Ma’muriy sud ishlari bo‘yicha umumiy qo‘llanma: da’vo predmeti va da’vo qo‘zg‘atish muddati

106 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Ma’muriy sudga murojaat qilishdan oldin, nizolashilayotgan harakat ma’muriy shikoyat bo‘yicha sud ishining predmeti bo‘ladigan qaror ekanini va shaxsning qonun bilan himoyalanadigan manfaatlari bor-yo‘qligini aniqlash kerak. Umumiy qoida bo‘yicha, da’vo qaror chiqarilganini bilgan kundan boshlab 90 kun ichida, qaror chiqarilgan kundan boshlab esa 1 yil ichida qo‘zg‘atiladi. Harakatsizlik, ijroni to‘xtatib turish, zararni qoplash kabi holatlarga qarab himoyalanish tartibi va talablari farqlanadi.

Tomonlar → Da’vogar → Ma’muriy organ → Manfaatdor uchinchi shaxs → Ma’muriy qaror yoki javobsizlik huquq va manfaatga ta’sir qildi → Nizo ommaviy-huquqiy vakolat doirasidagi qaror haqidami? → Ha — 2-modda → Qaror huquq yoki majburiyatga bevosita ta’sir qiladimi? → Yo‘q — 2-modda → Bu da’vo yo‘li mos kelmasligi mumkin; xususiy-huquqiy nizo fuqarolik sudiga tegishli bo‘lishi mumkin → Ha → Da’vo 90 kun va 1 yillik muddatlarning avval tugaydiganidan oldinmi? → Yo‘q → Ha — 20-modda → Ma’muriy sudga da’vo yo‘li ko‘rib chiqilishi mumkin → Yo‘q — 20-modda → Muddatni hisoblang → Qarorni bilgan kundan 90 kun va qaror sanasidan 1 yilni hisoblang; maxsus muddatni tekshiring. E’tiroz muddatni yangidan boshlamaydi → Ijroni tekshiring → Da’vo qaror ijrosini avtomatik to‘xtatmaydi; qaytarib bo‘lmaydigan zarar xavfi bo‘lsa, to‘xtatishni so‘rang → Boshqa holatlarni tekshiring → Javobsizlikda organ majbur…

Asosiy qoidalar

Ma’muriy shikoyat bo‘yicha sud ishining predmeti bo‘ladigan qaror — ma’muriy organning ommaviy-huquqiy vakolatlarini amalga oshirishi kabi harakatlar orqali fuqarolarning huquq va majburiyatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan harakatdir. Uning aniq xususiyati tegishli qonunlar, harakatning mazmuni va tartibi kabi omillarni birgalikda hisobga olgan holda aniqlanadi (Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 2-modda (행정소송법 제2조), 17-, 20- va 25-misollar).
Qarorning bevosita adresati bo‘lmagan uchinchi shaxs ham qaror uchun asos bo‘lgan qonun himoya qiladigan bevosita va aniq manfaatga ega bo‘lsa, qarorni bekor qilishni talab qilishi mumkin. Faqat amaliy yoki iqtisodiy manfaatning o‘zi yetarli emas (16-misol).
Qarorni bekor qilish to‘g‘risidagi da’voni qo‘zg‘atishning umumiy muddati — qaror chiqarilganini bilgan kundan boshlab 90 kun va qaror chiqarilgan kundan boshlab 1 yil. Qaysi muddat oldin tugasa, o‘sha muddatga rioya qilish kerak. Alohida qonunda maxsus muddat belgilangan bo‘lsa, shu qoida ustun hisoblanadi (Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 20-modda (행정소송법 제20조), 2- va 18-misollar).
Ma’muriy organga shikoyat-e’tiroz bildirish ma’muriy shikoyat tartibidagi ish yuritishdan farq qiladi. Shu sababli, e’tiroz bildirilgan taqdirda ham dastlabki qaror ustidan da’vo qo‘zg‘atish muddati yangidan boshlanmaydi. E’tiroz natijasi haqidagi xabarnoma ham alohida qaror bo‘lmasligi mumkin (19-misol).
Ma’muriy organ arizaga javob bermasa, uning qonuniy javob berish majburiyati va arizachining murojaat qilish huquqi bor-yo‘qligini tekshirish kerak. Tegishli talablar bajarilsa, majburiyatni bajarish to‘g‘risidagi ma’muriy shikoyat tartibini yoki harakatsizlikning qonunga xilofligini tasdiqlash to‘g‘risidagi sud da’vosini ko‘rib chiqish mumkin (Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 4-moddaning 3-bandi (행정소송법 제4조 제3호), 3-misol).
Qarorni bekor qilish to‘g‘risida da’vo qo‘zg‘atilsa ham, qoida tariqasida, qarorning kuchi yoki ijrosi avtomatik ravishda to‘xtatilmaydi. Qaytarib bo‘lmaydigan zararning oldini olish uchun shoshilinch zarurat bo‘lsa, ijroni to‘xtatib turish so‘ralishi mumkin (Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 23-modda (행정소송법 제23조), 8- va 21-misollar).
Ma’muriy organ amalga oshirgan har qanday harakat ham ma’muriy shikoyat bo‘yicha sud ishining predmeti bo‘lavermaydi. Umumiy mol-mulkni ijaraga berish shartnomasi yoki foydalanish haqini talab qilish kabi xususiy-huquqiy munosabatlarga oid nizolarni fuqarolik sudida ko‘rib chiqish talab etilishi mumkin (13- va 15-misollar).
Soliqni kamaytirish to‘g‘risidagi qaror dastlabki qarorni qisman bekor qilish hisoblanadi. Shu sababli shikoyat predmeti va muddatini kamaytirishdan keyin amalda qolgan qarorga qarab aniqlash kerak. Soliqni oshirish to‘g‘risidagi tuzatishda esa oldingi qaror yangi tuzatilgan qarorga singib ketishi va nizo predmeti yangi tuzatilgan qaror bo‘lishi mumkin (6-misol).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Ma’muriy qarorni bekor qilish to‘g‘risidagi da’voni qachongacha qo‘zg‘atish kerak?

