Mulk huquqini tiklash va amalga oshirish: bilish zarur bo‘lgan mezonlar
122 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.
Mulk huquqi kimga tegishli ekanini va uni tiklash mumkinligini faqat qaydga qarab aniqlab bo‘lmaydi. Nomiga rasmiylashtirish turi, oldi-sotdi shartnomasining taraflari va uchinchi shaxs huquqni olgan-olmagani ham birgalikda ko‘rib chiqilishi lozim. Yer chegaralari, qayd etilmagan ko‘chmas mulk va ko‘p xonadonli binolarning umumiy qismlari ham o‘ziga xos mezonlar asosida baholanadi.
Bir qarashda
Asosiy qoidalar
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonunga ko‘ra, nomiga rasmiylashtirish kelishuvi va shu asosda amalga oshirilgan qayd umumiy qoida bo‘yicha haqiqiy emas. Biroq oldi-sotdi shartnomasining ikkinchi tarafi nomiga rasmiylashtirishdan bexabar bo‘lgan bo‘lsa, qayd asosida ashyoviy huquqning o‘zgarishi haqiqiy bo‘lishi mumkin (Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 4-modda (부동산실권리자명의등기에관한법률 제4조)).
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun kuchga kirishidan oldingi nomiga rasmiylashtirish holatida ham, imtiyozli muddat ichida mulkni haqiqiy egasi nomiga qayd ettirilmagan bo‘lsa, bu muddat o‘tgach nomiga rasmiylashtirishni bekor qilishni asos qilib mulk huquqini o‘tkazishni qayd etishni talab qilib bo‘lmaydi (5- va 9-misollar).
- Uch tarafli qayd nomiga rasmiylashtirish holatida kelishuv va qayd haqiqiy emas bo‘lsa, mulk huquqi sotuvchiga qaytishi mumkin. Bunday vaziyatda nomiga rasmiylashtirgan shaxs sotuvchidan mulk huquqini o‘tkazishni qayd etishni talab qilish huquqiga tayangan holda o‘z huquqlarini amalga oshira olishi yoki olmasligini tekshirish lozim (2- va 3-misollar).
- Nomiga rasmiylashtirilgan shaxs ko‘chmas mulkni uchinchi shaxsga tasarruf etsa, uchinchi shaxs nomiga rasmiylashtirish haqiqiy emasligini bilgan-bilmaganidan qat’i nazar, umumiy qoida bo‘yicha mulk huquqini olishi mumkin (Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 4-modda, 3-qism (부동산실권리자명의등기에관한법률 제4조 제3항), 13- va 14-misollar).
- Shartnoma boshqa shaxs nomiga tuzilganmi-yo‘qmi, oldi-sotdi shartnomasining taraflari kim ekaniga qarab aniqlanadi. Xarid pulini kim to‘lagani yoki sotuvchi nomiga rasmiylashtirishdan xabardor bo‘lgan-bo‘lmagani bilangina shartnoma tarafi belgilanmaydi (11- va 16-misollar).
- Alohida holatlar bo‘lmasa, yerga egalik chegarasi haqiqiy devor yoki foydalanish chegarasi bilan emas, balki kadastr hujjatlaridagi chegara va yer maydoni asosida belgilanadi (15-misol).
- Ko‘p xonadonli binoning umumiy yoki xususiy qism ekanligi, asosan, alohida mulk huquqi vujudga kelgan paytdagi obyektiv tuzilishi va maqsadiga qarab aniqlanadi. Keyinchalik undan yashash uchun foydalanish umumiy qismni xususiy qismga aylantirmaydi (20- va 24-misollar).
- Yo‘qolgan buyum topib olinsa, uni tezda qaytarish yoki politsiya bo‘limiga topshirish kerak. Egasi paydo bo‘lsa, qonunda belgilangan miqdorda mukofot talab qilish mumkin; belgilangan muddat ichida hech kim huquqini talab qilmasa, buyumni topib olgan shaxs mulk huquqini olishi mumkin (Yo‘qolgan ashyolar to‘g‘risidagi qonun, 1-, 4-, 6-, 9- va 14-moddalar (유실물법 제1조·제4조·제6조·제9조·제14조), Fuqarolik kodeksi, 253-modda (민법 제253조)).
