O‘zlashtirish va ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyatlari: tarkib mezonlari va misollar
88 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
O‘zlashtirish boshqa shaxsning mol-mulkini saqlayotgan shaxs uni o‘zinikidek tasarruf etganida yoki qaytarishni rad etganida masala bo‘ladi. Ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish esa boshqaning ishini yurituvchi shaxs o‘z vazifasini buzib, mulkiy foyda olganida va mol-mulk egasiga zarar yetkazganida masala bo‘ladi. Shartnomani buzganlikning o‘zi darhol jinoyat hisoblanmaydi. Mol-mulkka egalik qilish va uni saqlash munosabatlari, topshirilgan ishning xususiyati hamda zarar yoki zarar xavfi mavjud bo‘lgan-bo‘lmagani tekshirilishi kerak.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- O‘zlashtirish jinoyati boshqa shaxsning mol-mulkini saqlash mavqeini va uni o‘zlashtirib olish qasdini nazarda tutadi. Saqlash mol-mulk ustidan amalda yoki huquqiy jihatdan hukmronlik qilishni anglatadi (Jinoyat kodeksi, 355-modda 1-qismi (형법 제355조 제1항); 14- va 23-holatlar).
- Ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyatidagi “boshqaning ishi” odatdagi shartnomaviy majburiyatdan farq qiladi. Munosabatning mohiyati ishonchga asoslangan holda boshqa shaxsning mol-mulkini asrash va boshqarishdan iboratmi-yo‘qmi, bu muhimdir (Jinoyat kodeksi, 355-modda 2-qismi (형법 제355조 제2항); 10-, 18-, 20- va 22-holatlar).
- Ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyatidagi zarar amalda yuzaga kelgan zararnigina emas, balki mulkiy zarar yuzaga kelish xavfini ham o‘z ichiga olishi mumkin. Keyinchalik qarz to‘langani yoki zarar qoplangani haqidagi holatning o‘zi allaqachon yuzaga kelgan jinoyatni yo‘qqa chiqarmaydi (4-, 8- va 24-holatlar).
- Ko‘chmas mulkni nomiga rasmiylashtirish bilan bog‘liq holatlarda o‘zlashtirish jinoyati yuzaga kelgan-kelmaganligi rasmiylashtirish turiga qarab farq qiladi. Shartnoma asosida yoki oraliq bosqichni tashlab ro‘yxatdan o‘tkazish shaklida nomga rasmiylashtirilgan hollarda qabul qilgan shaxs topshiruvchining mol-mulkini saqlovchi shaxs deb tan olinmasligi mumkin. Biroq urug‘-jamoaga tegishli ko‘chmas mulk yoki avvaldan nomga rasmiylashtirilgan ayrim mulklar haqidagi holatlarda tasarruf etish o‘zlashtirish jinoyati bo‘lishi mumkin (1-, 2-, 12- va 13-holatlar).
- Ko‘chmas mulk sotuvchisi faqat zakalatni olgan paytda mulkni ikki kishiga sotgani va avans to‘lovigacha olganidan keyin bunday qilgani turlicha baholanishi mumkin. Avans to‘lovini olgandan so‘ng mulk huquqini o‘tkazishni ro‘yxatdan o‘tkazishga ko‘maklashish majburiyati bor deb topilishi mumkin (11-holat).
- Mulkni o‘tkazish orqali garov huquqini olgan shaxs garov predmetini tasarruf etgani yoki hisob-kitob qilmagani haqidagi ayrim holatlarda, tegishli majburiyat uning o‘z ishiga kirgani sababli ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati yuzaga kelmaydi deb topilgan. Aksincha, garov qo‘yuvchi garov qiymatini asossiz kamaytirsa yoki garov huquqi egasining huquqlarini amalga oshirishini qiyinlashtiradigan harakatlar qilsa, ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati masalasi ko‘tarilishi mumkin (3-, 7-, 15- va 16-holatlar).
- Xizmat vazifasi doirasidagi o‘zlashtirish yoki ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyatida asosiy masala xizmat mavqei va vazifaning buzilgani tan olingan-tan olinmaganidir. Xizmat mavqeiga ega bo‘lmagan sherik oddiy ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati uchun jazolanishi mumkin, xizmat vazifasi doirasidagi jinoyat uchun emas (Jinoyat kodeksi, 356-modda va 33-modda izohi (형법 제356조, 제33조 단서); 8-, 9- va 21-holatlar).
