Fuqarolik ijrosi bo‘yicha huquqiy himoya usullari qo‘llanmasi

44 ta maslahat holatiga asoslangan · Yangilangan 4-oktabr, 2026 · Koreyscha asl matndan tarjima qilingan.

Majburiy ijroga e’tiroz bo‘lsa ham, qaysi ijro hujjati va huquq ustida bahslashilayotganiga qarab huquqiy himoya usuli — talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo, uchinchi shaxsning e’tiroz da’vosi yoki ijro yozuviga oid tartib-taomillar — farq qiladi. Da’vo berishning o‘zi ijroni avtomatik ravishda to‘xtatmaydi; e’tiroz uchun asos qachon yuzaga kelgani va ijro qaysi bosqichda ekanini ham tekshirish kerak.

Tomonlar → Qarzdor → Ijro undiruvchisi → Mol-mulkka huquqi bor uchinchi shaxs → Majburiy ijroga e’tiroz bor → Nizo ijro hujjatidagi talabning o‘zi haqidami? → Ha — 44-modda → Hukm bo‘yicha asos sud muhokamasi tugagach yuzaga keldimi? → Yo‘q → Ijro mol-mulkiga nisbatan undiruvchiga qarshi huquqingiz bormi? → Ha → Talabga e’tiroz da’vosi Ijro kuchini to‘liq yoki qisman bekor qilishni so‘rang → Mos usulni tekshiring Uchinchi shaxs da’vosi yoki ijro yozuvi tartibi Hukmda oldingi asosga odatda cheklov bor → Ha — 48-modda → Asos qachon yuzaga kelganini tekshiring → Hukmga oid vaqt talabi To‘lov buyrug‘i va tavsiya qaroridagi istisnolar → Ijroni to‘xtatish uchun → Da’vo ijroni o‘zi to‘xtatmaydi To‘xtatishni alohida so‘rang → Huquq va tartibni aniqlang → Mol-mulk huquqi va ijro bosqichini tekshiring Ijro yozuvi sharti alohida ko‘riladi → Asos va bosqichni tekshiring → Zarur bo‘lsa alohida so‘ra…

Asosiy qoidalar

Talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo — ijro hujjatida ko‘rsatilgan talab huquqining hozirgi moddiy-huquqiy holatga mos kelmasligini asos qilib, uning ijro kuchini to‘liq yoki qisman bekor qilishni so‘rash tartibidir (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 44-modda (민사집행법 제44조)).
Hukm ijro hujjati bo‘lgan hollarda talabga e’tiroz bildirish uchun, odatda, sud muhokamasi yakunlanganidan keyin yuzaga kelgan asos keltirilishi kerak. Qonuniy kuchga kirgan to‘lov buyrug‘i yoki majburiyatni bajarish to‘g‘risidagi tavsiya qaroriga nisbatan sud amaliyoti misollarida bu vaqt cheklovi qo‘llanmasligi tushuntiriladi (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 44-modda, 2-qism va 58-modda, 3-qism (민사집행법 제44조 제2항, 제58조 제3항); Kichik da’volar bo‘yicha ishlarni ko‘rish to‘g‘risidagi qonun, 5-8-modda, 3-qism (소액사건심판법 제5조의8 제3항)).
Hukmdan oldin merosni cheklangan tartibda qabul qilgan bo‘lsa ham, bu holat sud ishida ko‘tarilmagan taqdirda, javobgarlik doirasi aniqlanmagan bo‘lsa, talabga e’tiroz bildirish orqali ijro doirasiga e’tiroz bildirish mumkin. Biroq merosdan voz kechish meros qarzining mavjudligiga taalluqli masala bo‘lgani uchun, unga xuddi shu tartibda e’tiroz bildirish mumkin emas (sud amaliyoti misollari 1, 3 va 15).
O‘zaro hisob-kitob qilish uchun shart-sharoitlar mavjudligining o‘zi qarzni tugatmaydi; buning uchun niyat bildirilishi kerak. Shu sababli hukm bo‘yicha sud muhokamasi yakunlanganidan keyin o‘zaro hisob-kitob qilish niyati bildirilsa, bu talabga e’tiroz bildirish uchun asos bo‘lishi mumkin (Fuqarolik kodeksi, 492- va 493-moddalar (민법 제492조·제493조); sud amaliyoti misoli 4).
Ijro qaratilgan mol-mulkka nisbatan mulk huquqi yoki ijro undiruvchisiga qarshi qo‘llash mumkin bo‘lgan boshqa huquqqa ega uchinchi shaxs uchinchi shaxsning e’tiroz da’vosi orqali ijroni bekor qilishni so‘rashi mumkin. Biroq bilvosita egalik qiluvchi yoki ishonch asosida boshqa shaxs nomiga rasmiylashtirgan mulk egasi kabi, tegishli huquqi bilan ijro undiruvchisiga qarshi e’tiroz bildira olmaydigan shaxslarning talabi tan olinmasligi mumkin (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 48-modda (민사집행법 제48조); sud amaliyoti misollari 6, 9, 14 va 21).
Ijro yozuvini berish talabi bo‘lgan shartning bajarilgan-bajarilmagani ijro yozuvini berish to‘g‘risidagi da’vo yoki ijro yozuvini berishga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo doirasida ko‘riladi va talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo doirasida ko‘riladigan masalalardan farqlanishi kerak (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 30-modda, 2-qism (민사집행법 제30조 제2항); sud amaliyoti misoli 18).
Talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo berilgani ijroni avtomatik ravishda to‘xtatmaydi. Suddan ijroni to‘xtatib turish yoki boshqa tegishli qaror chiqarishni alohida so‘rash kerak; faqat qarz mavjud emasligini tan olish to‘g‘risida da’vo berilganda, ijroni to‘xtatib turish uchun vaqtinchalik chora qo‘llash talablari bajarilgan deb bo‘lmasligi haqida sud amaliyoti misoli bor (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 46-modda (민사집행법 제46조); sud amaliyoti misollari 16 va 23).
Ijro hujjatidagi talabni boshqa shaxsga o‘tkazib olgan kishi ham amaldagi ijro hujjati asosida ijroni davom ettirish uchun huquqiy vorislik asosida ijro yozuvini olishi kerak (Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 31-modda, 1-qism (민사집행법 제31조 제1항); Fuqarolik ijrosi qoidalari, 23-modda (민사집행규칙 제23조); sud amaliyoti misollari 2 va 20).

