Nikohning tuzilishi, haqiqiy emasligi va bekor qilinishi bo‘yicha qo‘llanma

66 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Nikoh tomonlar o‘rtasida qonuniy nikoh tuzish haqida kelishuv bo‘lib, qonunda belgilangan tartibda qayd etilgandagina tuziladi. Nikoh qayd etilgan paytda nikoh tuzish niyati bo‘lmagan bo‘lsa, u haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Firibgarlik kabi nikohni bekor qilish asoslari mavjud bo‘lsa ham, aniq holatlar va qonunda belgilangan talablar tekshirilishi kerak.

Nikoh tomonlari → Nikoh tuzayotgan 1-tomon → Nikoh tuzayotgan 2-tomon → Nikoh tuzildi: uning qonuniyligi yoki bekor qilinishini tekshiring → Tomonlar nikohga o‘zaro rozimi? → Ha — Fuqarolik kodeksining 812- va 815-moddalari → Nikoh qonunda belgilangan tartibda qayd etildimi? → Yo‘q → Nikoh tuzilmagan yoki haqiqiy emas deb topilishi mumkin → Qayd paytida nikoh tuzish chin niyati bormi? → Ha → Asosiy talablar bajarilgan: nikoh tuzilgan → Oldingi munosabatlar va ularni tugatish kelishuvini tekshiring → Niyatni baholashda amaldagi nikoh munosabatlari va tomonlarning kelishuvlarini hisobga oling → Nikohdan tashqari maqsad borligini tekshiring → Yashash huquqi kabi boshqa maqsad nikohni өз-ўзидан soxta qilmaydi; u chin niyat bilan birga bo‘la oladimi, baholang → Firibgarlik da’vosi bo‘lsa — Fuqarolik kodeksining 816-moddasi 3-bandi → Oddiy bo‘rttirish yoki sukutning o‘zi yetarli emas; aldov m…

Asosiy qoidalar

Nikoh tuzmoqchi bo‘lgan tomonlarning o‘zaro kelishuvi va qonunda belgilangan tartibda nikohni qayd ettirish nikoh tuzilishining asosiy talablaridir (Fuqarolik kodeksi, 812- va 815-moddalar (민법 제812조, 제815조)).
Nikoh tuzish niyati nikoh qayd etilayotgan paytda ham mavjud bo‘lishi kerak. Ilgari to‘y qilingan va birga yashalgan bo‘lsa ham, amalda mavjud nikohni tugatishga kelishib olgandan keyin tomonlardan biri ikkinchisiga bildirmasdan nikohni qayd ettirgan bo‘lsa, nikoh haqiqiy emas deb topilishi mumkin (Oliy sudning 1996-yil 28-iyundagi 94므1089-sonli qarori; Oliy sudning 1986-yil 22-iyuldagi 86므41-sonli qarori).
Amalda mavjud nikoh munosabatlarida tomonlardan biri nikohni qayd ettirganida, ikkinchi tomonning nikoh tuzish niyati noaniq bo‘lsa, amalda mavjud nikohni shakllantirgan holatlarga asoslanib, uning nikoh tuzish niyati borligi taxmin qilinishi mumkin. Nikoh tuzish niyatidan ochiq-oydin voz kechilgani yoki amalda mavjud nikohni tugatishga kelishilgani kabi holatlar baholashda hisobga olinadi (Oliy sudning 2000-yil 11-apreldagi 99므1329-sonli qarori).
Yashash huquqini olish kabi nikohdan tashqari maqsad ham bo‘lganining o‘zi nikohni avtomatik ravishda soxta nikoh qilib, haqiqiy emasga aylantirmaydi. Muhimi, bunday maqsad chinakam nikoh tuzish niyati bilan birga mavjud bo‘la oladimi-yo‘qmi (Seul Shimoliy okrug sudi, 2009-yil 19-fevraldagi 2008노1702-sonli qaror).
Firibgarlik sababli nikohni bekor qilish faqat oddiy bo‘rttirish yoki sukut saqlash asosida tan olinmaydi. Aldov nikohning mohiyatiga oid masalaga taalluqli bo‘lgan-bo‘lmaganini, shuningdek, farzand tuqqanlik holatlarining tafsilotlari va shaxsiy hayotni himoya qilish zarurati kabi aniq holatlarni ko‘rib chiqish kerak (Fuqarolik kodeksi, 816-modda, 3-band (민법 제816조 제3호); Oliy sudning 2016-yil 18-fevraldagi 2015므654, 661-sonli qarori).
Chet el fuqarosi bilan mamlakat ichida nikoh tuzilganda ham, nikohning tuzilgan-tuzilmaganligi har bir tomonning o‘z mamlakati qonuni va nikoh tuzish shakliga taalluqli qonunlarga qarab belgilanadi. Koreya Respublikasi fuqarosi mamlakat ichida chet el fuqarosi bilan nikoh tuzish tartibida Koreya Respublikasi qonuniga amal qiladi (Xalqaro xususiy huquq to‘g‘risidagi qonun, 36-modda, 1- va 2-bandlar (국제사법 제36조 제1항·제2항)).
O‘zaro kelishuv bilan ajrashish orqali tugatilgan nikohni faqat oilaviy munosabatlar reyestridagi ajrim qaydi noqulaylik tug‘dirgani sababli haqiqiy emas deb topishni talab qilish qiyin. Bunday talab hozirgi huquqiy munosabatlarga bevosita ta’sir qilishi kabi, uni berishda qonuniy manfaat mavjudligi masalasi muhimdir (Oliy sudning 1984-yil 28-fevraldagi 82므67-sonli qarori).
Ikkinchi nikohni bekor qilish talabi uzoq vaqt davomida huquq amalga oshirilmagani sababli darhol rad etilmaydi, biroq aniq holatlarga qarab huquqni suiiste’mol qilish deb topilib, unga yo‘l qo‘yilmasligi mumkin (Oliy sudning 1993-yil 24-avgustdagi 92므907-sonli qarori).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. To‘y qilib, birga yashagan bo‘lsak-u, nikohni qayd ettirmagan bo‘lsak, bu qonuniy nikoh hisoblanadimi?

