Yolg‘on xabar berish jinoyatining sodir etilgan deb topilish mezonlari va jazo masalasi
23 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Yolg‘on xabar berish jinoyati boshqa shaxsga jinoiy yoki intizomiy jazo qo‘llanishiga erishish maqsadida davlat idorasi yoki davlat mansabdor shaxsiga obyektiv faktlarga zid ma’lumot xabar qilinganda sodir etilgan deb topilishi mumkin. Xabar qilingan mazmunning asosiy qismi yolg‘onmi, xabar berilgan paytda bu fakt jinoiy jazo qo‘llashga asos bo‘la olarmidi va xabar beruvchi uning yolg‘onligini anglaganmidi — bularning barchasi muayyan holatlar asosida tekshirilishi kerak.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Yolg‘on xabar berish jinoyati — boshqa shaxsga jinoiy yoki intizomiy jazo qo‘llanishiga erishish maqsadida davlat idorasi yoki davlat mansabdor shaxsiga yolg‘on faktlar haqida xabar berish jinoyatidir (Jinoyat kodeksi, 156-modda (형법 제156조)).
- Xabar qilingan mazmun yolg‘on yoki yolg‘on emasligi xabar beruvchining fikriga emas, obyektiv haqiqatga qarab baholanadi. Jinoyat tarkibi bilan bog‘liq asosiy yoki muhim mazmun yolg‘onmi, shu tekshiriladi (Koreya Oliy sudining 1991-yil 11-oktabrdagi 91도1950-sonli qarori).
- Xabar qilingan mazmun yolg‘on ekani faol ravishda isbotlanishi kerak. Xabar mazmunining rostligini tan olish qiyinligi haqidagi holatning o‘zi uni yolg‘on deb qat’iy xulosa qilish uchun yetarli emas (Koreya Oliy sudining 2014-yil 13-fevraldagi 2011도15767-sonli qarori).
- Xabar beruvchi ma’lumot yolg‘on ekaniga qat’iy ishonishi shart emas. Rostligiga ishonchi komil bo‘lmagan faktlar haqida xabar berganda ham bilvosita qasd tan olinishi mumkin (Koreya Oliy sudining 1997-yil 28-martdagi 96도2417-sonli qarori).
- Agar yolg‘on qismi jinoyat sodir etilgan deb topilishiga muhim ta’sir ko‘rsatmaydigan bo‘rttirish yoki ikkinchi darajali faktni tushirib qoldirish bo‘lsa, yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilmagan bo‘lishi mumkin. Biroq asosiy mazmun ataylab yolg‘on qilib ko‘rsatilgan-ko‘rsatilmagani alohida baholanadi (Koreya Oliy sudining 2003-yil 24-yanvardagi 2002도5939-sonli va boshqa qarorlari).
- Xabar berilgan paytda xabar qilingan faktning o‘zi jinoiy jazo qo‘llashga asos bo‘la olishi kerak. Faqat xabar mazmunidan kelib chiqib, jinoyatga tortish muddati allaqachon tugagani aniq bo‘lsa yoki xabar qilingan faktning o‘zi jinoyat bo‘lmasa, yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilmagan bo‘lishi mumkin (Koreya Oliy sudining 1994-yil 8-fevraldagi 93도3445-sonli va boshqa qarorlari).
- Yolg‘on ayblov qaratilgan shaxsning roziligi yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilgan deb topilishiga ta’sir qilmaydi. O‘zini o‘zi yolg‘on xabar bilan ayblash esa bu jinoyat tarkibiga kirmaydi, biroq boshqa shaxsni o‘zi haqida yolg‘on xabar berishga undasa, jinoyatga undash yoki yordam berish uchun javobgarlik masalasi yuzaga kelishi mumkin (Koreya Oliy sudining 2005-yil 30-sentabrdagi 2005도2712-sonli qarori; Koreya Oliy sudining 2008-yil 23-oktabrdagi 2008도4852-sonli qarori).
- Yolg‘on shikoyat arizasi tergov organiga yetib borganida yolg‘on xabar berish jinoyati tugallangan hisoblanadi. Keyinchalik shikoyat arizasi qaytarib olingani yoki shikoyat ishi ko‘rib chiqilmay qoldirilgani jinoyat sodir etilganiga ta’sir qilmaydi (Koreya Oliy sudining 1985-yil 8-fevraldagi 84도2215-sonli qarori).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Xabar qilgan ma’lumotlarim haqiqatga to‘g‘ri kelmasa, bu har doim yolg‘on xabar berish jinoyati bo‘ladimi?
Bunday emas. Yolg‘on yoki rostligi obyektiv faktlar asosida baholanadi va xabar qilingan mazmunning jinoyat tarkibi bilan bog‘liq asosiy yoki muhim qismi yolg‘on ekan-emasligi tekshiriladi. Faktlarga asoslangan ayrim bo‘rttirishlar yoki ikkinchi darajali ma’lumotlarning tushirib qoldirilishigina yolg‘on xabar berish jinoyatini tashkil etmasligi mumkin.
