Koreya avgust oyida ham joriy hisob profitsitini saqlab qoldi. Koreya banki (한국은행) e’lon qilgan dastlabki statistik ma’lumotlarga tayangan xabarlarga ko‘ra, avgustdagi joriy hisob 46,11 mlrd dollar profitsit bilan yopildi va bu oylik ko‘rsatkichlar orasida tarixdagi ikkinchi eng yuqori natija bo‘ldi. Iyun–avgust oylarida profitsit ketma-ket uch oy davomida 40 mlrd dollardan oshdi. Sarlavhada profitsit davom etishining sababi sifatida eksportning mustahkamligi ko‘rsatilgan, biroq taqdim etilgan xabar ma’lumotlarining o‘zi profitsit avvalgi oyga nisbatan oshgan-oshmaganini aniqlashga imkon bermaydi.

Fon va kontekst

Joriy hisob mamlakatlar o‘rtasidagi savdo, xizmatlar, investitsiya daromadlari kabi operatsiyalar bo‘yicha tushum va to‘lovlarni jamlovchi ko‘rsatkichdir. Avgustdagi profitsitning asosiy qismini eksport va import o‘rtasidagi farqni aks ettiruvchi tovarlar balansi tashkil etdi. Tovarlar balansi 46,81 mlrd dollar profitsit qayd etdi.

Eksport 104,8 mlrd dollarni tashkil etib, o‘tgan yilning shu oyiga nisbatan 82,1% oshdi. Yarimo‘tkazgichlarni o‘z ichiga olgan axborot texnologiyalari mahsulotlari eksporti 162,6%, axborot texnologiyalariga kirmaydigan mahsulotlar eksporti esa 8,1% ko‘paydi. Eksport hajmi ketma-ket uch oy davomida 100 mlrd dollardan oshdi. Import ham 579,9 mlrd dollarga yetib, 23,8% oshdi. Xomashyo va kapital tovarlar importining o‘sishi davom etdi, iste’mol tovarlari importi ham yana o‘sishni boshladi.

Tovarlar balansidagi profitsitdan farqli ravishda, xizmatlar balansi 1,68 mlrd dollar taqchillik bilan yakunlandi. Chet elga sayohat mavsumining avj pallasi ta’sirida sayohat balansi taqchilligi 770 mln dollarga kengaydi, biroq transport balansi 520 mln dollar profitsit qayd etdi. Xabarda eksport yuk tashish tariflarining oshishi transport balansi profitsitining kengayishiga ta’sir qilgani aytilgan. Intellektual mulkdan foydalanish haqlari balansi 390 mln dollar taqchillikda bo‘ldi.

Investitsiya daromadlarini ham qamrab oluvchi birlamchi daromad balansi 1,92 mlrd dollar profitsit qayd etdi, biroq profitsit hajmi qisqardi. Dividend daromadlari balansi 1,18 mlrd dollar profitsit bilan yakunlandi. May, avgust va noyabr oylarida jamlanadigan choraklik dividend to‘lovlarining mavsumiy ta’siri profitsit qisqarishining sabablari qatorida keltirildi.

Bu xabar nimani anglatadi

Eksportning oshishi va tovarlar balansidagi profitsit Koreyaning tashqi iqtisodiy operatsiyalarida tovarlar eksporti katta o‘rin tutganini ko‘rsatadi. Bu eksportchi kompaniyalar uchun xorijdagi savdo dinamikasini kuzatishga yordam beradigan ko‘rsatkich bo‘lishi mumkin, biroq faqat shu raqamning o‘zi alohida kompaniyalarning tushumi yoki foydasi oshganini anglatmaydi. Import ham oshgan, shu sababli profitsitni faqat eksport o‘sishi bilan izohlash to‘g‘ri bo‘lmaydi.

