Unashtiruvni bekor qilish va munosabatlarni uzishda zararni qoplash hamda sovg‘alarni qaytarish bo‘yicha qo‘llanma
14 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Unashtiruv turmush qurmoqchi bo‘lgan taraflarning o‘zaro kelishuvi bilan yuzaga keladi va bu kelishuv bilvosita ham tan olinishi mumkin. Unashtiruvni bekor qilish mumkin, biroq uni uzrli sababsiz bekor qilish yoki munosabatlar boshqa tarafning javobgarlikka sabab bo‘ladigan holati tufayli buzilishi zararni qoplash masalasini keltirib chiqarishi mumkin. Unashtiruv sovg‘alari va nikohga tayyorgarlik uchun olingan buyumlar esa taraflarning javobgarligi va mulk huquqiga qarab hal qilinadi.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Unashtiruv kelajakda turmush qurmoqchi bo‘lgan taraflarning kelishuvi bilan yuzaga keladi. U nafaqat ochiq bildirilgan va’da, balki munosabatlar davomidagi xatti-harakatlar orqali bilvosita ham yuzaga kelishi mumkin (13-holat).
- Unashtiruvni boshqa tarafga o‘z niyatini bildirish orqali bekor qilish mumkin, biroq bekor qilishda ayb bo‘lsa, boshqa tarafga yetkazilgan zararni qoplash talab qilinishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 803–806-moddalar (민법 제803조 내지 제806조), 7-holat).
- Unashtiruvdan keyingi jiddiy yolg‘on ma’lumot, boshqa shaxs bilan jinsiy aloqa, uzrli sababsiz nikoh qurishdan bosh tortish yoki uni kechiktirish kabi holatlar unashtiruvni bekor qilish uchun asos bo‘lishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 804-modda (민법 제804조), 2-, 3-, 10- va 14-holatlar).
- Unashtiruvni bekor qilish uchun javobgar taraf boshqa tarafga moddiy va ma’naviy zararni qoplashi mumkin. To‘y va asal oyi o‘tkazilgan, ammo er-xotinning birgalikdagi hayoti boshlanmagan holatda ham javobgar taraf sabab bo‘lgan munosabatlar buzilishi uchun ma’naviy zarar kompensatsiyasini talab qilishga asos bo‘lishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 806-modda (민법 제806조), 5- va 6-holatlar).
- Unashtiruv sovg‘alari nikoh tuzilmagan taqdirda qaytarilishi sharti bilan beriladigan hadyaga o‘xshash xususiyatga ega. Agar hech bir taraf javobgar bo‘lmasa yoki ikkala tarafda ham ayb bo‘lsa, sovg‘alarni qaytarishni talab qilish mumkin. Faqat bir taraf javobgar bo‘lsa, u o‘zi bergan sovg‘alarni qaytarishni talab qila olmaydi (Fuqarolik kodeksi, 741-modda (민법 제741조), 1- va 11-holatlar).
- Nikoh tuzilib, ancha vaqt davom etgan bo‘lsa, alohida holatlar mavjud bo‘lmagan taqdirda, nikoh keyinchalik barham topgan taqdirda ham unashtiruv sovg‘alarini qaytarishni talab qilib bo‘lmaydi (1- va 11-holatlar).
- Nikohga tayyorgarlik uchun bir taraf sotib olgan uy-ro‘zg‘or buyumlari o‘sha tarafning mulki bo‘lib qolishi mumkin. Shuning uchun buyumlar boshqa tarafning qo‘lida bo‘lsa, zararni qoplashni emas, balki mulk huquqiga asoslanib ularni qaytarishni talab qilish mumkin (9-holat).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Turmush qurish haqida aniq aytmagan bo‘lsak ham, unashtiruv yuzaga kelishi mumkinmi?
Unashtiruvga rozilik ochiq tarzda bildirilishi bilan birga, bilvosita ham ifodalanishi mumkin. Agar munosabatlar davomida qilingan xatti-harakatlar va uzluksiz jinsiy munosabatlar turmush qurish niyatini ifodalagan hamda boshqa tomonda nikohga nisbatan ishonch uyg‘otgan deb topilsa, unashtiruv yuzaga kelgan deb hisoblanishi mumkin.