Ko‘p beriladigan savollar

Q. Hukm qonuniy kuchga kirganidan keyin, qarz avvalroq to‘langanini asos qilib ijroni to‘xtatish mumkinmi?

Agar to‘lov sud muhokamasi yakunlanganidan keyin amalga oshirilgan bo‘lsa, ijro kuchini bekor qilishni talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo orqali so‘rash mumkin. Biroq da’vo berish ijroni avtomatik ravishda to‘xtatmaydi, shu sababli ijroni to‘xtatib turish haqida ham alohida ariza berish kerak.

Holat 16

Q. Hukmdan oldin merosni cheklangan tartibda qabul qilgan yoki merosdan voz kechgan edim, lekin bu haqda sud ishida ayta olmadim. Endi e’tiroz bildira olamanmi?

Merosni cheklangan tartibda qabul qilishda, agar javobgarlik doirasi hukmda aniqlanmagan bo‘lsa, keyinchalik talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo orqali ijro doirasiga e’tiroz bildirish mumkin. Merosdan voz kechish esa meros qarzining mavjudligiga taalluqli masala bo‘lgani sababli, sud amaliyoti misollarida hukm qonuniy kuchga kirganidan keyin ayni shu asos bilan talabga e’tiroz bildirish mumkin emasligi tushuntiriladi.

Holat 1, Holat 3, Holat 15

Q. Hukmdan oldin o‘zaro hisob-kitob qilishim mumkin edi, ammo hukmdan keyin bu haqda bildirishnoma yubordim. Bu talabga e’tiroz bildirish uchun asos bo‘ladimi?

Faqat o‘zaro hisob-kitob qilish uchun shart-sharoitlar mavjudligi bilan qarz tugamaydi; o‘zaro hisob-kitob qilish niyati haqida bayonot berilishi kerak. Sud amaliyoti misolida sud muhokamasi yakunlanganidan keyin o‘zaro hisob-kitob qilish niyati bildirilishi talabga e’tiroz bildirish uchun qonuniy asos bo‘lishi mumkinligi tushuntiriladi.

Holat 4

Q. Boshqa shaxsga tegishli mol-mulk yoki talab xatlanganda, qaysi tartibda e’tiroz bildirish mumkin?

Agar ijro qaratilgan mol-mulkka nisbatan mulk huquqi yoki ijro undiruvchisiga qarshi qo‘llash mumkin bo‘lgan boshqa huquq mavjud bo‘lsa, uchinchi shaxsning e’tiroz da’vosi orqali ijroni bekor qilishni so‘rash mumkin. Biroq ushbu huquqni ijro undiruvchisiga qarshi qo‘llash mumkinmi, huquq ijro vaqtida yoki undan keyin olinganmi kabi holatlarni tekshirish kerak.

Holat 9, Holat 14, Holat 21

Q. Bilvosita majburlash jarimasi belgilandi. Majburiyatni amalda buzmaganim haqidagi vajni talabga e’tiroz bildirish orqali keltira olamanmi?

Sud amaliyoti misolida harakatsizlik majburiyati buzilgan-buzilmagani bilvosita majburlash to‘g‘risidagi qarorga ijro yozuvi berish sharti hisoblanishi ko‘rsatiladi. Shu bois ushbu masala ijro yozuvini berish to‘g‘risidagi da’vo yoki ijro yozuvini berishga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo doirasida ko‘tariladi, talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo doirasida esa ko‘tarib bo‘lmaydi.