- O‘zlashtirish jinoyatidagi foyda yoki zarar miqdorini faqat hujjatlarda ko‘rsatilgan summaga qarab qat’iy belgilash qiyin. Garov belgilangan ko‘chmas mulkni baholashda uning haqiqiy ayirboshlash qiymatini hisobga olish talab qilinishi mumkin (5-, 8- va 25-holatlar).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Nomiga rasmiylashtirilgan ko‘chmas mulkni qabul qilgan shaxs sotsa, bu har doim o‘zlashtirish jinoyati bo‘ladimi?
Har doim ham shunday emas. Shartnoma asosida nomga rasmiylashtirishda nomiga rasmiylashtirishni topshirgan shaxs ko‘chmas mulkka egalik huquqini olmagan bo‘lishi mumkin, shu sababli o‘zlashtirish jinoyati tarkibi yuzaga kelmasligi ehtimoli bor. Oraliq bosqichni tashlab ro‘yxatdan o‘tkazish shaklidagi nomga rasmiylashtirishda ham ayrim holatlarda o‘zlashtirish jinoyati mavjud emas deb topilgan. Biroq urug‘-jamoaga tegishli ko‘chmas mulk yoki avvaldan nomga rasmiylashtirilgan bino haqidagi holatlarda tasarruf etish harakati o‘zlashtirish jinoyati deb baholanishi mumkin. Shu bois nomga rasmiylashtirish turi va uning qanday yuz berganini tekshirish kerak.
Q. Ko‘chmas mulkni oldi-sotdi shartnomasidan so‘ng faqat zakalatni olgan sotuvchi uni boshqa kishiga ham sotsa, bu ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati bo‘ladimi?
Misollarda, agar sotuvchi faqat zakalatni olgan bo‘lsa, uni ikki baravar qilib qaytarib, shartnomani bekor qilishi mumkinligi, shu sababli uni ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyatidagi “boshqaning ishini yurituvchi shaxs” deb hisoblash qiyinligi tushuntiriladi. Aksincha, avans to‘lovigacha olganidan keyin mulkni ikki kishiga sotgan bo‘lsa, mulk huquqini o‘tkazishni ro‘yxatdan o‘tkazishga ko‘maklashish majburiyati bor deb topilishi mumkin.
Q. Shartnomani buzib, boshqa tomonga zarar yetkazilgan bo‘lsa, ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati yuzaga keladimi?
Shartnomani buzishning o‘zi darhol ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati tarkibini yuzaga keltirmaydi. Tomonlar o‘rtasidagi munosabat oddiy kreditorlik va qarzdorlik munosabatlaridan tashqari, boshqa shaxsning mol-mulkini asrash va boshqarishga qaratilgan ishonch munosabati bo‘lgan-bo‘lmaganini hamda shaxs boshqaning ishini yurituvchi mavqeda bo‘lgan-bo‘lmaganini ko‘rib chiqish lozim.
Q. Ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish natijasida amalda zarar yuzaga kelmagan bo‘lsa ham, jazolash mumkinmi?
Mulkiy zarar faqat amalda yuzaga kelgan zararni emas, balki zarar yuzaga kelish xavfini ham o‘z ichiga olishi mumkin. Shu sababli garov ta’minoti qobiliyatini yo‘qotish xavfi tug‘dirilganida yoki kompaniya zimmasiga kafillik majburiyati yuklanishi xavfi yuzaga keltirilganida, qarz keyinchalik to‘langan yoki zarar qoplangan bo‘lsa ham, ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati masalasi ko‘tarilishi mumkin.
Q. Mulkni o‘tkazish orqali ta’minot sifatida berilgan mulkni arzon narxda sotish yoki hisob-kitob summasini qaytarmaslik ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati bo‘ladimi?
Misollarda, garov huquqini mulkni o‘tkazish orqali olgan shaxs garov huquqini amalga oshirish uchun garov predmetini tasarruf etishi yoki hisob-kitobni amalga oshirishi, qoida tariqasida, o‘z ishiga kirishi va shu sababli mulkni arzon narxda sotish yoki hisob-kitob qilish majburiyatini bajarmaslikning o‘zi ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyatini yuzaga keltirmasligi qayd etilgan. Biroq garov qo‘yuvchi garov qiymatini asossiz ravishda kamaytiradigan harakatlar qilsa, ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyati masalasi alohida ko‘rilishi mumkin.
