Ipotekaning ta’siri va uni ijro etish usullari bo‘yicha qo‘llanma

113 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Ipoteka — garovga qo‘yilgan ko‘chmas mulkning ayirboshlash qiymatidan boshqa kreditorlarga nisbatan ustun ravishda qanoatlanish huquqidir. Uning ta’sir doirasi va uni amalga oshirish usuli garov predmetining holati hamda auksionning borishiga qarab farq qiladi. Tovon puli yoki jeonse depozitini qaytarish talabi kabi holatlarda garov predmeti boshqa huquq yoki talabga aylansa, ashyo qiymatiga nisbatan subrogatsiya huquqini belgilangan tartibda amalga oshirish lozim. Birgalikdagi ipoteka, binoga qo‘shimcha qurilish kiritish va asosiy ipoteka bo‘yicha qarzning aniqlanish vaqti masalalarini ham alohida ko‘rib chiqish kerak.

Ishtirokchilar → Ipoteka kreditori → Qarzdor → Ashyo bilan ta’minot bergan shaxs → Ipoteka predmeti o‘zgarganmi yoki uni ijro etish kerakmi? → Garovga qo‘yilgan ashyo alohida mulk obyektimi? → Ha — FK 358-modda → Yo‘q — FK 358-modda → Garov predmeti majburiy olib qo‘yilib, tovon puliga aylanganmi? → Ha — FK 342 va 370-moddalar → Yo‘q → Birgalikdagi ipoteka bo‘yicha auksion holatimi? → Ha — FK 368-modda → Ipoteka, qoida tariqasida, ko‘chmas mulk va unga qo‘shilgan qismlarni qamraydi → Maxsus qoida qo‘llanadi: subrogatsiya yoki auksion tartibini tekshiring → Alohida mulk huquqi va ipoteka paytidagi kelishuvni tekshiring → Tovon pulidan oldin xatlash zarur; ro‘yxatning o‘zi imtiyoz bermaydi → Yangi bino aynan eski obyektmi va yer bilan birga auksion mumkinmi, tekshiring

Asosiy qoidalar

Ipoteka, qoida tariqasida, ipoteka qo‘yilgan ko‘chmas mulkka qo‘shilgan buyumlar va uning tarkibiy qismlariga ham tatbiq etiladi. Biroq ular alohida mulk huquqi obyekti ekanligi va ipoteka o‘rnatilgan paytdagi kelishuv kabi holatlarni tekshirish kerak (Fuqarolik kodeksi, 358-modda (민법 제358조), 13- va 14-holatlar).
Zavod ipotekasi bo‘yicha qonunda belgilangan talablar va ro‘yxat kabi ma’lumotlarni tekshirish lozim. Biroq zavod ipotekasi predmeti bo‘lgan ko‘chmas mulk xatlansa, ipoteka predmeti bo‘lgan zavodda foydalaniladigan mol-mulk ham, qoida tariqasida, birga ijro etiladi (Zavod va konchilik fondi ipotekasi to‘g‘risidagi qonun, 3-, 4-, 6- va 8-moddalar (공장 및 광업재단 저당법 제3조·제4조·제6조·제8조), 2-, 19- va 20-holatlar).
Ipoteka qo‘yilgan yer majburiy olib qo‘yilsa, tovon puliga nisbatan ashyo qiymatiga oid subrogatsiya huquqini amalga oshirish mumkin, biroq tovon puli to‘lanishidan oldin xatlash kabi zarur choralar ko‘rilishi kerak. Faqat ro‘yxatga olish orqali imtiyozli ravishda qanoatlanib bo‘lmaydi (Fuqarolik kodeksi, 342- va 370-moddalar (민법 제342조·제370조), 9- va 10-holatlar).
Qarzdorga tegishli ko‘chmas mulk bilan ashyo bilan ta’minot bergan shaxsga tegishli ko‘chmas mulk birgalikda garovga qo‘yilib, ikkalasi bir vaqtda auksionga qo‘yilganida, avval qarzdorga tegishli ko‘chmas mulkdan tushgan pul taqsimlanib, yetishmagan qismi ashyo bilan ta’minot bergan shaxsga tegishli ko‘chmas mulkdan taqsimlanishi mumkin (5-holat).
Birgalikdagi ipoteka bilan garovga qo‘yilgan ko‘chmas mulklardan faqat bittasi avval auksionga qo‘yilsa, keyingi navbatdagi ipoteka kreditori boshqa birgalikdagi garov ko‘chmas mulkiga qo‘yilgan oldingi navbatdagi ipotekaga subrogatsiya qilishi mumkin. Biroq ko‘chmas mulk va kema birgalikda garovga qo‘yilgan holatda ayni subrogatsiya huquqi tan olinmaydi, deb xulosa qilingan ish mavjud (Fuqarolik kodeksi, 368-modda (민법 제368조), 6- va 22-holatlar).
Eski bino buzilib, o‘rniga yangi bino qurilganida, ikki binoning aynan bir obyekt ekani tan olinmasa, eski binoga qo‘yilgan ipoteka yangi binoga tatbiq etilmaydi. Biroq ipoteka qo‘yilgan yerning egasi unda yangi bino qurgan bo‘lsa, yer ipotekasi kreditori muayyan talablar asosida yer bilan birga binoni ham auksionga qo‘yish haqida ariza berishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 365-modda (민법 제365조), 7-holat).
Asosiy ipoteka bilan ta’minlangan talabning aniqlanish vaqti savdo munosabatlari va auksionning borishiga qarab farq qiladi. Keyingi navbatdagi asosiy ipoteka kreditori auksion haqida ariza berganida, oldingi navbatdagi asosiy ipoteka bilan ta’minlangan talab, qoida tariqasida, xaridor sotish narxini to‘liq to‘lagan vaqtda aniqlanadi, deb xulosa qilingan ish mavjud (25-holat).
Ashyo bilan ta’minot bergan shaxs garov predmetiga egalik huquqidan mahrum bo‘lganidan yoki qarzni to‘laganidan keyin regress talab huquqini amalga oshirishi mumkin. Garov huquqi ijro etilishidan oldin regress talab qilish mumkin emas, deb xulosa qilingan ish mavjud. Regress talabi miqdori holatga qarab garov predmetining bozor qiymati kabi mezonlar asosida baholanishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 341- va 370-moddalar (민법 제341조·제370조), 4- va 24-holatlar).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Ipoteka qo‘yilgan yer majburiy olib qo‘yilsa, tovon pulidan ham imtiyozli ravishda qanoatlanish mumkinmi?

