Firibgarlik va tovlamachilik jinoyatlari: tarkib mezonlari va misollar
48 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Firibgarlik jinoyatida asosiy masala aldov orqali boshqa shaxsni yanglishishga majbur qilib, mol-mulk yoki mulkiy manfaat olingan-olinmaganidir; qarzni qaytara olmaganlikning o‘zi bu jinoyat darhol sodir etilganini anglatmaydi. Tovlamachilik jinoyatida esa qo‘rqitish orqali shaxsni qo‘rqitib, mulkiy manfaat olingani va jabrlanuvchi mol-mulkini tasarruf etish harakatini qilgan-qilmagani tekshiriladi.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Firibgarlik jinoyatida aldov, yanglishish, mulkni tasarruf etish harakati hamda mol-mulk yoki mulkiy manfaatni qo‘lga kiritish o‘rtasidagi bog‘liqlik tekshiriladi (Jinoyat kodeksi, 347-modda (형법 제347조)).
- Qarz olish bilan bog‘liq firibgarlikda mezon — pul qarz olingan paytda uni qaytarish niyati va imkoniyati bo‘lgan-bo‘lmaganidir; keyinchalik qarzni qaytarmaslikning o‘zi firibgarlik jinoyatini yuzaga keltirmaydi.
- Boshqa shaxs bilganida bitim tuzmagan bo‘lishi aniq bo‘lgan holatni bila turib aytmagan bo‘lsa, muayyan vaziyatga qarab, axborot berish majburiyatini buzish orqali firibgarlik sodir etilgan bo‘lishi mumkin.
- Hujjatning huquqiy ahamiyatini to‘liq anglamagan shaxsni imzo yoki muhr qo‘yishga undagan holatda ham, imzo orqali sodir etilgan firibgarlikda mol-mulkni tasarruf etish harakati tan olinishi mumkin.
- Sug‘urta firibgarligi axborot berish majburiyatini buzishning o‘zi bilan avtomatik tarzda sodir etilgan hisoblanmaydi; sug‘urta hodisasining tasodifiyligiga putur yetkazadigan darajadagi qasddan qilingan aldov bo‘lgan-bo‘lmagani tekshirilishi kerak.
- Tovar reklamasidagi bo‘rttirish yoki yolg‘on ma’lumot ijtimoiy jihatdan maqbul doiradan chiqib, bitim uchun muhim bo‘lgan faktni yolg‘on ko‘rsatsa, firibgarlik jinoyati masalasi yuzaga kelishi mumkin.
- Tovlamachilik jinoyatidagi qo‘rqitish aniq aytilgan tahdid bilangina cheklanmaydi; u so‘z yoki xatti-harakatlar yoxud mavqe va ta’sir kuchi orqali zarar yetishi mumkinligini anglatish shaklida ham bo‘lishi mumkin. Biroq mulkiy manfaatni olish uchun jabrlanuvchining mol-mulkni tasarruf etish harakati bo‘lishi zarur.
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Pul qarz olib, keyin qaytara olmasam, bu firibgarlik jinoyati hisoblanadimi?
Agar qarz olayotgan paytda uni qaytarish niyati va imkoniyati bo‘lgan, ammo keyinchalik vaziyat yomonlashib, qarzni qaytara olmagan bo‘lsa, faqat qarzning qaytarilmagani firibgarlik jinoyati sodir etilganini anglatmaydi. O‘zlashtirish niyati qarz olingan paytdagi moliyaviy ahvol, qarz mablag‘ining maqsadi, qaytarish rejasi va bitimning qanday kechgani kabi holatlar majmuasi asosida baholanadi.
Q. Uyni auksionga qo‘yish jarayoni ketayotganini aytmasdan ijaraga berish firibgarlik hisoblanadimi?
Agar ijarachi uyni auksionga qo‘yish jarayoni ketayotganini bilganida shartnoma tuzmasligi aniq bo‘lsa, ijaraga beruvchi bu haqda xabar berishi shart bo‘lishi mumkin. Ijarachi reyestr yozuvlarini tekshirishi mumkin bo‘lganining o‘zi xulosani o‘zgartirmasligi haqidagi sud precedenti keltirilgan.
Q. Ko‘chmas mulkni boshqa birov bilan oldi-sotdi qilish shartnomasi tuzilganini yashirish firibgarlik hisoblanadimi?
Avval boshqa shaxs bilan oldi-sotdi shartnomasi tuzilganini aytmaganning o‘zi firibgarlik jinoyati sodir etilganini qat’iy anglatmaydi. Biroq bu holatdan yangi xaridordan pulni o‘zlashtirish maqsadida foydalanilgan yoki xaridorning huquqlarini ta’minlash va shartnomani bajarishga to‘sqinlik qilishi mumkin bo‘lgan holatlar yashirilgan bo‘lsa, firibgarlik masalasi yuzaga kelishi mumkin.