Agar nikoh qayd etilmagan bo‘lsa, faqat to‘y qilish va birga yashash qonuniy nikohni vujudga keltirmaydi. Biroq nikoh tuzish niyati va er-xotin sifatidagi birgalikdagi hayotning haqiqiy mazmuni mavjud bo‘lsa, bu munosabat amalda mavjud nikoh deb tan olinishi mumkin.

Holat 2, Holat 3

Q. Ayrashganimizdan keyin ikkinchi tomon yashirincha nikohni qayd ettirgan bo‘lsa, uni haqiqiy emas deb topish mumkinmi?

Nikoh qayd etilgan paytda ikki tomon o‘rtasida nikoh tuzish haqida kelishuv bo‘lmagan bo‘lsa, nikohni haqiqiy emas deb topishni so‘rash mumkin. Nikoh tuzish niyati avvaldan bekor qilingani yoki amalda mavjud nikoh munosabatlarini tugatishga kelishilganidan keyin ikkinchi tomon roziligisiz nikoh qayd etilgani masalani hal qilishda muhimdir.

Holat 3

Q. Nikohni qayd ettirgan paytda yashash huquqini olish maqsadi ham bo‘lgan bo‘lsa, nikoh haqiqiy emasmi?

Nikohdan tashqari maqsad ham bo‘lganining o‘zi nikohni avtomatik ravishda haqiqiy emas qilmaydi. Bunday maqsad umr bo‘yi nikoh munosabatlarini saqlashga qaratilgan chinakam nikoh tuzish niyatiga zid darajada bo‘lgan-bo‘lmaganini ko‘rib chiqish kerak.

Holat 20

Q. Turmush o‘rtog‘im ilgari farzand tuqqanini aytmagan bo‘lsa, nikohni bekor qildirishim mumkinmi?

Ilgari farzand tuqqanini aytmaganlikning o‘zi darhol nikohni bekor qilish uchun asos bo‘lmaydi. Xabar berish majburiyati va uning buzilgan-buzilmaganini tug‘ish holatlari, farzand bilan munosabat, uni tarbiyalash va ta’minlash majburiyatlari, shaxsiy hayot hamda sha’n-qadr-qimmatga ta’siri kabi holatlarni birgalikda hisobga olib baholash kerak.