Mol-mulk majburiy olib qo‘yilishi sababli garov predmeti tovon puliga aylangan bo‘lsa, ipoteka kreditori ashyo qiymatiga nisbatan subrogatsiya huquqini amalga oshirishi mumkin. Biroq tovon puli to‘lanishidan oldin xatlash kabi zarur choralarni ko‘rish lozim; ipoteka ro‘yxatdan o‘tkazilganining o‘zi tovon pulidan imtiyozli ravishda qanoatlanish huquqini bermaydi.

Holat 9, Holat 10

Q. Ipoteka qo‘yilgandan keyin yangidan qurilgan binoga ham eski binoning ipotekasi tatbiq etiladimi?

Eski bino buzilib, o‘rniga yangi bino qurilgan bo‘lsa, tashqi ko‘rinishi yoki joylashuvi o‘xshash bo‘lsa ham, ikki binoning aynan bir obyekt ekani tan olinmasa, eski binoga qo‘yilgan ipoteka yangi binoga tatbiq etilmaydi. Biroq ipoteka qo‘yilgan yerda yangi bino qurilgan bo‘lsa, ayrim hollarda yer bilan birga binoni ham auksion orqali sotish haqida ariza berish mumkin.

Holat 7

Q. Zavod ipotekasi ro‘yxatiga kiritilmagan mashinalar auksion predmeti bo‘la olmaydimi?

Zavod ipotekasi predmeti bo‘ladigan mashina va uskunalar ro‘yxatga kiritilgan-kiritilmaganini hamda zavod ipotekasi talablariga rioya etilganini tekshirish kerak. Biroq zavod ipotekasi predmeti bo‘lgan ko‘chmas mulk bo‘yicha auksionni boshlash to‘g‘risida qaror chiqarilishi bilan mol-mulk xatlangan bo‘lsa, sud auksionni boshlash yoki sotishga ruxsat berish to‘g‘risidagi qarorda zavodda foydalaniladigan mol-mulkni ko‘rsatmay qoldirgan taqdirda ham, alohida holatlar bo‘lmasa, u mol-mulk auksionga birga qo‘yiladi, deb hisoblash mumkin bo‘lgan ish mavjud.

Holat 2, Holat 20

Q. Qarzdor va ashyo bilan ta’minot bergan shaxsning ko‘chmas mulklari birgalikda ipotekaga qo‘yilgan bo‘lsa, tushum qanday taqsimlanadi?

Ikki ko‘chmas mulk birgalikda auksionga qo‘yilganida, qarzdorga tegishli ko‘chmas mulk sotilishidan tushgan pul avval birgalikdagi ipoteka kreditoriga taqsimlanishi, yetishmagan qismi bo‘lsa, ashyo bilan ta’minot bergan shaxsga tegishli ko‘chmas mulkdan qo‘shimcha ravishda taqsimlanishi mumkin. Bu usul ikki ko‘chmas mulkning sotilishidan tushgan pulni mutanosib ravishda taqsimlaydigan odatiy birgalikdagi ipoteka tartibidan farq qilishi mumkin.

Holat 5

Q. Ta’minlangan qarzni to‘liq to‘lagan bo‘lsam-u, ipoteka ro‘yxati saqlanib qolgan bo‘lsa, undan yana foydalanish mumkinmi?

