Merosni taqsimlash: kelishuv va sud qarori bo‘yicha asosiy qo‘llanma
17 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Meros mol-mulkini kelishuv asosida taqsimlash uchun barcha birgalikdagi merosxo‘rlar ishtirok etishi kerak. Kelishuvga erishilmasa yoki kelishish imkoni bo‘lmasa, oilaviy ishlar bo‘yicha sudga merosni taqsimlash haqida qaror chiqarish to‘g‘risida ariza berish mumkin. Biroq pul qarzi va pul talabi kabi bo‘linadigan huquq hamda majburiyatlar, qoida tariqasida, meros ochilgan paytda qonuniy meros ulushlariga muvofiq taqsimlanadi va shu bois meros mol-mulkini odatiy taqsimlashdan farqli tartibda ko‘rib chiqiladi.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Meros mol-mulkini kelishuv asosida taqsimlashda barcha birgalikdagi merosxo‘rlar ishtirok etishi kerak. Ularning bir joyga yig‘ilishi shart emas: taqsimlash rejasini navbatma-navbat ma’qullash yoki ayrim merosxo‘rlarning yozma roziligini olish ham mumkin (1- va 17-misollar).
- Birgalikdagi merosxo‘rlardan ayrimlarining manzili noma’lum bo‘lsa, ularni chetlatib, kelishuv asosida taqsimlash mumkin emas. Misolda bedarak yo‘qolgan merosxo‘rni vafot etgan deb e’lon qilish to‘g‘risida sud qarori olinmagan bo‘lsa, kelishuv asosida taqsimlash qiyinligi bayon etilgan (1-misol).
- Kelishuvga erishilmasa yoki kelishish imkoni bo‘lmasa, oilaviy ishlar bo‘yicha sudga merosni taqsimlash haqida qaror chiqarish to‘g‘risida ariza berish mumkin. Meros tarkibidagi alohida ko‘chmas mulk yuzasidan umumiy mulkni taqsimlashni talab qilish to‘g‘risida da’vo kiritishga yo‘l qo‘yilmaydi (7- va 16-misollar).
- Pul qarzi va pul talabi, qoida tariqasida, meros ochilgan paytdan boshlab qonuniy meros ulushlariga muvofiq taqsimlanadi va shu bois merosni taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuv predmetiga kirmaydi. Merosxo‘rlar qarz yukini o‘zaro boshqacha belgilasa ham, kreditorning roziligisiz bu kelishuvni unga qarshi qo‘llay olmaydi (2-, 9- va 12-misollar; Fuqarolik kodeksi, 454-modda (민법 제454조)).
- Merosni taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuv asosida bir merosxo‘r qonuniy meros ulushidan ko‘proq mol-mulk olsa ham, misolga ko‘ra, ortiqcha qism boshqa merosxo‘r tomonidan hadya qilingan deb hisoblanmaydi (10-misol).
- Qarzlari mol-mulkidan ortiq merosxo‘r o‘zining asosli meros ulushidan ancha kam mol-mulk olishga kelishib, kreditorlarga zarar yetkazadigan natijaga sabab bo‘lsa, kelishuv kreditorning bekor qildirish huquqini amalga oshirishiga asos bo‘lishi mumkin (3- va 13-misollar).
- Taqsimlash kelishuvi barcha birgalikdagi merosxo‘rlarning roziligi bilan bekor qilinib, yangi kelishuv tuzilishi mumkin. Biroq bu jarayonda uchinchi shaxslarning huquqlariga zarar yetkazmaslik kabi masalalarda ehtiyot bo‘lish kerak (6-misol; Fuqarolik kodeksi, 548-modda 1-qismning shartidagi qoida (민법 제548조 제1항 단서)).
- Misolda keltirilgan sud amaliyotiga ko‘ra, taqsimlanadigan mol-mulkning qiymatini meros ochilgan paytga emas, balki amalda taqsimlanayotgan paytga qarab belgilash ma’qul (14-misol).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuv haqiqiy bo‘lishi uchun barcha merosxo‘rlar bir joyga yig‘ilishi kerakmi?
