Tibbiy xato tufayli zararni qoplash: javobgarlik va talab qo‘yish mezonlari

28 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Tibbiy xato yuz berganining o‘zi shifoxona yoki tibbiyot xodimlarining zararni qoplash javobgarligini tan olish uchun yetarli emas. Tibbiyot sohasidagi ehtiyotkorlik majburiyati buzilishi bilan zarar o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish, tushuntirish majburiyati buzilgan-buzilmagani va boshqa holatlar aniq ko‘rib chiqilishi kerak. Isbotlash darajasi va tovon doirasi ishning holatlariga qarab farq qiladi.

Ishtirokchilar → Bemor → Tibbiyot xodimi → Shifoxona → Tibbiy muolajadan keyin bemorga zarar yoki asorat yetdi → Zarar yuzaga keldimi? → Ha → Yo‘q → Ehtiyotkorlik majburiyati buzildimi? → Buzilish bilan zarar o‘rtasida sababiy bog‘lanish bormi? → Ha yoki taxmin qilishga asos bor → Yo‘q yoki asos yetarli emas → Zararni qoplash talabi asosli bo‘lishi mumkin → Yomon natija yoki asoratning o‘zi javobgarlikni anglatmaydi → Dalillarni tekshiring → Tushuntirish va oqibat bog‘lanishini ko‘ring → Da’vo asosini tanlang: FK 766-modda va 162-modda 1-qism → Tibbiy hujjatlar va o‘sha paytdagi tibbiyot darajasini baholang → Xavflar tushuntirilganmi va tushuntirish buzilishi oqibatga sababmi? → Jabrlanuvchiga ayb yuklab bo‘lmaydigan omillar va da’vo muddatini tekshiring

Asosiy qoidalar

Zararni qoplashni talab qilish uchun, odatda, tibbiyot xodimlarining qasdi yoki aybi bilan zarar yuzaga kelishi o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish masala bo‘ladi. Tibbiy faoliyatning maxsus xususiyatlari tufayli isbotlash qiyin bo‘lgan hollarda, tibbiy jarayondagi ayb va boshqa sabab aralashgan bo‘lishi mumkin emasligi kabi holatlar isbotlansa, sababiy bog‘lanish bor deb taxmin qilish uchun isbotlash talablari yengillashtirilishi mumkin (misollar 1, 3).
Asorat yoki keyingi funksional cheklov yuzaga kelganining o‘zi tibbiy xatoni taxmin qilish uchun asos bo‘lmaydi. O‘sha paytdagi tibbiyot darajasida eng maqbul choralar ko‘rilgan taqdirda ham asorat yuz berishi mumkin bo‘lganmi va u odatda e’tirof etiladigan doiradan chetga chiqqanmi, kabi masalalar ko‘rib chiqilishi kerak (misol 24).
Tibbiyot xodimlari bemorni ko‘rish va operatsiya qilishdan tashqari, bemor xavfsizligini ta’minlash, davolanishdan keyingi parvarish usullari va asoratlarni bartaraf etish yo‘llari haqida yo‘l-yo‘riq berish, davolanish vaqtida biror kasallikdan shubha qilinsa, zarur tekshiruvlar yoki choralarni tushuntirish va tavsiya etish majburiyatiga ega bo‘lishi mumkin (misollar 5, 7, 14).
Tushuntirish majburiyati — bemor davolanish yoki davolanmaslik haqida amalda ongli qaror qabul qila olishi uchun zarur xavflar va davolash mazmuni haqida ma’lumot berish majburiyatidir. Tushuntirish berilmaganining o‘zi barcha mol-mulk zararlarini qoplatish huquqini bermaydi; barcha zararlarni talab qilish uchun tushuntirish majburiyatining buzilishi bilan oqibat o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish va boshqa holatlar ko‘rib chiqiladi (misollar 9, 12, 17).
Alohida holatlar bo‘lmasa, tushuntirish majburiyati bajarilganini tibbiyot xodimlari tomoni isbotlashi kerak. Muolajani amalga oshirgan shifokor emas, balki davolovchi shifokor yoki boshqa shifokor bergan tushuntirish ham, alohida holatlar bo‘lmasa, haqiqiy deb tan olinishi mumkin (misollar 22, 23).
Tibbiy xato tufayli yuzaga kelgan huquqbuzarlikdan kelib chiqadigan zararni qoplash talabi bilan davolanish shartnomasi bo‘yicha majburiyat bajarilmagani sababli zararni qoplash talabi turli huquqiy asoslarga va da’vo muddatlariga ega bo‘lishi mumkin; shu sababli qaysi javobgarlik asosiga tayanishni ko‘rib chiqish kerak. Misollarda huquqbuzarlikdan kelib chiqadigan da’vo muddati zarar va zarar yetkazgan shaxs ma’lum bo‘lgan kundan boshlab 3 yil, huquqbuzarlik sodir etilgan kundan boshlab 10 yil; majburiyat bajarilmagani bo‘yicha da’vo muddati esa 10 yil deb tushuntiriladi (Fuqarolik kodeksi, 766-modda, 162-modda, 1-qism; misol 2).
Jabrlanuvchining tana xususiyatlari yoki kasallik xavfi kabi, jabrlanuvchiga ayb sifatida yuklab bo‘lmaydigan omillar zarar yuzaga kelishi yoki ko‘payishiga hissa qo‘shgan bo‘lsa, adolat nuqtayi nazaridan tovon miqdorini belgilashda ular hisobga olinishi mumkin (misollar 3, 19).
Agar tibbiy xato tufayli tana funksiyasi qaytarib bo‘lmaydigan darajada shikastlanganidan keyin faqat asoratlarni davolash yoki ahvol yomonlashuvining oldini olish uchun davolash davom ettirilgan bo‘lsa, misollarga ko‘ra, shifoxona tomoni ushbu davolash xarajatlarini talab qila olmaydi (misol 25).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Davolanish natijasi yomonlashgan bo‘lsa, tibbiy xato uchun zararni qoplashni talab qila olamanmi?