Ta’minlangan talab bekor bo‘lsa, ipoteka ham bekor bo‘ladi va ro‘yxatdan o‘tkazilgan yozuv o‘chirilishi lozim. Biroq ro‘yxat yozuvidan foydalanishni davom ettirish haqida kelishuv tuzilishidan oldin ro‘yxat bo‘yicha manfaatdor uchinchi shaxs paydo bo‘lmagan bo‘lsa, taraflar o‘zaro kelishib, avvalgi ro‘yxat yozuvidan yangi qarzni ta’minlash uchun foydalanishlari mumkin.

Holat 8

Q. Jeonse huquqi muddati tugashi bilan bekor bo‘lsa, unga qo‘yilgan ipoteka nima bo‘ladi?

Jeonse (depozitli ijara) huquqi muddati tugashi bilan bekor bo‘lsa, jeonse huquqining o‘ziga qo‘yilgan ipoteka ham bekor bo‘lishi mumkin. Bunday vaziyatda ipoteka kreditori jeonse depozitini qaytarish talabini xatlash va undirish yoki ushbu talab bo‘yicha huquqni o‘tkazish to‘g‘risida buyruq olish, yoxud mazkur talab bo‘yicha ijro ishida taqsimotdan ulush talab qilish orqali o‘z huquqini amalga oshirishi mumkin.

Holat 12

Q. Ashyo bilan ta’minot bergan shaxs auksion tugashidan oldin qarzdordan regress summasini talab qila oladimi?

Ashyo bilan ta’minot bergan shaxs, qoida tariqasida, qarzni to‘laganidan yoki ipoteka ijro etilishi oqibatida garov predmetiga bo‘lgan mulk huquqidan mahrum bo‘lganidan keyin regress talab huquqini oladi. Bir ishda kafillarning oldindan regress talab qilish huquqiga oid qoidalar ashyo bilan ta’minot bergan shaxsga tatbiq etilmasligi, shu sababli u auksiondan oldin regress talab qila olmasligi haqida xulosa qilingan.

Holat 4, Holat 24

Q. Keyingi navbatdagi ipoteka kreditori auksion haqida ariza bersa, oldingi navbatdagi ipoteka bo‘yicha qarz qachon aniqlanadi?

Keyingi navbatdagi ipoteka kreditori auksion haqida ariza bergan holatda, bir ishda oldingi navbatdagi ipoteka bilan ta’minlangan talab ushbu ipoteka bekor bo‘ladigan vaqtda aniqlanadi, deb xulosa qilingan. Xususan, aniqlanish vaqti deb xaridor sotish narxini to‘liq to‘lagan payt olingan.

Holat 25

Tegishli qonunlar

Fuqarolik kodeksi, 100-modda (민법 제100조)
Fuqarolik kodeksi, 186-modda (민법 제186조)
Fuqarolik kodeksi, 214-modda (민법 제214조)
Fuqarolik kodeksi, 215-modda (민법 제215조)
Fuqarolik kodeksi, 256-modda (민법 제256조)
Fuqarolik kodeksi, 320-modda (민법 제320조)
Fuqarolik kodeksi, 321-modda (민법 제321조)
Fuqarolik kodeksi, 322-modda (민법 제322조)
Fuqarolik kodeksi, 323-modda (민법 제323조)
Fuqarolik kodeksi, 324-modda (민법 제324조)
Fuqarolik kodeksi, 328-modda (민법 제328조)
Fuqarolik kodeksi, 341-modda (민법 제341조)
Fuqarolik kodeksi, 342-modda (민법 제342조)
Fuqarolik kodeksi, 356-modda (민법 제356조)
Fuqarolik kodeksi, 357-modda (민법 제357조)

E’tibor bering

Majburiy olib qo‘yish uchun to‘lanadigan tovonga nisbatan ashyo qiymatiga oid subrogatsiya huquqi faqat ipoteka ro‘yxatga olingani bilan amalga oshmaydi. Tovon puli to‘lanishidan oldin xatlash kabi zarur choralarni ko‘rish kerak.
Ipoteka qo‘shimcha qurilgan qismga yoki zavod mashinalariga tatbiq etiladimi-yo‘qmi, ularning asosiy mol-mulkka qo‘shilgan-qo‘shilmagani, alohida mulk huquqi obyekti ekanligi, zavod ipotekasi ro‘yxati va ipoteka o‘rnatish to‘g‘risidagi kelishuvni tekshirish lozim.
Asosiy ipoteka bilan ta’minlangan talabning aniqlanish vaqti auksionga kim ariza bergani va savdo munosabatlari tugagan-tugamaganiga qarab o‘zgarishi mumkin. Shu sababli auksion davom etayotgan bo‘lsa, aniqlanish vaqtini alohida tekshirish kerak.
Ashyo bilan ta’minot bergan shaxsning regress talab huquqi, odatda, qarz to‘langanidan yoki garov huquqi ijro etilishi oqibatida garov predmetiga egalik huquqidan mahrum bo‘linganidan keyin yuzaga keladi. Uni kafillarning oldindan regress talab qilish huquqi bilan adashtirmaslik lozim.

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).