Dengizga noqonuniy tashlash bo‘yicha 307 ta holat aniqlandi…so‘nggi 5 yilda 85,4 foizi neft mahsulotlari

2025-yilda dengizga noqonuniy tashlash bo‘yicha 307 ta holat aniqlandi. Bu ko‘rsatkich 2022-yildagi 244 tadan 2023-yilda 280 taga, 2024-yilda 290 taga oshdi va 2025-yilgacha ketma-ket 4 yil o‘sdi. Biroq so‘nggi 5 yil ichida eng ko‘p holat 2021-yilda aniqlangan — o‘shanda bu raqam 309 ta bo‘lgan.

Ma’lumot va kontekst

Bu raqamlar Koreya Xalq kuchi partiyasi (국민의힘) deputati Kim Seon-gyo (김선교) idorasi Koreya dengiz politsiyasi (해양경찰청)dan olgan «So‘nggi 5 yilda dengizga noqonuniy tashlash bo‘yicha aniqlangan holatlar» (최근 5년간 해양 불법투기 적발 현황) ma’lumotlari asosida xabar qilindi. Ushbu ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi 5 yilda jami 1430 ta noqonuniy tashlash holati aniqlangan. Aniqlangan holatlar soni — tekshiruvlar davomida qayd etilgan qoidabuzarliklar soni; bu raqam dengizga tashlangan ifloslantiruvchi moddalar miqdorini yoki ifloslanish oqibatidagi zararning ko‘lamini bevosita ko‘rsatmaydi.

Turlari bo‘yicha neft mahsulotlari 1221 ta (85,4 foiz) holat bilan eng ko‘p qayd etilgan. Chiqindilar 161 ta (11,3 foiz), atmosfera ifloslantiruvchi moddalari 27 ta (1,9 foiz), xavfli suyuq moddalar esa 21 ta (1,5 foiz) holatda aniqlangan. Demak, faqat aniqlangan holatlar statistikasiga qaraganda, dengizga noqonuniy tashlashga qarshi nazoratda neft mahsulotlari katta ulushni egallaydi. Biroq faqat shu nisbatga qarab neft mahsulotlari ifloslanishdan ko‘rilgan jami zarar tarkibida ham xuddi shunday ulushga ega, deb qat’iy xulosa qilib bo‘lmaydi.

Hududlar bo‘yicha aniqlangan holatlar soni Pusanda 261 ta, Yosuda 161 ta, Mokpoda 145 ta, Ulsanda 100 ta, T’ongyongda 96 ta deb ko‘rsatilgan. Ushbu dengiz politsiyasi bo‘limlarining (해양경찰서) beshtasida aniqlangan holatlar jami ko‘rsatkichning 53,4 foizini tashkil etgan. Biroq maqolada hududlar bo‘yicha raqamlarning qaysi davrni qamrab olgani ko‘rsatilmagan. Shu bois tegishli hududlarda qancha vaqt davomida nechta holat aniqlanganini boshqa davr statistikasi bilan bevosita taqqoslash qiyin.

Faqat so‘nggi yillarga qaralsa, aniqlangan holatlar soni muntazam oshgan, ammo 2025-yil ko‘rsatkichi so‘nggi 5 yildagi eng yuqori natija — 2021-yildagi 309 tadan 2 taga kam. Shuning uchun «ketma-ket 4 yil oshdi» va «5 yil ichidagi eng yuqori ko‘rsatkich» bir xil ma’noni anglatmaydi. Birinchisi 2022-yildan beri davom etayotgan o‘sish tendensiyasini, ikkinchisi esa butun davr bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkich 2021-yilda qayd etilganini bildiradi.

Bu xabar nimani anglatadi

Aniqlangan holatlar sonining oshishi dengizga noqonuniy tashlash ustidan nazorat va boshqaruv muhimligicha qolayotganidan dalolat berishi mumkin. Shu bilan birga, bu raqamning o‘zi amalda noqonuniy tashlashlar ko‘payganini yoki nazorat va kuzatuv kuchaygani sababli ko‘proq holat aniqlanganini ko‘rsatmaydi. Aniqlangan holatlar sonidagi o‘zgarishga qoidabuzarliklarning o‘zi bilan birga, ularni aniqlash va hisobga olish jarayoni ham ta’sir qilishi mumkin, ammo bu xabarda ularning har birining ta’sirini ajratib ko‘rsatadigan ma’lumotlar yo‘q.