Q. Xabar qilingan ma’lumotlarning rostligini tasdiqlovchi dalil bo‘lmasa, yolg‘on xabar berish jinoyati uchun jazolanadimi?
Xabar qilingan mazmunning rostligini tan olish qiyinligi haqidagi holatning o‘zi uni yolg‘on deb qat’iy xulosa qilish uchun yetarli emas. Xabar qilingan faktlar obyektiv haqiqatga zid ekanligi faol ravishda isbotlanishi kerak.
Q. Boshqa shaxsning jazolanishini istamagan bo‘lsam ham, yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilgan deb topilishi mumkinmi?
Boshqa shaxsning jazolanishini amalda istash shart emas. Agar yolg‘on xabar tufayli u jinoiy jazo yoki intizomiy jazo olishi mumkinligini anglagan bo‘lsa, maqsad mavjud deb topilishi mumkin. Shu sababli, hatto odamni topish yoki boshqa maqsadni ko‘zlagan bo‘lsa ham, yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilgan deb topilishi mumkin.
Q. Boshqa shaxsning roziligini olib, yolg‘on shikoyat qilsam ham jazolanishim mumkinmi?
Shunday bo‘lishi mumkin. Yolg‘on xabar berish jinoyati, avvalo, davlatning jinoiy odil sudlov vakolatlari yoki intizomiy jazo qo‘llash vakolatlaridan tegishli tarzda foydalanilishini himoya qiladi. Shu sababli, boshqa shaxs yolg‘on shikoyatga rozi bo‘lgan bo‘lsa ham, bu jinoyatning sodir etilgan deb topilishiga ta’sir qilmaydi.
Q. O‘zimni jinoyatchi deb yolg‘on xabar qilsam, bu yolg‘on xabar berish jinoyati bo‘ladimi?
O‘zini o‘zi yolg‘on xabar bilan ayblash harakati Jinoyat kodeksidagi yolg‘on xabar berish jinoyati tarkibiga kirmaydi. Biroq soxta iqror orqali haqiqiy jinoyatchining qo‘lga olinishiga va aniqlanishiga to‘sqinlik qilish ko‘zlangan bo‘lsa, jinoyatchini yashirish jinoyati yuzaga kelishi mumkin. Uchinchi shaxsni o‘zi haqida yolg‘on xabar berishga undagan taqdirda esa, jinoyatga undash yoki yordam berish uchun javobgarlik masalasi ko‘tarilishi mumkin.
Q. Shikoyat arizasini topshirib, darhol qaytarib olsam, yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilmagan bo‘ladimi?
Shikoyat arizasi tergov organiga yetib borgan paytda yolg‘on faktlar haqida xabar berilgan hisoblanadi va yolg‘on xabar berish jinoyati tugallangan bo‘lishi mumkin. Ariza topshirilgach, uni qaytarib olish yoki shikoyat ishi ko‘rib chiqilmay qoldirilganining o‘zi allaqachon sodir etilgan jinoyatni bekor qilmaydi.
Q. Xabar qilingan fakt bo‘yicha jinoyatga tortish muddati o‘tgan yoki u jinoyat hisoblanmaydigan bo‘lsa, yolg‘on xabar berish jinoyati bo‘ladimi?
Xabar qilingan faktning o‘zi jinoiy jazo qo‘llashga asos bo‘la olishi kerak. Shu bois, faqat xabar mazmunining o‘zidan kelib chiqib, jinoyatga tortish muddati allaqachon tugagani aniq bo‘lsa yoki xabar qilingan faktning o‘zi jinoyat bo‘lmasa, yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilmagan bo‘lishi mumkin. Biroq xabar berilgan paytda jazo qo‘llash mumkin bo‘lgan bo‘lsa-yu, keyinchalik sud amaliyoti o‘zgargan bo‘lsa, alohida holatlar mavjud bo‘lmaganda, bu allaqachon sodir etilgan yolg‘on xabar berish jinoyatiga ta’sir qilmaydi.
Q. Tergov organining savollariga javob berayotib, dastlabki shikoyat arizasida bo‘lmagan yolg‘on ma’lumotni aytsam, bu yolg‘on xabar berish jinoyati bo‘ladimi?
Tergov organining savollariga javob berishning o‘zi ixtiyoriy xabar berish hisoblanmagani uchun yolg‘on xabar berish jinoyati bo‘lmasligi mumkin. Ammo surishtiruv yoki tergov davomida shaxs o‘zi qo‘shimcha faktlarni bayon qilsa yoxud shu mazmun bo‘yicha shikoyat qilmoqchi ekanini bildirsa, bu ixtiyoriy xabar berish deb baholanishi mumkin.
Q. Politsiya yoki prokuraturaga emas, boshqa joyga yolg‘on murojaat qilsam ham, bu yolg‘on xabar berish jinoyati bo‘lishi mumkinmi?