Yo‘q. Barcha birgalikdagi merosxo‘rlar ishtirok etishi kerak, biroq ular albatta bir joyda yig‘ilishi shart emas. Bir kishi tuzgan taqsimlash rejasini navbatma-navbat ma’qullash yoki ayrim merosxo‘rlarning yozma roziligini olish ham mumkin.
Q. Birgalikdagi merosxo‘rlardan birining manzilini bilmasak, qolgan merosxo‘rlar avval o‘zaro taqsimlashi mumkinmi?
Misolga ko‘ra, birgalikdagi merosxo‘rlarning faqat ayrimlari ishtirok etgan kelishuv asosidagi taqsimlash haqiqiy emas. Shu sababli manzili noma’lum merosxo‘rni chetlatib, kelishuv asosida taqsimlash mumkin emas. Biroq ayrim merosxo‘rlar qonuniy meros ulushlariga muvofiq barcha birgalikdagi merosxo‘rlar nomidan meros huquqini ro‘yxatdan o‘tkazish uchun ariza berishi mumkinligi bayon etilgan.
Q. Meros tarkibidagi ko‘chmas mulkni taqsimlashga kelisha olmasak, umumiy mulkni taqsimlash haqida da’vo qilsak bo‘ladimi?
Misolga ko‘ra, meros tarkibiga kiruvchi alohida ko‘chmas mulk yuzasidan umumiy mulkni taqsimlashni talab qilish to‘g‘risida da’vo kiritishga yo‘l qo‘yilmaydi. Agar kelishuvga erishilmasa yoki kelishish imkoni bo‘lmasa, oilaviy ishlar bo‘yicha sudga merosni taqsimlash haqida qaror chiqarish to‘g‘risida ariza berish kerak.
Q. Meros bo‘lib qolgan pul qarzini bir merosxo‘r to‘liq zimmasiga olishga kelishilsa, bu kelishuv kreditor uchun ham kuchga egami?
Pul qarzi, qoida tariqasida, meros ochilgan paytdan boshlab har bir merosxo‘rga qonuniy meros ulushiga muvofiq taqsimlanadi. Bir merosxo‘r boshqa merosxo‘rlarning ulushiga to‘g‘ri keladigan qarzni ham zimmasiga olishga kelishgan bo‘lsa, bu mazmunan qarzni boshqa shaxs zimmasiga uni dastlabki qarzdor majburiyatidan ozod qilgan holda o‘tkazish hisoblanadi. Shu sababli boshqa merosxo‘rlar kreditor oldidagi javobgarlikdan ozod bo‘lishi uchun kreditorning roziligi kerak.
Q. Meros bo‘lib qolgan pul talabini ham merosni taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuv bilan taqsimlash kerakmi?
Misolga ko‘ra, pul talabi kabi bo‘linadigan talablar meros ochilgan paytdan boshlab qonuniy meros ulushlariga muvofiq taqsimlanadi va shu bois merosni taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuv predmetiga kirmaydi. Agar bir merosxo‘r qonuniy meros ulushidan ortiq talabni olishga kelishsa, bu talabni boshqa shaxsga o‘tkazish deb qaraladi va qarzdorni xabardor qilish kerakligi bayon etilgan.
Q. Merosni taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuv orqali meros ulushimdan ko‘proq mol-mulk olsam, hadya solig‘i solinadimi?
Misolda keltirilgan sud amaliyotiga ko‘ra, kelishuv asosida taqsimlash natijasida meros ulushidan ortiq mol-mulk olinsa ham, u meros qoldiruvchidan meros ochilgan paytning o‘zida meros qilib olingan deb hisoblanadi. Shu bois bu mol-mulk boshqa birgalikdagi merosxo‘rdan hadya qilingan deb qaralmaydi.
Q. Voyaga yetmagan farzandim bilan birga meros oldim. Kelishuv tuzishda farzandim nomidan o‘zim vakillik qilsam bo‘ladimi?
