Insoniy hikoya: Anvar va kichik sexdagi adolatsizlik
Anvar ismli yigit Seul yaqinidagi kichik bir metallga ishlov berish sexida ikki yildan ortiq vaqt davomida halol mehnat qildi. Sexda u bilan birga jami uchta ishchi bor edi. Sex egasi Janob Pak har doim Anvarga o'z o'g'lidek munosabatda bo'lishini aytib kelgan. Biroq, Anvar oilaviy sharoiti tufayli ishdan bo'shashga qaror qilib, ishdan bo'shatish nafaqasini (toejikgeum) so'raganida, vaziyat keskin o'zgardi.
Janob Pak hayron bo'lib: "Anvarjon, bizning sexda bor-yo'g'i uch kishi ishlaydi. Koreya qonunlariga ko'ra, 5 tadan kam ishchisi bor joyda nafaqa to'lanmaydi. Men senga nafaqa berishga majbur emasman," deb javob berdi. Anvar bu gapdan so'ng ikkilanib qoldi. U haqiqatdan ham kichik korxonada ishlagani uchun qonuniy himoyadan mahrummi?
Ushbu holat Janubiy Koreyadagi ko'plab xorijiy va mahalliy ishchilar duch keladigan eng katta noto'g'ri tushunchalardan biridir. Ko'pgina ish beruvchilar hali ham o'n yil oldin o'zgargan eski qonun-qoidalarni ro'kach qilib kelishadi.
Asosiy huquqiy savol
Koreya qonunchiligiga ko'ra, doimiy ishchilari soni 5 nafardan kam bo'lgan korxonalar ishdan bo'shatish nafaqasini to'lashdan ozod qilinganmi?
Koreya qonunchiligi nima deydi?
Koreyaning "Xodimlarning pensiya ta'minoti kafolati to'g'risidagi qonuni" (Employee Retirement Benefit Security Act) bu borada aniq ko'rsatmalarga ega.
Ushbu qonunning 3-moddasida shunday deyilgan:
"Ushbu qonun bir yoki undan ortiq xodimni ishlatadigan barcha korxonalar yoki ish joylariga nisbatan qo'llaniladi."
Kichik korxonalar uchun muhim sanalar:
- 2010-yil 1-dekabrgacha: Haqiqatan ham, 5 nafardan kam ishchisi bo'lgan korxonalar nafaqa to'lashga majbur emas edi.
- 2010-yil 1-dekabrdan boshlab: Qonun o'zgarib, 4 nafargacha ishchisi bo'lgan kichik korxonalar ham nafaqa tizimiga kiritildi.
- Hisoblash tartibi: 2010-yil 1-dekabrdan 2012-yil 31-dekabrgacha bo'lgan davr uchun nafaqa miqdori standartning 50%ini tashkil etgan bo'lsa, 2013-yil 1-yanvardan boshlab 100% to'liq to'lanishi belgilangan.
Koreya sudlarining yondashuvi
Koreya sudlari ishdan bo'shatish nafaqasini ishchining uzoq muddatli mehnati uchun beriladigan "kechiktirilgan ish haqi" deb hisoblaydi. Shu sababli, sudlar ish beruvchining moliyaviy ahvoli yoki korxonaning kichikligidan qat'i nazar, agar ishchi 1 yildan ortiq ishlagan bo'lsa va haftasiga o'rtacha 15 soatdan ko'p mehnat qilgan bo'lsa, nafaqani to'latib berish tarafdori hisoblanadi.
Qonunning Anvar vaziyatiga tatbiq etilishi
Anvarning holatida, Janob Pakning da'vosi mutlaqo asossizdir. Anvar ushbu sexda oxirgi ikki yil davomida ishlagan, ya'ni uning ish davri qonun to'liq kuchga kirgan davrga to'g'ri keladi.
Ishchilar soni 3 nafar bo'lishi Anvarni nafaqa olish huquqidan mahrum qilmaydi. U o'zining oxirgi 3 oylik o'rtacha ish haqidan kelib chiqqan holda hisoblanadigan nafaqani talab qilishga to'la huquqli. Janob Pakning "biz kichikmiz" degan bahonasi Mehnat vazirligi yoki sud oldida o'tmaydi.
Xulosa: Anvarga nima bo'ldi va siz nima qilishingiz kerak?
Anvar huquqiy maslahat olganidan so'ng, ish beruvchisiga qonun moddalarini va 2010-yildagi o'zgarishlarni tushuntirdi. Avvaliga e'tiroz bildirgan Janob Pak, vaziyat jiddiylashib, Mehnat vazirligiga ariza tushishi mumkinligini anglagach, nafaqani to'liq to'lab berishga rozi bo'ldi. Anvar o'z haqini olib, vatanga qaytish uchun kerakli mablag'ga ega bo'ldi.
Agar siz ham shunday vaziyatga tushsangiz, quyidagilarga amal qiling:
- Ish stajingizni tekshiring: Nafaqa olish uchun kamida 1 yil to'liq ishlagan bo'lishingiz shart.
- Hujjatlarni saqlang: Mehnat shartnomasi, oylik maosh varaqalari (slip) va bank ko'chirmalari sizning asosiy dalilingizdir.
- Kichik biznes bahonasiga ishonmang: Korxonada hatto 1 kishi ishlasa ham, ish beruvchi nafaqa to'lashga majbur ekanini unutmang.
Muammo yuzaga kelgan taqdirda, Koreya Mehnat vazirligining (MOEL) ishonch telefonlariga yoki xorijiy ishchilarga yordam ko'rsatish markazlariga murojaat qiling.
--- Ushbu maqola umumiy ma'lumot berish uchun tayyorlangan va professional yuridik maslahat o'rnini bosmaydi.