Yomon natija yuz berganining o‘zi javobgarlikni tan olish uchun yetarli emas. Tibbiyot xodimlarining ehtiyotkorlik majburiyatini buzishi bilan zarar o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish masala bo‘ladi va bu tibbiy muolajaning mazmuni, tibbiy hujjatlar hamda boshqa dalillar asosida baholanadi.

Holat 1, Holat 3, Holat 24

Q. Tibbiy xatoni bemor bevosita isbotlashi kerakmi?

Tibbiy xato va sababiy bog‘lanishni isbotlash mutaxassislik bilimlarini talab qilgani uchun qiyin bo‘lishi mumkin. Biroq, oddiy kishilarning sog‘lom fikriga asoslangan xato hamda boshqa sabab aralashgan bo‘lishi mumkin emasligi kabi holatlar isbotlansa, sababiy bog‘lanish bor deb taxmin qilish uchun isbotlash talablari yengillashtirilishi mumkin.

Holat 1, Holat 3

Q. Operatsiyadan keyin asorat yuzaga kelsa, shifoxonadan zararni qoplashni talab qila olamanmi?

Asorat yuzaga kelganining o‘zi tibbiy xato bor deb taxmin qilish uchun asos bo‘lmaydi. Muhimi, asorat eng maqbul choralar ko‘rilgan taqdirda ham yuz berishi mumkin bo‘lganmi va o‘sha paytdagi tibbiyot darajasi hamda muolaja jarayoniga ko‘ra odatiy doiradan chetga chiqqanmi, degan masalalardir.

Holat 24

Q. Shifokor davolanish xavfi yoki nojo‘ya ta’sirlarni tushuntirmagan bo‘lsa, barcha zararlarimni qoplatishim mumkinmi?

Tushuntirish majburiyati buzilib, bemorning o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqi buzilgani uchun ma’naviy zarar undirish talabi bilan yuz bergan zararlarning barchasini qoplash talabi bir-biridan farq qiladi. Mol-mulkka yetgan zararni ham qo‘shib talab qilish uchun tushuntirish majburiyatining buzilishi muayyan davolash jarayonidagi ehtiyotkorlik majburiyatining buzilishiga teng deb qaralishi mumkinmi, ushbu buzilish bilan natija o‘rtasida sababiy bog‘lanish bormi, degan masalalar ko‘rib chiqiladi.

Holat 12, Holat 17

Q. Shifokor tushuntirish majburiyatini bajarganini kim isbotlaydi?

Alohida holatlar bo‘lmasa, tushuntirish majburiyati bajarilganini shifokor tomoni isbotlashi kerak. Buning sabablari qatorida tushuntirish mazmunini hujjatlashtirib, saqlash zarurati ham keltiriladi.

Holat 23

Q. Bemorni davolagan shifokordan tashqari shifoxonadan ham zararni qoplashni talab qila olamanmi?

Misollarda tibbiyot xodimlarining aybi tan olinsa, tibbiyot xodimlari va ularning ish beruvchisi bo‘lgan shifoxona rahbari zimmasiga zararni qoplash javobgarligi yuklanishi mumkinligi tushuntiriladi. Amalda kimdan javobgarlik talab qilinishi tibbiyot xodimining maqomi, shifoxona bilan mehnat munosabatlari va boshqa faktik holatlarga qarab aniqlanadi.