Q. Sug‘urta puli olish uchun aslida statsionarda davolanmagan bo‘lsam-da, yotganman deb ko‘rsatsam nima bo‘ladi?
Bemorning alomatlari va davolanish mazmuni, shifoxonada bo‘lgan vaqti hamda xatti-harakatlari kabi holatlar majmuasi asosida statsionar davolanish amalda zarur va haqiqiy bo‘lgan-bo‘lmagani aniqlanadi. Ambulator davolanish yetarli bo‘lsa-da, statsionarda yotganlik haqida ma’lumotnoma olib sug‘urta puli talab qilingan bo‘lsa, firibgarlik masalasi yuzaga kelishi mumkin. Buni bila turib ma’lumotnoma bergan va shu tariqa yordam ko‘rsatgan shifokor esa firibgarlikka ko‘maklashish jinoyatini sodir etgan deb topilishi mumkin.
Q. Sug‘urtaga qo‘shilishda avvalgi kasalliklarim haqida xabar bermasam, bu qachon firibgarlik bo‘ladi?
Axborot berish majburiyati buzilganining o‘zi jinoiy ma’nodagi firibgarlik avtomatik ravishda sodir etilganini anglatmaydi. Sug‘urta hodisasi allaqachon yuz berganini yoki yuz berish ehtimoli juda yuqori ekanini bila turib, buni yashirish kabi xatti-harakat sug‘urta hodisasining tasodifiyligiga putur yetkazadigan darajadagi aldov bo‘lgan-bo‘lmagani tekshirilishi kerak.
Q. Hujjat mazmuni haqida aldab, imzo yoki muhr qo‘ydirish firibgarlik hisoblanadimi?
Hujjatni imzolagan shaxs uning mazmuni yoki oqibatlarini to‘liq anglamagan bo‘lsa ham, aldov tufayli yanglishib, mulkiy zarar keltiradigan imzo yoki muhr qo‘ygan bo‘lsa, mol-mulkni tasarruf etish harakati deb tan olinishi mumkin. Misolda yer oldi-sotdisiga ruxsat olish uchun ariza deb aldab, ipoteka huquqini belgilash shartnomasiga imzo va muhr qo‘ydirish holati ko‘rib chiqilgan.
Q. Qo‘rqitish yoki o‘z mavqeini ko‘rsatish orqali mulkiy manfaat olish tovlamachilik hisoblanadimi?
Zarar yetkazish bilan tahdid ochiq aytilmagan bo‘lsa ham, so‘z yoki xatti-harakatlar, mavqe yoxud ta’sir kuchi bilan boshqa shaxsda asossiz noqulaylikka duch kelish xavfi bor degan tasavvur uyg‘otilgan bo‘lsa, bu tovlamachilik jinoyatidagi qo‘rqitish bo‘lishi mumkin. Biroq, masalan, zo‘ravonlik sodir etib qochib ketish va haqni to‘lamaslik holatida jabrlanuvchi mulkiy manfaatni bergan yoki uni tasarruf etgan deb hisoblash qiyin bo‘lsa, tovlamachilik jinoyati sodir etilmagan bo‘lishi mumkin.
Q. Sudda haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan da’vo yoki dalil keltirsam, bu sud orqali firibgarlik hisoblanadimi?
Shunchaki faktni noto‘g‘ri tushunish yoki huquqiy masalani xato baholab, o‘zida huquq bor deb ishonib turib da’vo qilish sud orqali firibgarlik hisoblanmaydi. Faqat ochiqdan-ochiq yolg‘on da’voni bila turib ilgari surish yoki dalillarni soxtalashtirish kabi jinoyat tarkibi ravshan bo‘lgan holatlar ehtiyotkorlik bilan baholanadi; misolda esa yolg‘on da’voni qaytarib olish jinoyatga suiqasd sifatida tushuntirilgan.
Q. Bir nechta jabrlanuvchini bir xil usulda firibgarlik bilan aldashda zarar miqdorlari qo‘shiladimi?
Misolda keltirilgan sud precedentiga ko‘ra, yagona jinoiy niyat va bir xil usul bo‘lgan taqdirda ham, jabrlanuvchilar bir nechta bo‘lsa, tajovuz qilingan huquqiy manfaatlar mustaqil bo‘lib, har bir jabrlanuvchiga nisbatan alohida firibgarlik jinoyati sodir etilgan deb topilishi mumkin. Shu sababli turli jabrlanuvchilarning olgan manfaatlari miqdorini shunchaki qo‘shib, Muayyan iqtisodiy jinoyatlar uchun og‘irlashtirilgan jazo tayinlash to‘g‘risidagi qonunni qo‘llash mumkin emas.