Ko‘p beriladigan savollar
Q. Anchadan beri boshqa shaxs nomiga qayd etilgan ko‘chmas mulkni nomiga rasmiylashtirishni bekor qilish orqali qaytarib olish mumkinmi?
Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonunda belgilangan imtiyozli muddat o‘tgach, nomiga rasmiylashtirish kelishuvi va shu asosda amalga oshirilgan qayd haqiqiy emas bo‘ladi. Shu sababli nomiga rasmiylashtirishni bekor qilishni asos qilib, mulk huquqini o‘tkazishni qayd etishni talab qilib bo‘lmaydi. Biroq nomiga rasmiylashtirish turi va hozirgi qayd holatiga qarab, mulk huquqiga asoslangan holda qaydni bekor qilish yoki asossiz boylikni qaytarishni talab qilish kabi boshqa usullar masalasi ko‘rib chiqilishi mumkin.
Q. Nomiga rasmiylashtirilgan ko‘chmas mulkni ishonchli vakil uchinchi shaxsga sotgan bo‘lsa, mulk huquqini qaytarib olish mumkinmi?
Umumiy qoida bo‘yicha, mulkni nomiga rasmiylashtirilgan shaxsdan olgan uchinchi shaxs nomiga rasmiylashtirishning haqiqiy emasligini vaj qilib mulk huquqini olishiga to‘sqinlik qilib bo‘lmaydi. Biroq uchinchi shaxs mulkni olganida alohida haqiqiy emaslik asoslari bor-yo‘qligi yoki uning bitimda faol ishtirok etgani kabi alohida holatlar mavjudligi har bir ish bo‘yicha tekshirilishi lozim.
Q. Nomiga rasmiylashtirilgan ko‘chmas mulkni sotib olayotganda oldi-sotdi pulini men to‘lagan bo‘lsam, xaridor men bo‘lamanmi?
Xaridor kim ekanligi oldi-sotdi shartnomasining taraflari asosida aniqlanadi. Xarid narxini to‘laganlik yoki sotuvchi nomiga rasmiylashtirishdan xabardor bo‘lganlikning o‘zi nomiga rasmiylashtirgan shaxsni shartnoma tarafiga aylantirmaydi. Shuningdek, shartnoma bo‘yicha huquqiy oqibatlar kimga tegishli bo‘lishi ko‘zda tutilgani kabi alohida holatlar ham tekshirilishi lozim.
Q. Qayd etilgan yerning chegarasi bilan haqiqiy devorning joylashuvi farq qilsa, qaysi biri mezon bo‘ladi?
Alohida holatlar bo‘lmasa, yerning joylashuvi, kadastr raqami, yer turi, maydoni va chegaralari kadastr hujjatlariga muvofiq belgilanadi. Oldi-sotdi vaqtida taraflar haqiqiy chegarani mezon qilib savdo qilishga kelishgani yoki kadastr xaritasini tuzishda texnik xato bo‘lgani kabi alohida holatlar bor-yo‘qligi alohida baholanadi.
Q. Yer kadastri daftarida mulkdorning manzili bo‘lmasa yoki ism boshqacha ko‘rsatilgan bo‘lsa, mulk huquqini darhol dastlabki qayd etish mumkinmi?
Yer kadastri daftaridagi ma’lumotlar asosida mulkdorni aniqlab bo‘lmasa, faqat shu hujjatga tayangan holda mulk huquqini dastlabki qayd etish qiyin. Kadastr hujjatlarini yurituvchi idoraning tekshiruvi va qarori orqali mulkdor haqidagi ma’lumotni tuzatish yoki ish holatiga qarab, mulk huquqini tasdiqlovchi qonuniy kuchga kirgan sud qarorini olish yo‘li ko‘rib chiqilishi kerak.
Q. Ko‘p xonadonli uyning yerto‘lasidagi boshpanadan uzoq vaqt xona sifatida foydalanilsa, u mening mulkimga aylanishi mumkinmi?