Holat 1, Holat 5

Q. Jinoiy shikoyat bersam, tibbiy xato tufayli yetgan zararni qoplash talabi bo‘yicha da’vo muddati boshlanadimi?

Jinoiy shikoyat berilgan vaqtning o‘zi huquqbuzarlikdan kelib chiqqan zararni qoplash talabi bo‘yicha da’vo muddati boshlanganini anglatmaydi. Misollarda zarar tibbiy muolaja tufayli yuzaga kelganini, shuningdek, xatti-harakatning noqonuniyligi va ayb mavjudligini bilgan-bilmagani muddat boshlanishini aniqlashda ahamiyatli ekani tushuntiriladi.

Holat 18

Q. Bemorda avvaldan kasallik yoki tana xususiyatlariga bog‘liq omillar bo‘lsa ham, tovon miqdori kamaytirilishi mumkinmi?

Jabrlanuvchining aybi bo‘lmagan, masalan, uning tana xususiyatlari yoki kasallik xavfi bilan bog‘liq omillar zarar yuzaga kelishi yoki ko‘payishiga hissa qo‘shgan hamda zararning to‘liq qoplanishini talab qilish adolatga zid bo‘lgan hollarda, ular tovon miqdorini belgilashda hisobga olinishi mumkin.

Holat 3, Holat 19

Q. Zararni qoplash haqidagi sud qarori kuchga kirganidan keyin yangi davolanish xarajatlari yuzaga kelsa, yana da’vo qo‘zg‘ata olamanmi?

Agar avvalgi ish bo‘yicha sud muhokamasi yakunlangan paytda oldindan ko‘rib bo‘lmagan yangi zarar yuzaga kelgan va bu qism bo‘yicha da’vodan voz kechilgan deb hisoblash mumkin bo‘lmagan kabi alohida holatlar mavjud bo‘lsa, qo‘shimcha talab qo‘yish mumkin. Misollarda kutilganidan uzoqroq umr ko‘rish natijasida yangi zaruratga aylangan davolanish xarajatlari alohida zarar deb baholangan.

Holat 21

Tegishli qonunlar

Fuqarolik kodeksi, 750-modda (민법 제750조)
Fuqarolik kodeksi, 766-modda (민법 제766조)
Fuqarolik kodeksi, 162-modda, 1-qism (민법 제162조 제1항)
Sog‘liqni saqlash va tibbiy xizmatlar to‘g‘risidagi asosiy qonun, 3-modda, 3-band (보건의료기본법 제3조 제3호)
Sog‘liqni saqlash va tibbiy xizmatlar to‘g‘risidagi asosiy qonun, 5-modda, 1-qism (보건의료기본법 제5조 제1항)
Tibbiyot texniklari va boshqalar to‘g‘risidagi qonun, 2-modda, 2-qism, 2-band (의료기사 등에 관한 법률 제2조 제2항 제2호)
Tibbiyot texniklari va boshqalar to‘g‘risidagi qonun, 4-modda, 1-qism (의료기사 등에 관한 법률 제4조 제1항)
Tibbiyot to‘g‘risidagi qonun, 24-modda (의료법 제24조)
Ona va bola salomatligi to‘g‘risidagi qonun, 14-modda, 1-qism, 1-band (모자보건법 제14조 제1항 제1호)
Ona va bola salomatligi to‘g‘risidagi qonunni ijro etish to‘g‘risidagi farmon, 15-modda, 2-qism (모자보건법 시행령 제15조 제2항)
Shoshilinch tibbiy yordam to‘g‘risidagi qonun, 9-modda (응급의료에 관한 법률 제9조)
Shoshilinch tibbiy yordam to‘g‘risidagi qonunni ijro etish qoidalari, 3-modda (응급의료에 관한 법률 시행규칙 제3조)

E’tibor bering

Faqat tibbiy xatoning oqibatiga qarab ayb yoki sababiy bog‘lanish albatta mavjud deb xulosa qilmang; tibbiy hujjatlar, davolanish jarayoni va boshqa aniq dalillarni tekshirish kerak.
Da’vo muddati talabning huquqiy asosiga qarab farq qilishi mumkin; jinoiy shikoyat berilgan vaqt huquqbuzarlikdan kelib chiqqan zararni qoplash talabi bo‘yicha muddatning boshlanish nuqtasi hisoblanavermaydi. Misollarda keltirilgan muddatlarni muayyan ishga tatbiq etish mumkinligini alohida tekshirish lozim.
Tushuntirish majburiyati buzilgani uchun ma’naviy zarar undirish talabi bilan oqibatda yuzaga kelgan barcha mol-mulk zararlarini qoplash talabi uchun qo‘yiladigan shartlar bir xil emas.
Tibbiy xato bor-yo‘qligi va tovon doirasi bemorning ahvoli, tibbiyot xodimlari ko‘rgan choralar, boshqa sabablar aralashgan-aralashmagani kabi holatlarga qarab farq qilishi mumkin.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).