Neft mahsulotlarining ulushi katta ekani ifloslanishni boshqarish va nazorat holatini o‘rganishda asosan qaysi turdagi qoidabuzarliklar aniqlanganini tekshirish lozimligini ko‘rsatadi. Biroq aniqlangan holatlar soni to‘kilgan modda miqdori yoki zarar ko‘lami bilan bir xil emas. Statistik ma’lumotlarning ekologik ahamiyatini aniqroq baholash uchun har bir holat qancha ifloslanishga sabab bo‘lgani, turlar bo‘yicha qanday choralar ko‘rilgani va qoidabuzarliklar takrorlangan-takrorlanmagani haqida ham bilish kerak.

Pusan, Yosu, Mokpo, Ulsan va T’ongyongdagi 5 ta dengiz politsiyasi bo‘limida jami aniqlangan holatlarning yarmidan ko‘pi qayd etilgani ham e’tiborga molik. Mavjud ma’lumotlar bu hududlarda aniqlangan holatlarning ko‘pligi noqonuniy tashlashlar miqyosidagi farq bilanmi yoki portlar va dengiz hududlarida nazorat qilish sharoitlari turlicha ekani bilanmi — buni tasdiqlamaydi. Deputat Kim Seon-gyo dengizga noqonuniy moddalar chiqarish dengiz ekotizimi va baliqchilar turmushiga tahdid soladigan og‘ir jinoyat ekanini aytib, yirik portlar va dengiz hududlarida doimiy kuzatuv tarmog‘ini kengaytirish, joylarda tekshiruvlar va oldindan ogohlantirish ishlarini kuchaytirishga chaqirdi.

Masalan, Pusan yoki Yosu sohillarida yashaydigan yoxud ishlaydigan o‘quvchi hududiy aniqlangan holatlar soniga qarab, o‘z atrofi dengizi ko‘proq ifloslangan, degan xulosaga kelmasdan, hisob davri, aniqlangan holatlar turlari, ifloslanish miqdori va ko‘rilgan choralar natijalari ham birga e’lon qilingan-qilinmaganiga qarashi mumkin. Hududlar bo‘yicha raqamlar nima sababdan ko‘pligini talqin qilish uchun qoidabuzarliklar miqyosi bilan nazorat sharoitlarini farqlashga yordam beradigan ma’lumotlar ham zarur.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

• 2025-yilda dengizga noqonuniy tashlash bo‘yicha 307 ta holat aniqlandi.
• Holatlar soni 2022-yildagi 244 tadan 2023-yilda 280 taga, 2024-yilda 290 taga va 2025-yilda 307 taga yetib, har yili oshdi.
• So‘nggi 5 yilda aniqlangan 1430 ta holatning 1221 tasi neft mahsulotlariga to‘g‘ri kelib, 85,4 foizni tashkil etdi.
• Hududlar bo‘yicha Pusanda 261 ta, Yosuda 161 ta, Mokpoda 145 ta, Ulsanda 100 ta va T’ongyongda 96 ta holat aniqlangani ko‘rsatilgan.
• Deputat Kim Seon-gyo doimiy kuzatuv tarmog‘ini kengaytirish, joylarda tekshiruvlar va oldindan ogohlantirish ishlarini kuchaytirishga chaqirdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

• Aniqlangan holatlar ko‘payishiga haqiqiy noqonuniy tashlashlar ortgani yoki nazorat va kuzatuv kuchaygani qaysi biri ko‘proq ta’sir qilgani noma’lum.
• Aniqlangan qoidabuzarliklar bo‘yicha qanday choralar yoki jazolar ko‘rilgani haqidagi hisob natijalari xabarda keltirilmagan.
• Hududlar bo‘yicha aniqlangan holatlar sonining hisob davri ko‘rsatilmagan.
• Har bir turdagi aniqlangan holatlar qanday miqdordagi ifloslanish yoki ekotizim va tirikchilikka qanday zarar keltirgani tasdiqlanmagan.

O‘quvchi nimalarga e’tibor berishi kerak

• Keyingi safar tegishli statistikani ko‘rganda, yillar bo‘yicha raqamlar bilan birga hisob davri hamda nazorat va kuzatuv mezonlari keltirilgan-keltirilmaganini tekshirish kerak.
• Hududlar bo‘yicha raqamlarni taqqoslashdan oldin, har bir hudud uchun hisob davri bir xil ekanini aniqlash lozim.
• Aniqlangan holatlar soni bilan birga turlar bo‘yicha ifloslanish miqdori, ko‘rilgan choralar va jazolar natijalari e’lon qilingan-qilinmaganini tekshirish statistika nimalarni ko‘rsatishi va uning cheklovlarini aniqroq tushunishga yordam beradi.