Merosni cheklangan tartibda qabul qilish va merosdan voz kechish: muddatlar va huquqiy oqibatlar

41 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Merosdan voz kechish mol-mulk va qarzlarni umuman meros qilib olmaslikni, merosni cheklangan tartibda qabul qilish esa qarzlarni meros qilib olingan mol-mulk qiymati doirasida to‘lashni anglatadi. Umumiy qoida bo‘yicha, meros ochilganini bilgan kundan boshlab 3 oy ichida oilaviy sudga ariza berish kerak. Merosdan voz kechilgach, keyingi navbatdagi shaxs merosxo‘r bo‘lishi mumkin.

Merosdagi tomonlar → Meros qoldiruvchi → Merosxo‘r → Kreditor → Merosxo‘r bo‘ldingiz Mol-mulk va qarzlarni baholang → Merosni umuman qabul qilmaslikni xohlaysizmi? → Ha — FK 1042-modda → Yo‘q → Qarzlar meros mol-mulki qiymatidan ortiqmi? → Ha — FK 1028 va 1030-moddalar → Yo‘q — cheklangan qabul ham mumkin → Ortiqcha qarzni dastlabki 3 oyda uzrli sabab bilan bilmadingizmi? → Ha — FK 1019-modda 3-qism → Yo‘q — odatiy 3 oylik muddatni tekshiring → Merosdan voz kechish Mol-mulk va qarzlarni olmaysiz → Cheklangan tartibda qabul qilish Qarzlar meros mol-mulki qiymati doirasida → Ariza muddatini va oilaviy sudga murojaatni tekshiring → Oldingi merosxo‘rlar voz kechsa keyingi navbatni tekshiring → Mol-mulkni yashirmang yoki uzrli sababsiz sarflamang → Umumiy muddat meros ochilganini bilgan kundan 3 oy Vakil orqali hisoblanishi mumkin → Keyingi navbatdagi merosxo‘r ham o‘z muddatini tekshirsin →…

Asosiy qoidalar

Merosdan voz kechish haqida meros ochilganini bilgan kundan boshlab 3 oy ichida oilaviy sudga ariza berish kerak. Voz kechilganda, shaxs boshidan merosxo‘r bo‘lmaganidek huquqiy oqibat yuzaga keladi (Fuqarolik kodeksi, 1019-moddaning 1-qismi va 1042-modda (민법 제1019조 제1항, 제1042조)).
Merosni cheklangan tartibda qabul qilish meros tariqasida olingan mol-mulk qiymati doirasida meros qoldiruvchining qarzlari va vasiyat bo‘yicha beriladigan mulkni to‘lash usulidir (Fuqarolik kodeksi, 1028- va 1030-moddalar (민법 제1028조, 제1030조)).
Agar meros qarzlari meros mol-mulkidan ortiq ekanini 3 oy ichida uzrli sabablarga ko‘ra bilmagan bo‘lsangiz, bu holatni bilgan kundan boshlab 3 oy ichida merosni maxsus tartibda cheklangan qabul qilish uchun ariza berishingiz mumkin (Fuqarolik kodeksi, 1019-moddaning 3-qismi (민법 제1019조 제3항)).
Navbat bo‘yicha oldingi merosxo‘rlarning barchasi merosdan voz kechsa, keyingi navbatdagi shaxs merosxo‘r bo‘lishi mumkin. Shu sababli keyingi navbatdagi merosxo‘r ham o‘zi merosxo‘r bo‘lganini bilgan kundan boshlab hisoblanadigan muddatni tekshirishi kerak (Fuqarolik kodeksi, 1000-modda (민법 제1000조), 1- va 14-holatlar).
Pul majburiyatlari meros ochilishi bilan qonuniy meros ulushlariga muvofiq taqsimlanadi. Birgalikdagi merosxo‘rlar o‘rtasidagi qarzni taqsimlash haqidagi kelishuvni kreditorlarga qarshi qo‘llash uchun kreditorning roziligi kerak (Fuqarolik kodeksi, 454-modda (민법 제454조), 4- va 16-holatlar).
Merosni cheklangan tartibda qabul qilgandan yoki merosdan voz kechgandan keyin meros mol-mulkini yashirish, uzrli sababsiz sarflash yoxud mol-mulk ro‘yxatidan qasddan chiqarib tashlash merosni oddiy tartibda qabul qilish deb hisoblanishiga olib kelishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 1026-moddaning 3-bandi (민법 제1026조 제3호)).
Merosdan voz kechish ro‘yxatdan tushib qolgan mol-mulkka ham taalluqli bo‘lishi mumkin. Meros ochilishidan oldin tuzilgan voz kechish haqidagi kelishuv esa qonunda belgilangan tartibda merosdan voz kechish sifatida huquqiy kuchga ega emas (Fuqarolik kodeksi, 1041- va 1042-moddalar (민법 제1041조·제1042조), 10- va 15-holatlar).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Merosdan voz kechish bilan merosni cheklangan tartibda qabul qilishning farqi nimada?