Umumiy qoida bo‘yicha, ma’muriy qaror chiqarilganini bilgan kundan boshlab 90 kun ichida va qaror chiqarilgan kundan boshlab 1 yil ichida da’vo qo‘zg‘atish kerak. Ushbu ikki muddatdan qaysi biri oldin tugasa, o‘sha muddatga rioya qilish lozim. Alohida qonunda boshqa muddat belgilangan bo‘lsa, tegishli qoidani tekshirish kerak.

Holat 2, Holat 18

Q. Qaror ustidan ma’muriy organga shikoyat-e’tiroz bildirsam, da’vo qo‘zg‘atish muddati ham uzayadimi?

Ma’muriy organga beriladigan shikoyat e’tirozi ma’muriy shikoyat tartibidagi ish yuritish hisoblanmaydi. Shu sababli e’tiroz bildirilganining o‘zi dastlabki qaror ustidan da’vo qo‘zg‘atish muddatini uzaytirmaydi yoki uni yangidan boshlamaydi. E’tiroz natijasi haqida yuborilgan xabarnoma ham alohida ma’muriy shikoyat bo‘yicha sud ishining predmeti bo‘ladigan qaror bo‘lmasligi mumkin. Shuning uchun dastlabki qaror bo‘yicha muddatni alohida kuzatib borish kerak.

Holat 19

Q. Ma’muriy organ arizamni ko‘rib chiqmay, javob bermay kelaversa, nima qilishim kerak?

Agar shaxs ma’muriy organdan muayyan qaror chiqarishni qonun yoki huquqiy tamoyillarga ko‘ra talab qilish huquqiga ega bo‘lsa va ma’muriy organning javob berish bo‘yicha qonuniy majburiyati mavjud bo‘lsa-yu, u oqilona muddat davomida javob bermasa, harakatsizlikdan himoyalanish tartiblarini ko‘rib chiqish mumkin. Misollarda majburiyatni bajarish to‘g‘risidagi ma’muriy shikoyat tartibi hamda harakatsizlikning qonunga xilofligini tasdiqlash to‘g‘risidagi sud da’vosi keltirilgan.

Holat 3

Q. Ma’muriy qarorni bekor qilish to‘g‘risida da’vo qo‘zg‘atsam, qaror ijrosi avtomatik ravishda to‘xtaydimi?

Yo‘q. Qarorni bekor qilish to‘g‘risida da’vo qo‘zg‘atilsa ham, qoida tariqasida, qarorning kuchi yoki ijrosi to‘xtatilmaydi. Qaytarib bo‘lmaydigan zararning oldini olish uchun shoshilinch zarurat mavjud bo‘lsa va jamoat manfaatlariga jiddiy zarar yetmasa kabi talablar bajarilganda, suddan ijroni to‘xtatib turish so‘ralishi mumkin.

Holat 8, Holat 21

Q. Ma’muriy organning tavsiyasi yoki yo‘l-yo‘rig‘i asossiz bo‘lib, zarar ko‘rgan bo‘lsam, ma’muriy sudga murojaat qila olamanmi?

Ma’muriy yo‘l-yo‘riq, odatda, majburiy kuchga ega bo‘lmagan amaliy harakat bo‘lgani uchun, uning o‘zini ma’muriy sud tartibida nizolash qiyin. Biroq ma’muriy yo‘l-yo‘riq ko‘rsatgan mansabdor shaxsning xizmat vazifasini bajarishdagi harakati uchun davlatning zararni qoplash majburiyati tan olinishi mumkin. Bunda, jumladan, ma’muriy yo‘l-yo‘riq belgilangan chegaralardan chiqqan-chiqmaganini va boshqa aniq holatlarni baholash lozim.

Holat 4

Q. Davlat yoki umumiy mulkdagi oddiy mol-mulk ijarasi haqi yoxud foydalanish haqini ham ma’muriy sudda nizolashish mumkinmi?