Q. Unashtiruvni bekor qilish uchun qonunda belgilangan asos bo‘lishi shartmi?
Misollarga ko‘ra, taraf unashtiruvni bekor qilish uchun asos bor-yo‘qligidan qat’i nazar, o‘z niyatini boshqa tarafga bildirgan holda unashtiruvni bekor qilishi mumkin. Biroq uzrli sababsiz bekor qilganligi va aybi borligi aniqlansa, boshqa tarafga yetkazilgan zararni qoplash majburiyati yuzaga kelishi mumkin.
Q. Unashtirilgan shaxs ta’lim darajasi yoki kasbi haqida yolg‘on gapirgan bo‘lsa, unashtiruvni bekor qilib, ma’naviy zarar uchun kompensatsiya ham talab qila olamanmi?
Ta’lim darajasi, ish tajribasi yoki kasbi kabi nikoh qurish haqidagi qarorga jiddiy ta’sir qiladigan holatlarni yashirish ishonchni buzuvchi jiddiy sabab deb topilishi mumkin. Shu sababli unashtiruv bekor bo‘lib, ma’naviy azob yetgan bo‘lsa, ma’naviy zarar uchun kompensatsiya talab qilish mumkin. Biroq boshqa taraf ham bu ma’lumotlarni tekshirishga beparvo bo‘lgani uchun aybdor deb topilsa, kompensatsiya miqdori kamaytirilishi mumkin.
Q. Unashtirilgan shaxs alohida sababsiz nikohni qayta-qayta kechiktirsa, unashtiruvni bekor qila olamanmi?
Uzrli sababsiz nikoh qurishdan bosh tortish yoki nikoh muddatini kechiktirish unashtiruvni bekor qilish uchun asos bo‘lishi mumkin. Uzrli sabab bor-yo‘qligi har bir ishning holatlariga qarab aniqlanadi.
Q. Unashtirilgan shaxs ko‘rish qobiliyati buzilganini vaj qilib unashtiruvni bekor qila oladimi?
Misolda keltirilgan sud qaroriga ko‘ra, kundalik hayotda jiddiy qiyinchilik tug‘dirmaydigan ko‘rish qobiliyatining pastligi o‘zi bilan unashtiruvni bekor qilishni oqlaydigan, davolab bo‘lmaydigan kasallik hisoblanmaydi. Shuning uchun ko‘rish qobiliyatining buzilgani har doim ham unashtiruvni bekor qilish uchun uzrli asos bo‘лавермайди.
Q. Unashtirilgan shaxs boshqa birov bilan xiyonat qilgan bo‘lsa, zararni qoplashni talab qila olamanmi?
Unashtiruvdan keyin boshqa shaxs bilan jinsiy aloqada bo‘lish unashtiruvni bekor qilish uchun asos bo‘lishi mumkin. Bunda javobgar tarafdan moddiy va ma’naviy zarar uchun kompensatsiya talab qilish mumkin. Unashtiruv bekor qilingani munosabati bilan zararni qoplash masalasi boshqa tarafning aybi bor-yo‘qligiga qarab hal qilinadi.
Q. To‘y va asal oyidan keyin munosabatlar buzilsa, ma’naviy zarar uchun kompensatsiya talab qila olamanmi?
To‘y marosimi va asal oyi o‘tkazilgan bo‘lsa ham, er-xotin birgalikdagi hayotni boshlamagan bo‘lsa, amalda nikoh to‘liq shakllangan deb bo‘lmaydi. Biroq shu bosqichda munosabatlar taraflardan birining javobgarlikka sabab bo‘ladigan holati tufayli buzilgan bo‘lsa, amalda nikohning asossiz ravishda buzilishiga o‘xshash tarzda ma’naviy zarar uchun kompensatsiya talab qilish mumkin.
