Insoniy hikoya: Zilola opaning umidsizligi
Zilola opa Seul shahridagi yirik o'quv markazlaridan birida uch yil davomida 'ta'lim bo'yicha maslahatchi' bo'lib ishladi. Uning vazifasi o'quvchilarga materiallarni yetkazib berish va ota-onalar bilan suhbatlashish edi. Zilola har kuni ertalabdan kechgacha yugurib-elar, kompaniya belgilagan rejalarni bajarish uchun tinim bilmasdi. U o'zini kompaniyaning ajralmas bir qismi deb hisoblardi.
Biroq, Zilola shaxsiy sabablarga ko'ra ishdan bo'shashga qaror qilganida, kutilmagan to'siqqa duch keldi. U o'zining uch yillik mehnat staji uchun ishdan bo'shatish nafaqasini (toejikgeum) so'radi. Kompaniya rahbariyati esa: "Zilola opa, siz bilan tuzilgan shartnoma 'Xizmat ko'rsatish shartnomasi' (partnership), mehnat shartnomasi emas. Shuning uchun sizga nafaqa to'lanmaydi," deb javob berdi. Zilola hayratda qoldi: shuncha yil qattiq mehnat qilib, endi qonuniy himoyasiz qoladimi?
Asosiy huquqiy savol
O'quv materiallarini sotish va ta'lim bo'yicha maslahat berish shartnomasi asosida ishlaydigan o'qituvchilar Koreya 'Mehnat standartlari to'g'risida'gi qonuniga binoan 'ishchi' hisoblanadimi va ular ishdan bo'shatish nafaqasini talab qilishga haqlidimi?
Koreya qonunchiligi nima deydi?
Koreya qonunchiligida 'ishchi' tushunchasi shartnoma qanday nomlanishiga bog'liq emas. Asosiy e'tibor shartnomaning mazmuniga qaratiladi. Ya'ni, inson haqiqatda ish beruvchiga qaram bo'lgan holda, uning nazorati ostida mehnat qilganmi yoki yo'qmi, shunga qarab baho beriladi.
Sud quyidagi omillarni hisobga oladi:
- Ish mazmuni ish beruvchi tomonidan belgilanadimi?
- Ishchi kompaniyaning ichki tartib-qoidalariga bo'ysunadimi?
- Ish jarayoni ustidan bevosita va aniq nazorat bormi?
- Ish vaqti va joyi ish beruvchi tomonidan tayinlanadimi?
- Ish uchun kerakli anjomlar kimga tegishli?
- Maosh mehnatning o'zi uchunmi yoki faqat erishilgan natija (sotuv) uchunmi?
"Mehnat standartlari to'g'risidagi qonun bo'yicha ishchi maqomi shartnoma shaklidan qat'i nazar, amalda ishchi o'z mehnatini haq evaziga va bo'ysunuvchi munosabatlarda taqdim etganiga qarab belgilanishi kerak."
Koreya sudlarining yondashuvi
Koreya Oliy sudining qarorlariga ko'ra, o'quv kursi maslahatchilari (hakseupji o'qituvchilari) ko'p hollarda ishchi deb tan olinmaydi. Sudlarning bu boradagi asosiy vajlari quyidagicha:
- Bevosita nazoratning yo'qligi: O'qituvchilar odatda o'z dars jadvalini va o'quvchilar bilan uchrashish uslubini mustaqil belgilaydilar.
- Komissiya asosidagi haq to'lash: Ularning daromadi ish soatiga emas, balki yangi a'zolarni jalb qilish yoki to'lovlarni yig'ish kabi natijalarga bog'liq bo'ladi.
- Mustaqil tadbirkorlik xususiyati: Ularning ishi ko'proq shaxsiy biznesga o'xshab ketadi, chunki daromad hajmi to'liq ularning harakatiga bog'liq.
Zilola opaning holatiga huquqiy tahlil
Zilola opa vaziyatida, agar u kompaniya ofisiga har kuni ma'lum soatda kelishi shart bo'lmagan bo'lsa va uning maoshi faqat o'zi yig'gan o'quvchilar soniga qarab hisoblangan bo'lsa, u qonunan 'ishchi' deb topilishi qiyin.
Ammo, agar kompaniya unga dars berish usulidan tortib, kiyinishigacha qat'iy talablar qo'ygan bo'lsa, har bir qadamini nazorat qilgan bo'lsa va u boshqa kompaniyalarda ishlash huquqidan mahrum etilgan bo'lsa, u holda sud uni ishchi deb tan olishi mumkin. Biroq, Koreyadagi hozirgi sud amaliyoti bunday maslahatchilarni ko'pincha 'mustaqil pudratchi' deb hisoblaydi.
Xulosa: Zilolani nima kutmoqda va siz nima qilishingiz kerak?
Zilola opaning holatida, afsuski, mavjud sud pretsedentlariga ko'ra ishdan bo'shatish nafaqasini olish ehtimoli past. Kompaniya bilan tuzilgan shartnoma 'xizmat ko'rsatish' deb nomlangani va ishning tabiati mustaqil bo'lgani bunga to'sqinlik qiladi.
Agar siz ham shunday sohada ishlayotgan bo'lsangiz, quyidagi maslahatlarga amal qiling:
- Shartnomani diqqat bilan o'qing: Ish boshlashdan oldin 'ishchi' (geunroja) yoki 'pudratchi' (saeopja) ekanligingizni aniqlab oling.
- Nazorat dalillarini saqlang: Agar ish beruvchi sizga har kuni aniq buyruqlar bersa va ish vaqtingizni qat'iy cheklasa, bularni (chat yozishmalari, buyruqlar) saqlab qo'ying. Bu kelajakda ishchi ekanligingizni isbotlashga yordam beradi.
- Mutaxassis bilan maslahatlashing: Ishdan bo'shashdan oldin mehnat masalalari bo'yicha yurist yoki mehnat maslahatchisi bilan holatingizni tahlil qiling.
Ushbu maqola umumiy ma'lumot berish uchun tayyorlangan va huquqiy maslahat o'rnini bosmaydi. Huquqiy muammolar yuzaga kelganda, malakali advokatga murojaat qilish tavsiya etiladi.




