Merosdan voz kechish meros mol-mulki va qarzlarni umuman qabul qilmaslikni anglatadi; voz kechilganda, shaxs boshidan merosxo‘r bo‘lmaganidek huquqiy oqibat yuzaga keladi. Merosni cheklangan tartibda qabul qilish esa qarzlarni meros tariqasida olingan mol-mulk qiymati doirasida to‘lash usulidir (Fuqarolik kodeksi, 1028- va 1042-moddalar (민법 제1028조, 제1042조)).

Holat 5, Holat 18

Q. Merosdan voz kechish yoki merosni cheklangan tartibda qabul qilish uchun qachongacha ariza berish kerak?

Umumiy qoida bo‘yicha, meros ochilganini bilgan kundan boshlab 3 oy ichida oilaviy sudga ariza berish kerak. Voyaga yetmaganlar kabi muomala layoqati cheklangan shaxslarga tegishli muddat qonuniy vakil meros ochilganini bilgan kundan boshlab hisoblanishi mumkin. Shu sababli qonuniy vakil va ota-onalik huquqiga ega shaxs masalasini ham tekshirish lozim (Fuqarolik kodeksi, 1019-moddaning 1-qismi va 1020-modda (민법 제1019조 제1항, 제1020조)).

Holat 3, Holat 5, Holat 18

Q. Keyinchalik meros qarzlari mol-mulkdan ortiq ekanini bilib qolsam, nima qilishim kerak?

Agar meros qarzlari meros mol-mulkidan ortiq ekanini dastlabki 3 oy ichida uzrli sabablarga ko‘ra bilmagan bo‘lsangiz, bu holatni bilgan kundan boshlab 3 oy ichida merosni cheklangan tartibda qabul qilish uchun ariza berishingiz mumkin. Bu muddat qat’iy muddat hisoblanadi, shu bois javobgar bo‘lmagan holatlar yuz berganining o‘zi muddat o‘tgach berilgan arizani keyinchalik to‘ldirish imkonini bermaydi (Fuqarolik kodeksi, 1019-moddaning 3-qismi (민법 제1019조 제3항), 17-holat).

Holat 5, Holat 17, Holat 18, Holat 19

Q. Ota-onam merosdan voz kechsa, nevaralar ham merosdan voz kechishi kerakmi?

Navbat bo‘yicha oldingi merosxo‘r merosdan voz kechsa, keyingi navbatdagi shaxs merosxo‘r bo‘lishi mumkin. Farzandlar va turmush o‘rtog‘i voz kechgan taqdirda, nevaralar merosxo‘r bo‘lishi mumkin. Keyingi navbatdagi shaxs o‘zi merosxo‘r bo‘lganini bilgan kundan boshlab 3 oy ichida merosdan voz kechish yoki uni cheklangan tartibda qabul qilish masalasini ko‘rib chiqishi lozim (Fuqarolik kodeksi, 1000-modda (민법 제1000조), 1- va 14-holatlar).

Holat 1, Holat 14

Q. Birgalikdagi merosxo‘rlar qarzni bir kishining zimmasiga yuklashga kelishsa, boshqa merosxo‘rlar javobgarlikdan ozod bo‘ladimi?

Pul majburiyatlari, umumiy qoida bo‘yicha, meros ochilgan paytdan boshlab qonuniy meros ulushlariga muvofiq taqsimlanadi va shu sababli meros mol-mulkini taqsimlash predmeti bo‘lmaydi. Birgalikdagi merosxo‘rlar o‘zaro kelishib, qarzlarning kattaroq qismini bir merosxo‘r zimmasiga yuklagan taqdirda ham, boshqa merosxo‘rlar bu kelishuvni kreditorlarga qarshi qo‘llashi uchun kreditorning roziligi kerak (Fuqarolik kodeksi, 454-modda (민법 제454조), 4-holat).

Holat 4, Holat 16

Q. Merosdan voz kechish arizasidagi mol-mulk ro‘yxatidan tushib qolgan mol-mulk merosdan voz kechish doirasiga kirmaydimi?

Merosdan voz kechish, umumiy qoida bo‘yicha, merosning barchasiga taalluqli va shartsiz bayonot hisoblanadi. Shu sababli uning ta’siri arizaga ilova qilingan mol-mulk ro‘yxatidan tushib qolgan mol-mulkka ham tatbiq etilishi mumkin. Mol-mulk ro‘yxatda ko‘rsatilmaganining o‘zi o‘sha mol-mulkni alohida meros qilib olishga olib kelmaydi (Fuqarolik kodeksi, 1042-modda (민법 제1042조), 15-holat).