Umumiy mol-mulkni ijaraga berish davlat yoki mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organi tomonidan xususiy huquq subyekti sifatida tuziladigan xususiy-huquqiy shartnoma deb qaralishi mumkin. Bunday mol-mulk uchun foydalanish haqini to‘lash haqidagi talab ham xususiy-huquqiy talab bo‘lishi mumkin. Bunday hollarda nizoni ma’muriy shikoyat bo‘yicha sud ishida emas, fuqarolik sudida ko‘rib chiqish talab etilishi mumkin.

Holat 13, Holat 15

Q. Qarorning bevosita adresati bo‘lmasam ham, uni bekor qilish to‘g‘risida da’vo qo‘zg‘ata olamanmi?

Mumkin. Biroq qaror uchun asos bo‘lgan qonun himoya qiladigan bevosita va aniq manfaat bo‘lishi kerak. Butun jamoatchilikka xos mavhum manfaat yoki faqat amaliy yoxud iqtisodiy manfaatning o‘zi da’vogar maqomini tan olish uchun yetarli bo‘lmasligi mumkin.

Holat 16

Q. Soliq summasi kamaytirib tuzatilsa, shikoyat muddati kamaytirilgan qarorga qarab yangidan hisoblanadimi?

Misoldagi tushuntirishga ko‘ra, soliqni kamaytirish to‘g‘risidagi tuzatish dastlabki qarorni qisman bekor qilish hisoblanadi. Shu sababli shikoyat qilish tartibi va muddatlari kamaytirilgandan keyin amalda qolgan dastlabki qarorga nisbatan belgilanadi. Muddatni kamaytirish to‘g‘risidagi tuzatish chiqarilgan kundan boshlab yangidan hisoblamaslik kerak.

Holat 6

Q. Ma’muriy qarorda xato bo‘lsa, fuqarolik sudida uni darhol haqiqiy emas deb da’vo qila olamanmi?

Agar ma’muriy qarordagi nuqson uni bekor qilish uchun asos bo‘ladigan darajada bo‘lsa, qaror qonuniy tartibda bekor qilinmaguncha haqiqiy deb hisoblanishi mumkin. Shu bois asossiz boylikni qaytarish to‘g‘risidagi da’vo kabi fuqarolik sudidagi ishda mazkur qarorning kuchini darhol inkor etish qiyin bo‘lishi mumkin.

Holat 24

Tegishli qonunlar

Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 2-modda (행정소송법 제2조)
Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 4-moddaning 3-bandi (행정소송법 제4조 제3호)
Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 8-modda (행정소송법 제8조)
Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 20-modda (행정소송법 제20조)
Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 23-modda (행정소송법 제23조)
Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 28-modda (행정소송법 제28조)
Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 34-modda (행정소송법 제34조)
Ma’muriy shikoyatlar to‘g‘risidagi qonun, 5-moddaning 3-bandi (행정심판법 제5조 제3호)
Ma’muriy shikoyatlar to‘g‘risidagi qonun, 44-moddaning 1-bandi (행정심판법 제44조 제1항)
Fuqarolik sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonun, 233-moddaning 1-bandi (민사소송법 제233조 제1항)
Davlat tomonidan zararni qoplash to‘g‘risidagi qonun, 2-moddaning 1-bandi (국가배상법 제2조 제1항)
Umumiy mulk va ashyolarni boshqarish to‘g‘risidagi qonun, 7-modda (공유재산 및 물품 관리법 제7조)
Umumiy mulk va ashyolarni boshqarish to‘g‘risidagi qonun, 21-moddaning 1-bandi (공유재산 및 물품 관리법 제21조 제1항)
Umumiy mulk va ashyolarni boshqarish to‘g‘risidagi qonun, 83-modda (공유재산 및 물품 관리법 제83조)
Qishloq xo‘jaligi yerlari to‘g‘risidagi qonun, 8-moddaning 1-bandi (농지법 제8조 제1항)

E’tibor bering

Da’vo qo‘zg‘atish muddatini belgilashda qaror chiqarilganini bilgan kun va qaror chiqarilgan kun alohida hisobga olinishi, shuningdek, alohida qonunda boshqa muddat nazarda tutilgan-tutilmagani tekshirilishi kerak.
Ma’muriy organga shikoyat-e’tiroz bildirish yoki murojaat qilishning o‘zi da’vo qo‘zg‘atish muddatini to‘xtatadi yoxud uzaytiradi, deb xulosa qilmang.
Ijroni to‘xtatib turish to‘g‘risidagi ariza asosiy da’vo qo‘zg‘atishdan alohida berilishi va tegishli talablarga javob berishi kerak. Da’vo qo‘zg‘atilganining o‘zi qaror ijrosini to‘xtatmaydi.
Ma’muriy organ amalga oshirgan harakat xususiy-huquqiy shartnoma yoki talab bo‘lishi ham mumkin. Shu sababli da’vo qo‘zg‘atishdan oldin nizo predmeti ma’muriy qaror ekanini aniqlang.

Tegishli maqolalar

Koreyada ma'muriy qarorlar ustidan sudga berish muddati

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).