Misolda ota-ona ota-onalik huquqiga ega bo‘lib, voyaga yetmagan farzandi bilan birgalikda merosxo‘r bo‘lgan holatda ularning manfaatlari qarama-qarshi bo‘lishi sababli ota-onaning farzand nomidan bevosita vakillik qilib tuzgan taqsimlash kelishuvi haqiqiy emasligi bayon etilgan. Farzand nomidan vakillik qilish uchun sud tomonidan maxsus vakil tayinlatib, kelishuv tuzish kerak.
Q. Merosni taqsimlash to‘g‘risida tuzilgan kelishuvni keyinroq bekor qilib, yangidan belgilash mumkinmi?
Barcha birgalikdagi merosxo‘rlar rozi bo‘lsa, avvalgi kelishuvning barchasi yoki bir qismi bekor qilinib, yangi taqsimlash kelishuvi tuzilishi mumkin. Biroq misolda Fuqarolik kodeksining 548-moddasi 1-qismi shartidagi qoida qo‘llanishi sababli uchinchi shaxslarning huquqlariga oid masalalarda ehtiyot bo‘lish kerakligi bayon etilgan.
Q. Merosni taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuvdan oldin merosxo‘rdan meros ulushini sotib olgan shaxs himoya qilinadimi?
Misolga ko‘ra, taqsimlashning orqaga qaytuvchi kuchiga qaramay, himoya qilinadigan uchinchi shaxs — ro‘yxatdan o‘tkazish kabi huquqni qarshi qo‘yish talablarini bajargan muayyan huquqiy vorisdir. Meros ulushini sotib olgan bo‘lsa ham, mulk huquqining o‘tishi ro‘yxatdan o‘tkazilmagan shaxs himoya qilinadigan uchinchi shaxs hisoblanmaydi.
Tegishli qonunlar
- Fuqarolik kodeksi, 22-modda (민법 제22조)
- Fuqarolik kodeksi, 268-modda (민법 제268조)
- Fuqarolik kodeksi, 454-modda (민법 제454조)
- Fuqarolik kodeksi, 548-modda 1-qism (민법 제548조 제1항)
- Fuqarolik kodeksi, 921-modda (민법 제921조)
- Fuqarolik kodeksi, 1013-modda (민법 제1013조)
- Fuqarolik kodeksi, 1015-modda (민법 제1015조)
- Fuqarolik kodeksi, 1017-modda (민법 제1017조)
- Fuqarolik kodeksi, 1019-modda (민법 제1019조)
- Fuqarolik kodeksi, 1026-modda 1-qism (민법 제1026조 제1항)
- Ko‘chmas mulkni ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi qonun, 48-modda 1-qism (부동산등기법 제48조 제1항)
- Ko‘chmas mulkni ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi qonun, 48-modda 2-qism (부동산등기법 제48조 제2항)
E’tibor bering
- Kelishuv asosidagi taqsimlashda barcha birgalikdagi merosxo‘rlar ishtirok etishi kerak. Ayrim merosxo‘rlar qatnashmagan kelishuv asosida ko‘chmas mulkni ro‘yxatdan o‘tkazishdan ehtiyot bo‘ling.
- Bo‘linadigan qarz bo‘yicha merosxo‘rlar o‘rtasida tuzilgan kelishuvning o‘zi kreditor oldidagi javobgarlikni o‘zgartirmaydi. Boshqa merosxo‘rni qarz majburiyatidan ozod qilish uchun kreditorning roziligi zarurligini tekshirish kerak.
- Merosni taqsimlash to‘g‘risidagi kelishuv qarzdorning mol-mulkini kamaytirib, kreditorlarga zarar yetkazsa, kreditorning bunday bitimni bekor qildirish talabi qo‘llanishi mumkin.
- Misollarda meros taqsimlanadigan paytdagi mol-mulk qiymati, kelishuv bekor qilinganda uchinchi shaxslarning huquqlari va bedarak yo‘qolgan merosxo‘rning ishtiroki masalalari alohida ko‘rib chiqilgan. Shu sababli ro‘yxatdan o‘tkazish yoki sud qarorini olish bo‘yicha muayyan tartibda tegishli holatlarning barchasini birgalikda tekshirish kerak.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).