Holat 17

Q. Turmush o‘rtog‘imning mol-mulki haqida yolg‘on gapirganini bilsam, nikohni bekor qildirishim mumkinmi?

Mol-mulk yoki iqtisodiy imkoniyatlar haqidagi yolg‘on nikohning mohiyatiga oid masala yuzasidan aldash bo‘lgan-bo‘lmaganiga bog‘liq. Yolg‘on ma’lumotni faol ravishda berganlik kabi holatlar nikoh tuzmaslikka olib keladigan darajadagi yanglishishga sabab bo‘lgan-bo‘lmaganini aniq holatlar asosida tekshirish kerak; oddiy bo‘rttirishning o‘zi nikohni bekor qilishga asos bo‘ladi, deb qat’iy aytib bo‘lmaydi.

Holat 24

Q. Nikohni bekor qilish to‘g‘risida da’vo kiritganimdan keyin jinsiy munosabatda bo‘lsam, nikohni bekor qilishga rozilik bildirgan bo‘lamanmi?

Nikohni bekor qilish to‘g‘risida da’vo kiritilgandan keyin jinsiy munosabatda bo‘lishning o‘zi nikohning haqiqiyligini tasdiqlagan deb hisoblash uchun yetarli emas. Tasdiqlash bor-yo‘qligi nikohni bekor qilish asosini bilgan holda nikohni davom ettirish istagi bildirilgan-bildirilmaganini ham o‘z ichiga olgan aniq holatlarga qarab baholanadi.

Holat 24

Q. O‘zaro kelishuv bilan ajrashilgan nikohni haqiqiy emas deb topishni talab qilib, oilaviy munosabatlar reyestridagi ajrim qaydini olib tashlash mumkinmi?

Ro‘yxatdagi ajrim qaydi noqulaylik tug‘dirishi bilangina ilgari tugatilgan nikohni haqiqiy emas deb topishni so‘rash qiyin. Nikohni haqiqiy emas deb topish hozirgi huquqiy munosabatlarga bevosita va jiddiy ta’sir qilishi kabi, bunday talabni berishda qonuniy manfaat mavjudligi muhimdir.

Holat 4

Q. Ikkinchi nikohni bekor qilishni talab qilish uchun uzoq vaqt o‘tib ketgan bo‘lsa, endi buni amalga oshirib bo‘lmaydimi?

Misolga ko‘ra, ko‘p vaqt davomida huquq amalga oshirilmaganining o‘zi ikkinchi nikohni bekor qilish talabi bo‘yicha huquq tugaganini anglatmaydi. Biroq aniq holatlarda talab huquqni suiiste’mol qilish hisoblanadigan bo‘lsa, unga yo‘l qo‘yilmasligi mumkin.

Holat 18

Tegishli qonunlar

Fuqarolik kodeksi, 812-modda (민법 제812조)
Fuqarolik kodeksi, 815-modda (민법 제815조)
Fuqarolik kodeksi, 816-modda, 3-band (민법 제816조 제3호)
Fuqarolik kodeksi, 819–823-moddalar (민법 제819조 내지 제823조)
Xalqaro xususiy huquq to‘g‘risidagi qonun, 36-modda, 1- va 2-bandlar (국제사법 제36조 제1항·제2항)
Oilaviy munosabatlarni qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 104-modda (가족관계의 등록 등에 관한 법률 제104조)
Oilaviy munosabatlarni qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 107-modda (가족관계의 등록 등에 관한 법률 제107조)
Immigratsiyani nazorat qilish to‘g‘risidagi qonunni amalga oshirish to‘g‘risidagi nizom, 12-modda, 1-ilova (출입국관리법 시행령 제12조 별표 1)

E’tibor bering

Nikoh qayd etilganining o‘zi har doim ham uning haqiqiyligini uzil-kesil tasdiqlamaydi. Nikoh qayd etilgan paytda nikoh tuzish niyati va o‘zaro kelishuv bo‘lgan-bo‘lmaganini tekshirish kerak.
Ilgari tuzilgan nikohni haqiqiy emas deb topishni talab qilish uchun shunchaki sha’nni tiklash yoki reyestrdagi qaydni o‘chirish istagidan tashqari, hozirgi huquqiy manfaat mavjudligini aniqlash kerak.
Firibgarlik yoki ma’lumot berish majburiyatini buzish bor-yo‘qligi faktik holatlarga qarab farqlanishi mumkin. Shu sababli nima yashirilgani va bu nikoh tuzish haqidagi qarorga qanday ta’sir qilgani kabi masalalarni aniq ko‘rib chiqish kerak.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).