Tegishli qonunlar
- Jinoyat kodeksi, 347-modda (형법 제347조)
- Jinoyat kodeksi, 347-2-modda (형법 제347조의2)
- Jinoyat kodeksi, 350-modda (형법 제350조)
- Jinoyat kodeksi, 360-modda (형법 제360조)
- Ixtisoslashtirilgan kredit-moliya faoliyati to‘g‘risidagi qonun, 70-modda, 1-qism, 3-band (여신전문금융업법 제70조 제1항 제3호)
- Tijorat kodeksi, 651-modda (상법 제651조)
- Fuqarolik kodeksi, 103-modda (민법 제103조)
- Muayyan iqtisodiy jinoyatlar uchun og‘irlashtirilgan jazo tayinlash to‘g‘risidagi qonun, 3-modda, 1-qism (특정경제범죄 가중처벌 등에 관한 법률 제3조 제1항)
- Mayda huquqbuzarliklar uchun jazo to‘g‘risidagi qonun, 1-modda, 11-band (경범죄처벌법 제1조 제11호)
- Farmatsevtika ishlari to‘g‘risidagi qonun, 68-modda (약사법 제68조)
- Tibbiy xizmat to‘g‘risidagi qonun, 56-modda, 3-qism (의료법 제56조 제3항)
E’tibor bering
- Firibgarlik qasdi bitim tuzilgan paytdagi holatga qarab baholanishi kerak; shartnoma bajarilmaganining o‘zi asos qilib olinmasligi lozim.
- Harakatsizlik orqali sodir etiladigan firibgarlikda boshqa shaxs yanglishgan- yanglishmagani, axborot berish majburiyati bo‘lgan-bo‘lmagani va bitimning aniq sharoitlari birgalikda baholanishi kerak.
- Tovlamachilik jinoyatida shaxsni qo‘rqitgan xatti-harakatning o‘zi yetarli bo‘lmasligi mumkin; shu sababli jabrlanuvchi natijada mulkiy manfaat bergani yoki uni tasarruf etgani ham tekshirilishi lozim.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
- 이른바 서명사취도 사기죄에 해당하는지
- 거스름돈을 초과 수령한 후 반환하지 않은 경우 처벌 여부
- 훔친 신용카드로 자동인출기에서 현금을 인출한 경우
- 신용카드를 임의로 가져 가 현금인출 후 곧 반환한 경우
- 아들 낳는 시술 후 효과가 없었던 경우 사기죄 여부
- 입원치료를 받을 필요가 없는 자가 보험금 수령을 위해 입원한 경우
- 부동산에 대한 매매계약을 체결하였는데 매도인이 다른 사람과 이미 매매계약을 체결하고 중도금까지 받은 경우 사기죄 여부
- 보험계약자가 상법상고지의무를 위반하여 보험사기죄가 성립하기 위한 요건
- 간접사실들을 근거로 보험금 부정취득 목적으로 다수의 보험계약을 체결하여 보험사기가 성립한다고 판단할 수 있는지 여부
- 어음할인에 의한 사기의 경우 편취금액의 기준은 무엇인지
- 월급도 받지 못하고 별다른 재산도 없는 상가 관리소장이 재력있는 사람을 연대보증인으로 세우면서 돈을 차용한 경우 사기죄 여부
- 빌려준 돈을 갚지 않을 경우 사기죄가 성립되는지
- 기자가 불매운동을 이유로 광고를 따낸 경우에도 공갈죄가 성립하는지
- 타인명의를 모용하여 발급받은 신용카드로 현금대출 등을 받은 경우
- 과대광고로 침대를 판매한 경우 사기죄 성립 여부
- 대주가 차주의 신용 상태를 인식하고 변제불능의 위험을 예상할 수 있는 경우 사기죄 성립 여부
- 소송에서의 허위의 주장 및 증거제출이 사기죄가 되는지 여부
- 미신을 이유로 협박하여 돈을 받은 경우에도 공갈죄가 성립하는지
- 투자설명대로 일정기간 내에 원금을 반환할 수 없음에도 있는 것처럼 권유하는 투자했다가 원금도 돌려받지 못한 경우 사기죄 여부
- 임대차계약체결 시 경매 중인 사실을 알리지 않은 경우
- 폭력조직과 잘 알고 있다고 위세를 보이는 것도 공갈죄의 해악의 고지에 해당하는지
- 택시요금 지급을 면탈하기 위해 택시기사를 폭행하고 도주한 것이 공갈죄에 해당하는지
- 부녀를 기망하여 성행위 대가를 면한 경우 사기죄 여부
- 타인의 현금카드로 권한범위를 초과하여 현금을 인출한 경우
- 수인에 대하여 단일한 범의 아래 동일한 범행방법으로 사기범행한 경우 가중처벌 여부
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).