Xabar berish mumkin bo‘lgan idoralar faqat tergov organlari bilan cheklanmaydi. Jinoiy jazo qo‘llash uchun mansab vakolatlarini ishga solishga undashi mumkin bo‘lgan Prezidentga yolg‘on murojaat qilingan holatda ham yolg‘on xabar berish jinoyati sodir etilgan deb topilishi mumkin. Biroq misolda xususiy maktab o‘qituvchisiga nisbatan maktab yuridik shaxsining qo‘llagan intizomiy jazosi yolg‘on xabar berish jinoyatidagi «intizomiy jazo» tushunchasiga kirmaydi, deb qaralgan.
Tegishli qonunlar
- Jinoyat kodeksi, 156-modda (형법 제156조)
- Jinoyat kodeksi, 9-modda (형법 제9조)
- Jinoyat kodeksi, 231-modda (형법 제231조)
- Jinoyat-protsessual kodeksi, 249-modda, 1-qism, 4-band (형사소송법 제249조 제1항 제4호)
- Jinoyat-protsessual kodeksi, 252-modda, 1-qism (형사소송법 제252조 제1항)
- Mayda huquqbuzarliklarni jazolash to‘g‘risidagi qonun, 1-modda, 5-band (경범죄처벌법 제1조 제5호)
- Xususiy maktablar to‘g‘risidagi qonun, 53-modda (사립학교법 제53조)
- Xususiy maktablar to‘g‘risidagi qonun, 53-2-modda (사립학교법 제53조의2)
- Xususiy maktablar to‘g‘risidagi qonun, 54-modda (사립학교법 제54조)
- Advokatlar to‘g‘risidagi sobiq qonun, 92-modda (구 변호사법 제92조)
- Advokatlar to‘g‘risidagi sobiq qonun, 95-modda (구 변호사법 제95조)
- Advokatlar to‘g‘risidagi sobiq qonun, 96-modda (구 변호사법 제96조)
- Advokatlar to‘g‘risidagi sobiq qonun, 100-modda (구 변호사법 제100조)
E’tibor bering
- Xabar qilingan mazmun yolg‘on yoki yolg‘on emasligi faqat xabar beruvchi faktlarni boshqacha bilgan-bilmaganiga qarab aniqlanmaydi. Obyektiv faktlar va xabar mazmunining asosiy qismi birgalikda ko‘rib chiqilishi kerak.
- Jinoyatga tortish muddati yoki shikoyat berish muddati haqidagi ayrim misollarda avvalgi qonunlarga asoslangan tushuntirishlar mavjud. Ayniqsa, zo‘rlash jinoyatining faqat jabrlanuvchi shikoyat qilgan taqdirdagina ta’qib etilishi haqidagi tushuntirish qonunga kiritilgan o‘zgartirishdan oldingi tahrirga asoslangan, shu sababli uni hozirgi ishlarga aynan tatbiq etmaslik kerak.
- Xabar qilingan faktning o‘zi jinoyat tarkibini tashkil etishi va xabar berilgan paytda jazo qo‘llashga asos bo‘la olishi yolg‘on xabar berish jinoyatining sodir etilgan deb topilishiga ta’sir qilishi mumkin. Keyinchalik qonun yoki sud amaliyoti o‘zgargan bo‘lsa ham, xabar berilgan paytdagi holat mezon qilib olinishi kerak.
- Maktab yuridik shaxsining xususiy maktab o‘qituvchisiga nisbatan qo‘llagan intizomiy jazosi yolg‘on xabar berish jinoyatidagi «intizomiy jazo» tushunchasiga kirish-kirmasligi masalasi yuzaga kelishi mumkin. Shu sababli, xabar kimga qaratilganini va jazo qo‘llash vakolati qanday xususiyatga ega ekanini farqlash lozim.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
- 무고죄에서 ‘징계처분’의 의미
- 허위사실을 진정한 경우 무고죄가 성립되는지
- 공소시효가 명백히 완성된 허위사실을 고소한 경우 무고죄 여부
- 허위사실로 자기를 무고한 경우도 처벌되는지
- 무고죄에서의 형사처벌을 받게 할 목적
- 고소기간이 지난 허위의 사실로 무고한 경우 처벌되는지
- 피무고자의 승낙이 있는 고소의 경우 무고죄의 성립여부
- 무고죄에서의 ‘신고’의 의미
- 무고죄의 ‘허위신고’의 의미
- 사실의 일부를 숨긴 경우 무고죄의 성립여부
- 무고죄의 허위성 판단기준
- 타인 명의의 고소장을 작성·제출 시 무고죄의 주체
- 무고죄의 공동정범의 성립여부
- 판례의 변경에 의한 무고죄의 성립여부
- 무고죄에 있어서 입증의 정도
- 고소사실이 범죄를 구성하지 않는 경우, 무고죄의 성립여부
- 일부과장신고의 경우 무고죄의 성립여부
- 과장신고에 대한 무고죄의 성립여부
- 자신의 공범가담 사실을 숨기고 한 경우 무고죄의 성립여부
- 고소장 제출과 무고죄의 성립시기
- 무고죄의 교사범 성립여부
- 법률의 변경에 의한 무고죄의 성립여부
- 대통령에게 신고한 경우 무고죄의 성립여부
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).