olib, ularning summasini sotib olish narxidan chegirtirgan bo‘lsa ham, faqat shu holatning o‘zi qarz ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olinganini anglatmaydi. Kreditor bevosita talab qo‘ya olishi uchinchi shaxsga bevosita huquq berish niyati bo‘lgan-bo‘lmaganini va boshqa holatlarni birgalikda baholash orqali aniqlanadi (2-holat, Oliy sudning 1997-yil 24-oktabrdagi 97다28698-son qarori).
- Qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish uchinchi shaxs foydasiga tuzilgan shartnoma deb qaralishi mumkin. Kreditor qarzni o‘z zimmasiga oluvchidan ijroni talab qilish kabi naf olish niyatini bildirsa, undan bevosita talab qilish huquqini qo‘lga kiritishi mumkin. Biroq qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish holatini bilmay, qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olishga rozilik bermasligini bildirgan bo‘lsa, bu naf olishdan voz kechish deb qaralmasligi mumkin (5-holat, Oliy sudning 2013-yil 13-sentabrdagi 2011다56033-son qarori).
- Qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olish tan olinsa, mavjud qarzdorga nisbatan chiqarilgan sud qarorini qarzni o‘z zimmasiga oluvchiga ijro ettirish uchun vorislik asosidagi ijro varaqasini olish mumkin. Aksincha, qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish alohida qarz majburiyatini yuzaga keltiradi, shu sababli mavjud sud qarorining ijro kuchini qarzni o‘z zimmasiga oluvchiga tatbiq etib bo‘lmaydi (Fuqarolik ijro ishi to‘g‘risidagi qonun, 31-modda 1-qism (민사집행법 제31조 제1항)).
- Korxonani sotib oluvchi sotuvchining tijorat nomidan foydalanmasa ham, sotuvchining qarzini o‘z zimmasiga olgani haqida kreditorga alohida xabar bersa, ushbu kreditor oldida to‘lov majburiyati yuzaga kelishi mumkin (Savdo kodeksi, 44-modda (상법 제44조), 7-holat).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Qarzni o‘z zimmasiga olish haqida shartnoma tuzildi. Mavjud qarzdor endi qarzni to‘lamasa ham bo‘ladimi?
Bu ozod qiluvchi tarzda qarzni o‘z zimmasiga olishmi yoki mavjud qarzdor bilan bir qatorda qarzni o‘z zimmasiga olishmi — shunga bog‘liq. Birinchi holatda mavjud qarzdor qarz munosabatidan ozod bo‘ladi, ikkinchi holatda esa uning qarzi saqlanib qoladi. Turi aniq bo‘lmasa, qarz mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olingan deb qaralishi mumkin.
Q. Kreditorning roziligisiz ham qarzni o‘z zimmasiga olish haqidagi kelishuv haqiqiy bo‘lishi mumkinmi?
Qarzdor va qarzni o‘z zimmasiga oluvchi o‘rtasidagi shartnomaga ko‘ra qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olish kreditorning roziligi bo‘lgandagina kuchga kiradi. Aksincha, qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish kreditorning roziligisiz ham kuchga kirishi mumkin.
Q. Ijroni zimmasiga olgan shaxs to‘lamasa, kreditor undan bevosita to‘lovni talab qila oladimi?
Umumiy qoida bo‘yicha, bevosita talab qilib bo‘lmaydi. Ijroni zimmasiga olgan shaxs faqat qarzdor bilan bo‘lgan munosabatlarida qarzni bajarish majburiyatini oladi, kreditor oldida esa bevosita qarzdor bo‘lmaydi.
Q. Shartnomada qarzni o‘z zimmasiga olishning turi aniq ko‘rsatilmagan bo‘lsa, u qanday aniqlanadi?
Bu shartnoma taraflarining xohish-irodasi, shartnoma mazmuni va boshqa holatlarni talqin qilish orqali aniqlanadi. Qarzni ozod qiluvchi tarzda yoki mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish ekani aniq bo‘lmasa, ikkinchi holat deb qaraladi. Shu sababli shartnomadagi iboralargina emas, taraflar o‘rtasidagi kelishuv mazmuni ham muhim.
Q. Qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olishda kreditor qarzni o‘z zimmasiga oluvchidan bevosita talab qilish uchun rozilik berishi kerakmi?
Kreditorning roziligi qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish kuchga kirishining sharti emas. Biroq qarzdor va qarzni o‘z zimmasiga oluvchi o‘rtasidagi kelishuv uchinchi shaxs foydasiga tuzilgan shartnoma hisoblansa, kreditor qarzni o‘z zimmasiga oluvchidan ijroni talab qilish kabi naf olish niyatini bildirganida, bevosita talab qilish huquqini qo‘lga kiritishi mumkin.
Q. Qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olish tan olinsa, mavjud sud qarori asosida qarzni o‘z zimmasiga oluvchiga darhol majburiy ijro choralarini qo‘llash mumkinmi?
Agar qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olish natijasida qarzni o‘z zimmasiga oluvchi mavjud qarzdorning huquqiy o‘rnini egallagan bo‘lsa, vorislik asosidagi ijro varaqasini olib, majburiy ijro boshlash mumkin. Qarzni mavjud qarzdor bilan bir qatorda o‘z zimmasiga olish holatida esa mavjud sud qarorining ijro kuchini qarzni o‘z zimmasiga oluvchiga tatbiq etib bo‘lmaydi; unga nisbatan alohida talab qo‘yish masalasi yuzaga kelishi mumkin.