Holat 15

Q. Merosdan voz kechish yoki uni cheklangan tartibda qabul qilish masalasini sudda ko‘tara olmagan bo‘lsam, keyinchalik ijroni to‘xtata olamanmi?

Merosni cheklangan tartibda qabul qilish holati sud ishida bildirilmagan bo‘lsa ham, ayrim ishda sudning qonuniy kuchga kirgan qaroridan keyin da’vo e’tirozi to‘g‘risidagi da’voda javobgarlik doirasi cheklanganini bildirish mumkin, deb topilgan. Biroq merosdan voz kechish qarzning mavjudligining o‘ziga taalluqli bo‘lgani sababli, sud ishida bu haqda bildirilmagach, qonuniy kuchga kirgan qaror yuzasidan da’vo e’tirozi to‘g‘risidagi da’vo bilan himoya olish qiyin, deb topilgan holat ham mavjud.

Holat 8, Holat 11, Holat 13

Q. Merosdan voz kechsam ham, vafot etgan shaxsning hayot sug‘urtasi pulini olsam bo‘ladimi?

Sug‘urta puli oluvchi etib tayinlangan merosxo‘rning sug‘urta pulini talab qilish huquqi meros mol-mulki emas, balki sug‘urta puli oluvchining o‘ziga tegishli mol-mulk hisoblanadi, deb belgilagan sud precedenti mavjud. Shu sababli merosdan voz kechgan bo‘lsa ham, ayrim hollarda sug‘urta pulini talab qilish mumkin (9-holat).

Holat 9

Q. Merosdan voz kechish haqida ariza berganimdan keyin fikrim o‘zgarsa, uni bekor qila olamanmi?

Merosdan voz kechishni, umumiy qoida bo‘yicha, ariza berilgandan keyin bekor qilib bo‘lmaydi; 3 oylik muddat hali tugamagan bo‘lsa ham, bu qoida o‘zgarmaydi. Biroq firibgarlik yoki majburlash kabi Fuqarolik kodeksining umumiy qoidalarida nazarda tutilgan bekor qilish asoslari bo‘lsa, istisno qo‘llanishi mumkin. Bekor qilish huquqini amalga oshirish muddatini ham tekshirish lozim (Fuqarolik kodeksi, 1024-modda (민법 제1024조)).

Holat 21

Tegishli qonunlar

Fuqarolik kodeksi, 27-modda (민법 제27조)
Fuqarolik kodeksi, 28-modda (민법 제28조)
Fuqarolik kodeksi, 454-modda (민법 제454조)
Fuqarolik kodeksi, 909-moddaning 3-qismi (민법 제909조 제3항)
Fuqarolik kodeksi, 911-modda (민법 제911조)
Fuqarolik kodeksi, 997-modda (민법 제997조)
Fuqarolik kodeksi, 1000-modda (민법 제1000조)
Fuqarolik kodeksi, 1005-modda (민법 제1005조)
Fuqarolik kodeksi, 1006-modda (민법 제1006조)
Fuqarolik kodeksi, 1013-modda (민법 제1013조)
Fuqarolik kodeksi, 1015-modda (민법 제1015조)
Fuqarolik kodeksi, 1017-modda (민법 제1017조)
Fuqarolik kodeksi, 1019-moddaning 1- va 3-qismlari (민법 제1019조 제1항·제3항)
Fuqarolik kodeksi, 1020-modda (민법 제1020조)
Fuqarolik kodeksi, 1024-modda (민법 제1024조)

E’tibor bering

Merosdan voz kechish va uni cheklangan tartibda qabul qilish uchun asosiy muddat meros ochilganini bilgan kundan boshlab 3 oyni tashkil etadi. Muddat qaysi kundan hisoblanishini kim va qachon merosxo‘r bo‘lganiga qarab tekshirish kerak.
Merosni maxsus tartibda cheklangan qabul qilish faqat meros qarzlari meros mol-mulkidan ortiq ekanini uzrli sabablarga ko‘ra kech bilib qolgan holatlarga taalluqli. Bu holatni bilgan kundan boshlab 3 oylik muddatni o‘tkazib yubormaslik kerak.
Meros mol-mulkini yashirish, uzrli sababsiz sarflash yoki mol-mulk ro‘yxatidan qasddan chiqarib tashlash merosni oddiy tartibda qabul qilish deb hisoblanishiga olib kelishi mumkin.
Merosdan voz kechishni, umumiy qoida bo‘yicha, bekor qilib bo‘lmaydi. Meros ochilishidan oldin tuzilgan voz kechish haqidagi kelishuvning o‘zi qonuniy merosdan voz kechish hisoblanmaydi.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).