Holat 18

Q. Talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo bersam, davom etayotgan majburiy ijro darhol to‘xtaydimi?

Yo‘q. Talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo berilganining o‘zi ijroni to‘xtatmaydi, shu sababli sudga ijroni to‘xtatib turish kabi vaqtinchalik chorani qo‘llash haqida alohida ariza berish kerak. Faqat qarz mavjud emasligini tan olish to‘g‘risida da’vo berilgan holatda esa bunday ariza uchun talablar bajarilgan deb hisoblab bo‘lmasligi haqida sud amaliyoti misoli ham bor.

Holat 16, Holat 23

Q. Ijro hujjatida ko‘rsatilgan talabni boshqa shaxsga o‘tkazib olgan kishi xatlangan talabni darhol undirib olishi mumkinmi?

Sud amaliyoti misolida ijro hujjatida ko‘rsatilgan talabni boshqa shaxsga o‘tkazib olgan bo‘lsa ham, huquqiy vorislik asosida ijro yozuvini olmagan shaxs ijro undiruvchisi maqomida xatlangan talabni undirib ololmasligi tushuntiriladi. Amaldagi ijroni davom ettirish uchun ham huquqiy vorislik asosida ijro yozuvi qo‘yilgan ijro hujjatining asl nusxasini taqdim etish kerak.

Holat 20

Q. Auksionda sotiladigan mol-mulk ro‘yxati noto‘g‘ri tuzilgani sabab zarar ko‘rsam, davlatdan tovon talab qila olamanmi?

Agar sud yoki uning xodimi xizmat vazifasini buzib, huquqiy munosabatlarga oid ma’lumotni noto‘g‘ri yoki noaniq taqdim etgan va buning oqibatida xaridor oldindan ko‘ra olmagan zarar ko‘rgan bo‘lsa, davlatning zararni qoplash majburiyati tan olinishi mumkin. Biroq xaridor ham materiallarni tegishlicha tekshirmagan bo‘lsa, bu ayb zarar miqdorini belgilashda hisobga olinishi mumkin.

Holat 5

Tegishli qonunlar

Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 22-modda (민사집행법 제22조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 30-modda, 2-qism (민사집행법 제30조 제2항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 31-modda, 1-qism (민사집행법 제31조 제1항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 44-modda (민사집행법 제44조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 46-modda (민사집행법 제46조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 48-modda (민사집행법 제48조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 52-modda, 1- va 2-qismlar (민사집행법 제52조 제1항·제2항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 57-modda (민사집행법 제57조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 58-modda, 3-qism (민사집행법 제58조 제3항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 59-modda, 3-qism (민사집행법 제59조 제3항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 105-modda (민사집행법 제105조)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 154-modda, 2-qism (민사집행법 제154조 제2항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 227-modda, 4-qism (민사집행법 제227조 제4항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 229-modda, 6-qism (민사집행법 제229조 제6항)
Fuqarolik ijrosi to‘g‘risidagi qonun, 288-modda (민사집행법 제288조)

E’tibor bering

Hukm ijro hujjati bo‘lgan hollarda talabga e’tiroz bildirish uchun asos qachon yuzaga kelgani muhim. Sud muhokamasi yakunlanishidan oldin mavjud bo‘lgan asosni, odatda, talabga e’tiroz bildirish orqali keltirish qiyin; sud amaliyoti misollarida to‘lov buyrug‘i kabi hujjatlarga nisbatan boshqa vaqt mezoni tushuntiriladi.
Talabga e’tiroz bildirish to‘g‘risidagi da’vo yoki uchinchi shaxsning e’tiroz da’vosini berishning o‘zi ijroni to‘xtatmaydi. Ijroni to‘xtatib turish haqida alohida ariza berish kerak yoki kerak emasligini tekshiring.
Uchinchi shaxsning e’tiroz da’vosi uchun tegishli huquq ijro undiruvchisiga qarshi qo‘llanilishi mumkin bo‘lishi kerak. Mulk huquqi, talabni boshqa shaxsga o‘tkazish va boshqa huquqlarning vujudga kelganini hamda ularni ijroga qarshi qo‘llash mumkinligini birgalikda tekshirish kerak.
Talabga e’tiroz bildirish, uchinchi shaxsning e’tiroz da’vosi, ijro yozuvini berishga oid da’volar hamda xatlash to‘g‘risidagi qaror ustidan shikoyat qilishning predmeti va talablari farq qiladi. Shu sababli ijro yozuvi talablari yoki ijro qaratilgan mol-mulk bilan bog‘liq masalani noto‘g‘ri ravishda talabga e’tiroz bildirish orqali ko‘tarmaslikka e’tibor bering.

Tegishli maqolalar

Sud qarori kuchga kirgandan keyin o'zaro hisob-kitob (set-off) huquqidan foydalanish

Manba holatlar

Ushbu qo‘llanma quyidagi Koreya yuridik yordam korporatsiyasi holatlari (koreys tilida) asosida AI tomonidan tuzilgan.

Bu Koreya huquqi haqida umumiy ma’lumot, sizning holatingiz uchun yuridik maslahat emas. Advokat yoki Koreya yuridik yordam korporatsiyasiga murojaat qiling (Koreyada 132).