Q. Ijarachi yangi uy egasiga e’tiroz bildirmasdan ijara haqini to‘lagan bo‘lsa, depozitni qaytarish majburiyatining o‘z zimmasiga olinishiga rozilik bergan hisoblanadimi?
Bunday xatti-harakat bilvosita rozilik deb baholanishi mumkin, ammo faqat shu holatning o‘zi bilan qat’iy xulosa chiqarib bo‘lmaydi. Masalan, depozitni qaytarib olish imkoni shubha ostida bo‘lgan-bo‘lmagani kabi aniq holatlar tekshirilishi kerak. Keyinchalik avvalgi ijaraga beruvchidan depozitni qaytarishni talab qilgan holat ham inobatga olinishi mumkin.
Q. Korxonani sotish shartnomasida tovarlar uchun qarz chiqarib tashlangan bo‘lsa ham, xaridor uni to‘lashga majbur bo‘lishi mumkinmi?
Xaridor sotuvchining tijorat nomidan foydalanishni davom ettirmagan taqdirda ham, sotuvchining qarzini o‘z zimmasiga olgani haqida kreditorga alohida xabar bergan bo‘lsa, ushbu kreditor oldidagi to‘lov majburiyati tan olinishi mumkin. Oldi-sotdi shartnomasida tegishli qarz vorislik asosida o‘tadigan majburiyatlar qatoridan chiqarilganining o‘zi javobgarlikni rad etish uchun yetarli emas.
Q. Qarzni o‘z zimmasiga olgan shaxs foizlarni to‘lasa, da’vo muddati ham uziladimi?
Ijroni zimmasiga olgan shaxs qarzdorning qarzini tan olgan yoki foizlarni to‘lagan bo‘lsa ham, alohida holatlar bo‘lmasa, qarzni tan olish tufayli da’vo muddati uzilmaydi. Buning sababi — ijroni zimmasiga olgan shaxs kreditor oldida bevosita qarzdor emas.
Tegishli qonunlar
- Fuqarolik kodeksi, 454-modda 1-qism (민법 제454조 제1항)
- Fuqarolik ijro ishi to‘g‘risidagi qonun, 31-modda 1-qism (민사집행법 제31조 제1항)
- Sport inshootlarini tashkil etish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonun, 27-modda 1-qism (체육시설의 설치·이용에 관한 법률 제27조 제1항)
- Savdo kodeksi, 44-modda (상법 제44조)
- Daromad solig‘i to‘g‘risidagi qonun, 88-modda 1-qism (소득세법 제88조 제1항)
E’tibor bering
- Shartnomada «qarzni o‘z zimmasiga oladi» deb yozilgani bilan uning qarzdorni majburiyatdan ozod qiluvchi tarzda olinganini darhol xulosa qilib bo‘lmaydi. Qarzdorning majburiyatdan ozod bo‘lishi va kreditorga bevosita huquq berish niyati birgalikda ko‘rib chiqilishi kerak.
- Qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olishga bilvosita rozilik berilgan-berilmagani ishning holatlariga qarab turlicha baholanishi mumkin. E’tiroz bildirmaslik yoki qarzni o‘z zimmasiga oluvchiga ijara haqini to‘lashning o‘zi rozilikni qat’iy belgilamaydi.
- Da’vo muddati qarzning xususiyatiga qarab farq qilishi mumkin. Misolda ko‘rib chiqilgan tijorat qarzi bo‘yicha, qarzni ozod qiluvchi tarzda o‘z zimmasiga olgandan keyin ham avvalgi tijorat da’vo muddati saqlanishi tushuntirilgan. Buni barcha qarzlarga birdek tatbiq etmaslik kerak.
- Korxonani sotib oluvchining to‘lov majburiyati yoki sport inshooti faoliyatini yurituvchi korxonani sotib oluvchining qarzni o‘z zimmasiga olishi qo‘llanadigan qonun va aniq holatlarga qarab farq qilishi mumkin. Shu sababli bularni qarzni o‘z zimmasiga olishga oid umumiy qoidalardan ajratib ko‘rish kerak.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
- 면책적채무인수와 승계집행문부여
- 병존적 채무인수와 이행인수의 구별
- 면책적 채무인수에 대한 묵시적 승낙
- 면책적 채무인수와 소멸시효기간
- 면책적 채무인수를 승낙하지 아니한다는 의사표시를 한 채권자가 다시 중첩적 수익의 의사표시를 하여 인수인에 대한 채권을 취득할 ...
- 채무자와의 계약에 의한 채무인수의 성질
- 영업양도와 채무인수
- 부담부증여와 양도취득세
- 이행인수인이 채권자에 대하여 채무자의 채무를 승인한 경우, 시효중단 사유가 되는 채무승인의 효력이 발생하는지 여부
- 제3자의 보증적 채무인수가 있는 때의 이행최고의 상대방
- 채무자의 의사에 반하는 채무인수
- 중첩적 채무인수에서의 채권자의 승낙
- 채무인수가 면책적인 것인지 병존적인 것인지 불분명할 경우
- 이행인수인에 대한 채무 이행 청구
- 채무인수의 방법
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).