Q. Kompaniya nomiga ro‘yxatdan o‘tgan transport vositasidan foydalanadigan shaxs yoki uni saqlovchi shaxs kompaniya roziligisiz mashinani tasarruf etsa, bu o‘zlashtirish jinoyati bo‘ladimi?
Misollarga ko‘ra, boshqa shaxsga tegishli transport vositasini olib, saqlayotgan shaxs uni amalda tasarruf etsa, o‘zlashtirish jinoyati tarkibi yuzaga kelishi mumkin. Bu huquqiy qoida transport vositasi ro‘yxatdan o‘tgan shaxs bo‘lmagan yoki uni saqlash bevosita topshirilmagan shaxsning harakatlariga ham, jumladan kompaniya nomiga ro‘yxatdan o‘tgan transport vositasidan foydalanadigan shaxs yoki undan saqlashni topshiriq qilib olgan shaxsning tasarrufiga ham tatbiq etilishi mumkin.
Q. Kompaniya pulini shaxsiy hisob raqamiga o‘tkazib, keyin qaytarsam, xizmat vazifasi doirasidagi o‘zlashtirish jinoyati bo‘lmaydimi?
Keyinchalik mol-mulkni qaytarish yoki zararini qoplash niyati bo‘lgani haqidagi holatning o‘zi mol-mulkni o‘zlashtirib olish qasdini istisno etmaydi. Kompaniya mulkini xizmat vazifasi doirasida saqlovchi shaxs uni o‘z pulidek tasarruf etgan-etmagani, shuningdek jinoyatdan oldin alohida talabni o‘zaro hisobga olish orqali hisob-kitob qilish kabi alohida holatlar bo‘lgan-bo‘lmaganini tekshirish kerak.
Q. Noqonuniy iltimos uchun haq ishdan ketganidan keyin olinsa, ishonchni suiiste’mol qilib manfaat olish jinoyati tarkibi yuzaga kelmaydimi?
Mol-mulk keyinchalik, ishdan ketgandan so‘ng olingan bo‘lsa ham, agar shaxs ishda bo‘lgan vaqtida boshqaning ishini yuritayotib noqonuniy iltimos olgan va mol-mulk shu iltimos bilan bog‘liq ravishda berilgan bo‘lsa, ishonchni suiiste’mol qilib manfaat olish jinoyati tarkibi yuzaga kelishi mumkin. Mol-mulk olingan paytda tegishli xizmat vazifasini amalda bajarib turgan bo‘lish shart emas.
Q. Garov sifatida berilgan ko‘chmas mulkni o‘zlashtirishdan olingan foyda miqdori bozor narxi yoki maksimal summali ipoteka bo‘yicha talabning eng yuqori summasi asosida hisoblanadimi?
Misollarda foyda miqdorini faqat ko‘chmas mulkning bozor narxiga qarab emas, balki maksimal summali ipoteka kabi yuklamalarni hisobga olgan holdagi haqiqiy ayirboshlash qiymatiga qarab aniqlash lozimligi tushuntiriladi. Aniq hisob-kitobda belgilangan garovning hajmi va ko‘chmas mulkning qiymati kabi holatlarni tekshirish kerak.
Tegishli qonunlar
- Jinoyat kodeksi, 33-modda (형법 제33조)
- Jinoyat kodeksi, 355-modda 1- va 2-qismlari (형법 제355조 제1항·제2항)
- Jinoyat kodeksi, 356-modda (형법 제356조)
- Jinoyat kodeksi, 357-modda 1-qismi (형법 제357조 제1항)
- Fuqarolik kodeksi, 265-modda (민법 제265조)
- Fuqarolik kodeksi, 565-modda (민법 제565조)
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi qonun, 3-, 4-, 8-, 11- va 12-moddalar (부동산 실권리자명의 등기에 관한 법률 제3조·제4조·제8조·제11조·제12조)
- Oldindan qayd etish orqali garov ta’minoti va boshqalar to‘g‘risidagi qonun, 3- va 4-moddalar (가등기담보 등에 관한 법률 제3조·제4조)
- Nohaq raqobatning oldini olish va tijorat sirlarini himoya qilish to‘g‘risidagi qonun, 2-modda 2-bandi va 18-modda 2-qismi (부정경쟁방지 및 영업비밀보호에 관한 법률 제2조 제2호·제18조 제2항)
- Yo‘lovchi avtomobil transporti faoliyati to‘g‘risidagi qonun, 21-modda 1-qismi va 24-modda (여객자동차 운수사업법 제21조 제1항·제24조)
- Ayrim iqtisodiy jinoyatlar uchun jazoni kuchaytirish to‘g‘risidagi qonun, 3-modda 1-qismi (특정경제범죄 가중처벌 등에 관한 법률 제3조 제1항)
E’tibor bering
- Nomiga rasmiylashtirilgan ko‘chmas mulkni o‘zlashtirish jinoyati yuzaga kelgan-kelmaganligi nomga rasmiylashtirish turi, kelishuv tuzilgan vaqt, sotuvchining bundan xabardorligi kabi aniq holatlarga qarab o‘zgarishi mumkin.