Agar joy alohida mulk huquqi vujudga kelgan paytda umumiy foydalanish qismi sifatida qurilgan bo‘lsa, keyinchalik xona qilib o‘zgartirilgan yoki yashash uchun foydalanilgan taqdirda ham alohida mulk huquqining obyekti bo‘la olmaydi. Yerto‘la umumiy qismmi yoki alohida xususiy qismmi, binoning tuzilishi va obyektiv maqsadi, shuningdek sotuv vaqtida mavjud bo‘lgan holatlar kabi omillarni birgalikda hisobga olib aniqlanadi.
Q. Baliqchilar jamoasiga to‘langan tovon adolatsiz taqsimlanganga o‘xshasa, o‘z ulushimni darhol talab qila olamanmi?
Baliqchilik huquqining tugashi munosabati bilan to‘lanadigan tovon baliqchilar jamoasining umumiy mulkiga kiradi. Shu sababli, avvalo, ustav yoki umumiy yig‘ilish qaroriga muvofiq taqsimlash masalasi ko‘riladi. Jamoa a’zosi o‘z ulushini darhol talab qilishdan ko‘ra, umumiy yig‘ilish qarorini qabul qilish tartibida nuqson bo‘lgan yoki uning mazmuni yaqqol adolatsiz bo‘lgan hollarda qaror mavjud emasligini yoki haqiqiy emasligini e’tiroz qilish yo‘lini ko‘rib chiqishi lozim.
Q. Avtobusda hamyon topib oldim. Egasi chiqmasa, uni o‘zimda qoldirsam bo‘ladimi?
Hamyonni tezda egasiga qaytarish yoki politsiya bo‘limiga topshirish kerak. Qonunda belgilangan tartibda topshirilib, e’lon qilinganidan keyin, belgilangan muddat davomida egasi o‘z huquqini talab qilmasa, topib olgan shaxs mulk huquqini qo‘lga kiritishi mumkin. Biroq mulk huquqini olgandan keyin ham buyumni belgilangan muddat ichida olib ketishi kerak.
Q. Ko‘chmas mulkni ancha oldin sotib olganman, lekin qayd ettirmagan bo‘lsam, hozir ham mulk huquqini talab qila olamanmi?
Misoldagi kabi, Fuqarolik kodeksi kuchga kirishidan oldingi oldi-sotdi holatida, belgilangan muddat ichida qayd ettirilmagani uchun mulk huquqidan mahrum bo‘lish mumkin. Biroq oldi-sotdi shartnomasiga asoslangan mulk huquqini o‘tkazishni qayd etish talabi saqlanib qolgan-qolmagani, xaridor ko‘chmas mulkni topshirib olib, uni uzluksiz egallab kelgan-kelmagani hamda keyingi xaridor ikki karra sotuvda faol qatnashgan-q qatnashmagani kabi masalalarni farqlab ko‘rib chiqish lozim.
Tegishli qonunlar
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 3-modda (부동산 실권리자명의 등기에 관한 법률 제3조)
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 4-modda (부동산 실권리자명의 등기에 관한 법률 제4조)
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 6-modda (부동산 실권리자명의 등기에 관한 법률 제6조)
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 8-modda (부동산 실권리자명의 등기에 관한 법률 제8조)
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 11-modda (부동산 실권리자명의 등기에 관한 법률 제11조)
- Ko‘chmas mulkni haqiqiy huquq egasi nomiga qayd etish to‘g‘risidagi qonun, 12-modda (부동산 실권리자명의 등기에 관한 법률 제12조)
- Fuqarolik kodeksi, 2-modda (민법 제2조)
- Fuqarolik kodeksi, 162-modda (민법 제162조)
- Fuqarolik kodeksi, 188-modda (민법 제188조)
- Fuqarolik kodeksi, 189-modda (민법 제189조)
- Fuqarolik kodeksi, 215-modda (민법 제215조)
- Fuqarolik kodeksi, 249-modda (민법 제249조)
- Fuqarolik kodeksi, 252-modda (민법 제252조)
- Fuqarolik kodeksi, 253-modda (민법 제253조)
- Fuqarolik kodeksi, 275-modda (민법 제275조)
E’tibor bering
- Nomiga rasmiylashtirishga oid ishda ikki tarafli qayd nomiga rasmiylashtirish, uch tarafli qayd nomiga rasmiylashtirish va shartnomani boshqa shaxs nomiga tuzish holatlarini farqlash kerak. Oldi-sotdi shartnomasi taraflari va sotuvchining bu holatdan xabardorligi natijaga ta’sir qilishi mumkin.