Xizmatlar balansi taqchilligi va xorijiy qimmatli qog‘ozlarga investitsiyalarning kengayishi tovarlar savdosidan farqli jarayonlarni aks ettiradi. Chet elga sayohat qilayotgan odamlarning xarajatlari sayohat balansida, investorlarning xorijiy qimmatli qog‘ozlarni sotib olishi esa moliyaviy hisobda qayd etiladi. Masalan, eksportchi kompaniya xorijdagi savdosini oshirgan bo‘lsa ham, bundan mamlakat ichidagi sayohat xarajatlari yoki investorlarning xorijiy aktivlarni sotib olish oqimi ham shu yo‘nalishda o‘zgargan degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi.

Ayniqsa, mamlakat rezidentlarining xorijiy qimmatli qog‘ozlarga investitsiyalari 16,6 mlrd dollarni tashkil etib, tarixdagi ikkinchi eng yuqori ko‘rsatkich bo‘ldi. Aksiyalarga investitsiyalar 10,15 mlrd dollarga oshdi, biroq o‘sish sur’ati sekinlashdi. Qarzdorlik qimmatli qog‘ozlari (obligatsiyalar va boshqalar) 6,44 mlrd dollarga ko‘payib, tarixdagi eng katta o‘sishni qayd etdi. Demak, joriy hisob profitsitining o‘zi ko‘rsatmaydigan pul oqimlari ham yuz berdi.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Ingliz tilidagi xabar sarlavhasi va keyingi xabarlar sarlavhalarida joriy hisob profitsitining davom etishi hamda eksportning mustahkamligi asosiy o‘ringa qo‘yildi. Taqdim etilgan inglizcha maqolaning asosiy matnida faqat sarlavha va muxbir haqidagi ma’lumotni ko‘rish mumkin, koreys tilidagi xabarda esa profitsit miqdori, tovarlar, xizmatlar va daromadlar balanslari, shuningdek moliyaviy hisob bo‘yicha batafsil ma’lumotlar berilgan. Tekshirish mumkin bo‘lgan ma’lumotlar orasida bir-biridan farq qiluvchi raqamlar keltirilmagan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Avgust oyida joriy hisob profitsiti 46,11 mlrd dollar bo‘ldi va bu oylik ko‘rsatkichlar orasida tarixdagi ikkinchi eng yuqori natija edi.
  • Tovarlar balansi 46,81 mlrd dollar profitsit, xizmatlar balansi esa 1,68 mlrd dollar taqchillik qayd etdi.
  • Eksport 104,8 mlrd dollarni tashkil etib, o‘tgan yilning shu oyiga nisbatan 82,1% oshdi.
  • Mamlakat rezidentlarining xorijiy qimmatli qog‘ozlarga investitsiyalari 16,6 mlrd dollar bilan tarixdagi ikkinchi eng yuqori ko‘rsatkich bo‘ldi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Taqdim etilgan asl matnda joriy hisob profitsiti miqdorining avvalgi oyga nisbatan o‘zgarishi ko‘rsatilmagan.
  • Profitsit miqdorining o‘tgan yilning shu oyiga nisbatan oshgani yoki kamaygani ham keltirilmagan.
  • Alohida eksport mahsulotlari profitsitga qancha hissa qo‘shganini mahsulot turlari bo‘yicha summalarda aniqlab bo‘lmaydi.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Profitsit miqdori qanday o‘zgarayotganini baholash uchun keyin e’lon qilinadigan oylik statistikada avvalgi oy va o‘tgan yilning shu oyiga oid ko‘rsatkichlarni alohida taqqoslash lozim.
  • Eksportning yaxshi natijalarini tahlil qilganda, faqat umumiy eksport hajmini emas, axborot texnologiyalari va boshqa mahsulotlar o‘sish sur’atlarini hamda import o‘sishini ham hisobga olish aniqroq bo‘ladi.
  • Joriy hisob va investitsiya mablag‘lari oqimini bir-biridan farqlash uchun tovarlar, xizmatlar va daromadlar balanslarini moliyaviy hisob ko‘rsatkichlaridan alohida ko‘rib chiqish kerak.

Manbalar