- Ishonchni suiiste’mol qilib zarar yetkazish jinoyatini baholashda faqat shartnoma buzilgan-buzilmaganiga emas, balki shaxs “boshqaning ishini” yurituvchi mavqeda bo‘lganiga, vazifasini buzganiga hamda mulkiy zarar yoki zarar xavfi mavjudligiga birgalikda qarash kerak.
- Garov predmetini tasarruf etish bilan bog‘liq ishda tasarruf etilgan paytdagi ko‘chmas mulk qiymati, ustuvor huquqlar va garov qiymati kamaygan-kamaymagani muhim bo‘lishi mumkin.
- Misollarda keltirilgan huquqiy qoidalar va xulosalar har bir misolning aniq holatlariga asoslangan. Haqiqiy ishda shartnoma mazmuni va mol-mulkka egalik qilish hamda uni saqlash munosabatlari alohida tekshirilishi kerak.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
- 계약명의신탁에서 수탁자가 목적물을 처분한 경우 횡령죄 여부
- 수탁자가 명의신탁부동산을 임의처분 한 경우 횡령죄의 성립 여부
- 양도담보 목적물을 부당하게 염가로 처분한 경우 배임죄 성부
- 전세권설정계약 후 타에 근저당권설정등기를 경료해 준 경우
- 회사영업비밀을 사외 유출한 경우 그 죄책과 손해액 산정방법
- 명의신탁은 종중토지를 담보로 근저당설정 및 매도까지 한 경우 횡령죄 여부
- 이중으로 동산양도담보권을 설정해준 경우 형사책임
- 비신분자가 신분자와 업무상배임죄를 범한 경우의 처벌
- 택시회사 소속 택시기사가 운송수입금 일부를 식대 등으로 사용한 경우
- 임대인이 임차인에게 소유권 취득 사실을 알리겠다는 약정을 어긴 경우
- 부동산 매도인이 계약금을 받고 이중매도한 경우 배임죄 여부
- 종중부동산의 명의수탁자가 이를 임의처분한 경우 횡령죄 여부
- 중간생략형 명의신탁에서 수탁자가 목적물을 처분한 경우 횡령죄 여부
- 지입차주가 지입회사의 승낙 없이 차량을 처분한 경우 횡령죄 여부
- 양도담보설정계약 후 기존 근저당권자에게 지상권등기해 준 경우
- 저당권이 설정된 자동차를 매도하는 경우 배임죄 여부
- 과반수 지분권에 기한 건물 사용·수익에 대한 결정에 따라 건물 임대수익을 분배하면서 일부 공유자를 제외한 경우 횡령죄의 성부
- 이중으로 임차권 양도계약을 한 경우 배임죄 성립 여부
- 배임수재죄의 성립요건
- 투자금반환채무 담보조로 임대차계약과 판매대금 입금을 투자자 명의로 한 상태에서 제3자에게 의류매장의 지위를 양도한 경우 배임죄...
- 허위임대차계약을 체결하고 회사 자금에서 임차보증금을 빼낸 경우 업무상횡령죄 여부
- 계불입금을 징수하지 않은 상태에서 잠적한 낙찰계주의 배임죄 성립여부
- 지입회사의 승낙없이 대표이사가 사실상 차량을 처분한 경우 횡령죄 여부
- 이사회 승인이나 다른 주주들의 동의 없이 대표이사가 다른 회사의 연대보증을 서게 하는 등 회사에 재산상 손해발생의 위험을 초래...
- 타인의 부동산을 관리하는 사람이 해당 부동산에 근저당권설정등기를 마친 경우, 횡령 이득액 산정 기준
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).