Q. Unashtiruv bekor qilinsa, unashtiruv sovg‘alarini har qanday holatda qaytarish kerakmi?
Unashtiruv sovg‘alarini qaytarish masalasi unashtiruvni bekor qilish uchun kim javobgar ekaniga hamda nikoh haqiqatda tuzilib, davom etgan-etmaganiga bog‘liq. Agar unashtiruvni bekor qilish uchun faqat bir taraf javobgar bo‘lsa, o‘sha taraf o‘zi bergan sovg‘alarni faol tarzda qaytarishni talab qila olmaydi. Nikoh ancha vaqt davom etgan bo‘lsa, alohida holatlar bo‘lmagan taqdirda sovg‘alarni qaytarishni talab qilib bo‘lmaydi.
Q. Unashtiruv bekor qilinganda mebel va maishiy texnika xarajatlarini ham zarar qoplamasi sifatida olish mumkinmi?
Nikohga tayyorgarlik ko‘rish uchun sotib olingan uy-ro‘zg‘or buyumlariga egalik huquqi ularni sotib olish xarajatlarini to‘lagan shaxsda qolishi mumkin. Agar buyumlar boshqa tarafning qo‘lida bo‘lsa, ularni qaytarishni talab qilish mumkin. Buyumlar hanuz o‘z mulki bo‘lib turgan bo‘lsa, ularning xarid xarajatlarini zararni qoplash sifatida talab qilib bo‘lmaydi, deb topilgan holat mavjud.
Q. Unashtiruvdan oldingi xiyonat keyinroq ma’lum bo‘lsa, shu sababning o‘zi bilan ajrashish mumkinmi?
Misolda keltirilgan sud qaroriga ko‘ra, nikohdan oldingi unashtiruv davridagi xiyonatning o‘zi turmush o‘rtog‘ining xiyonati asosida sud tartibida ajrashish uchun asos bo‘lmaydi. Biroq bu holat ajrashish uchun boshqa mustaqil asosga ham to‘g‘ri kelsa, masala boshqacha hal qilinishi mumkin.
Tegishli qonunlar
- Fuqarolik kodeksi, 741-modda (민법 제741조)
- Fuqarolik kodeksi, 803-modda (민법 제803조)
- Fuqarolik kodeksi, 804-modda (민법 제804조)
- Fuqarolik kodeksi, 806-modda (민법 제806조)
- Fuqarolik kodeksi, 840-modda (민법 제840조)
E’tibor bering
- Unashtiruv yuzaga kelgan-kelmaganligi va uni bekor qilish uchun uzrli sabab bor-yo‘qligi kelishuvning aniq mazmuni hamda taraflarning xatti-harakatlariga qarab o‘zgarishi mumkin.
- Unashtiruvni bekor qilish mumkinligi zararni qoplash majburiyati yo‘qligini anglatmaydi. Bekor qilishda ayb bor-yo‘qligini alohida ko‘rib chiqish lozim.
- Unashtiruv sovg‘alarini qaytarish va zararni qoplash masalalarini farqlash kerak. Nikohga tayyorgarlik uchun olingan buyumlarni mulk huquqiga asoslanib qaytarish masalasini zarar qoplamasi masalasi bilan aralashtirmaslik lozim.
- Nikoh tuzilib, ancha vaqt davom etganidan keyin barham topsa, sovg‘alarni qaytarish mezonlari unashtiruvni bekor qilish holatidan farq qilishi mumkin.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
- 약혼예물수수(授受)의 법적성질 및 그 소유권의 귀속관계
- 약혼 시 학력 등을 속인 당사자의 책임
- 약혼자가 학력·직장경력을 속인 경우 약혼해제사유인지
- 약혼의 해제사유2
- 약혼의 파탄에 대한 책임
- 약혼 부당파기에 따른 위자료 청구 가부
- 약혼자가 사기죄로 징역형을 선고받은 경우 약혼해제사유인지
- 약혼해제사유에 해당하는지 여부
- 약혼해제 시, 가재도구 구입비용을 상대방에게 손해배상으로 청구할 수 있는지 여부
- 약혼의 해제사유1
- 파혼에 따른 손해배상 및 약혼예물 등의 반환
- 약혼 단계에서의 부정과 이혼
- 묵시적 합의에 의한 약혼 성립 인정여부
- 약혼해제에 따른 위자료 청구 가부
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).