- Asossiz boylikni qaytarish talabiga asoslangan mulk huquqini o‘tkazishni qayd etish talabi bo‘yicha misolda 10 yillik da’vo muddati masalasi yuzaga kelgan. Ko‘chmas mulkni egallab turgan yoki undan foydalanganlikning o‘zi bu talabga nisbatan da’vo muddati o‘tishi boshlanmaydi, degan xulosaga asos bo‘la olmaydi.
- Kadastr hujjatlaridagi chegara bilan haqiqiy chegara farq qilsa yoki yer kadastri daftaridagi mulkdorni aniqlash qiyin bo‘lsa, joydan foydalanish holati yoki o‘zboshimchalik bilan tuzilgan tasdiqnomaning o‘zi mulk huquqi yoki chegarani belgilash uchun yetarli, deb qat’iy xulosa qilmaslik kerak.
- Yo‘qolgan buyum uchun mukofot buyum qaytarilganidan bir oy o‘tgach talab qilinmaydi. Yo‘qolgan buyumga mulk huquqini olgan taqdirda ham, buyumni olib ketish uchun alohida belgilangan muddat mavjud.
Manba holatlar
Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.
- 수탁자명의로 부동산매매·소유권이전등기 한 경우 명의신탁자소유권회복
- 명의신탁 부동산을 수탁자가 임의 처분한 경우 명의신탁자의 보호
- 매수부동산을 타인명의로 등기명의신탁 한 경우 명의신탁자 소유권회복방법
- 양도담보로 제공된 동산의 선의취득 가능 여부
- 명의신탁자가 제3자에게 진정등기명의회복청구 가능한지
- 토지대장상 소유자의 주소를 모르는 미등기토지의 등기절차
- 상속인 중 1인이 피상속인 소유 부동산 전부를 그 명의로 등기한 후, 다른 상속인의 지분에 대해서는 대외로만 보유하겠다는 약정...
- 구민법 당시 부동산을 매수하고 이전등기하지 않은 자의 지위
- 유예기간 경과 후 등기명의신탁 해지를 원인으로 소유권이전등기신청이 가능한지
- 부동산소유자 행방불명 시 국유재산법상 공고만으로 국유화 가능한지
- 타인을 통해 부동산을 매수하면서 매수인 및 소유권이전등기 명의를 타인으로 하기로 한 경우, 그 타인이 매매당사자인지 여부
- 주택재건축정비사업조합이 현금청산대상자에게 매도청구 가능한지
- 부동산 명의신탁이 무효인 경우 제3자에 대한 대외적 효력
- 이른바 제3자간 명의신탁의 경우, 매도인이 대금을 모두 수령한 상태에서 수탁자가 자신의 명의로 등기한 부동산을 제3자에게 처분...
- 토지경계가 공부상과 일치하지 않을 경우 그 소유권의 범위
- 타인을 통해 부동산을 매수하면서 매수인 및 소유권이전등기 명의를 타인으로 하기로 하였으나, 매도인이 명의신탁관계를 알고 있었을...
- 명의수탁자로부터 신탁된 토지를 취득한 제3자의 부당이득반환청구
- 아파트 소유권이 분양회사인 경우 재건축조합의 매도청구 상대방
- 어촌계원이 바로 어업권상실 손실보상금지분 재분배청구 가능한지
- 공동주택의 공용부분을 주거로 사용할 때 전유부분으로 변경가능한지
- 명의신탁자가 명의신탁 부동산을 계속 점유·사용하여 온 경우에 명의수탁자에 대한 부당이득반환청구권에 기한 등기청구권의 소멸시효가...
- 지갑을 습득한 자의 유실물 소유자에 대한 보상청구권
- 학교법인이 명의수탁자인 경우 허가권을 가지는 관할청의 지위
- 아파트 지하층의 소유권은 입주자와 건축주 중 누구에게 귀속되는지
- 사실혼 배우자에게도 부동산 명의신탁이 허용되는지
Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).