Omborxonadagi adolat izlovi: Jasurning hikoyasi

Jasur, O'zbekistondan kelgan yosh yigit, Koreyaning Incheon shahridagi elektronika ehtiyot qismlari omborida olti oydan beri ishlaydi. Uning shartnomasi "muddatli shartnoma" (계약직) bo'lib, har olti oyda yangilab turiladi. Jasur o'z ishini sidqidildan bajaradi, lekin yaqinda u bir narsadan xavotirga tusha boshladi: uning ish soatlari o'zgargan bo'lsa-da, qo'shimcha ish haqi (overtime) to'lanmayotgan edi.

U bu haqda o'z boshlig'iga murojaat qilganida, kutilmagan javob oldi: "Sen '정규직' (doimiy ishchi) emassan, shuning uchun senga Mehnat standartlari qonuni bo'yicha qo'shimcha haq to'lanmaydi. Bu qonun faqat doimiy xodimlar uchun". Jasur bu so'zlardan so'ng tushkunlikka tushdi. U o'zini Koreyada ikkinchi darajali ishchi kabi his qila boshladi va huquqlarini talab qilsa, shartnomasi uzaymasligidan qo'rqdi.

Ammo Jasurning boshlig'i aytgan gaplar haqiqatmi? Koreya qonunchiligi haqiqatan ham faqat doimiy ishchilarni himoya qiladimi?

Asosiy huquqiy savol

Koreya Respublikasining Mehnat standartlari to'g'risidagi qonuni faqat doimiy (shtatdagi) xodimlarga taalluqlisimi? Shartnoma asosida (vaqtinchalik) yoki boshqa kompaniya orqali yuborilgan ishchilarning huquqlari qanday?

Koreya qonunchiligi nima deydi?

Koreya qonunchiligiga ko'ra, "ishchi" tushunchasi juda keng talqin qilinadi. Mehnat standartlari to'g'risidagi qonun ishchining shartnomasi turiga qarab farq qilmaydi.

Mehnat standartlari to'g'risidagi qonun, 2-modda: "Ishchi" deganda, kasbi turidan qat'i nazar, ish haqi olish maqsadida korxona yoki ish joyiga mehnat beradigan shaxs tushuniladi.

Bundan tashqari, Koreyada quyidagi maxsus qonunlar ham mavjud bo'lib, ular "noto'g'ri" (non-regular) ishchilarni qo'shimcha himoya qiladi:

  1. Muddatli va yarim kunlik ishchilarni himoya qilish to'g'risidagi qonun: Bu qonun ish beruvchilarga shartnomaviy ishchilarni doimiy ishchilardan asossiz kamsitishni taqiqlaydi.
  2. Yuborilgan ishchilarni (Dispatched workers) himoya qilish to'g'risidagi qonun: Boshqa agentlik orqali kelgan ishchilarga ham asosiy mehnat huquqlari kafolatlanishini ta'minlaydi.

Koreya sudlarining yondashuvi

Koreya sudlari ishchining maqomini aniqlashda shartnomaning nomiga emas, balki ishning mohiyatiga qaraydi. Agar ishchi ish beruvchining nazorati ostida bo'lsa, ma'lum bir ish joyi va vaqtiga ega bo'lsa va muntazam ravishda ko'rsatmalarni bajarsa, u qonuniy ravishda "ishchi" deb tan olinadi.

Sud tamoyillariga ko'ra, vaqtinchalik yoki shartnoma asosida ishlayotgan shaxslar ham dam olish kunlari, yillik ta'tillar va eng muhimi, qo'shimcha ish vaqti uchun haq olish huquqiga ega. Ish beruvchining "siz doimiy ishchi emassiz" degan bahonasi sud oldida o'tmaydi.

Qonunni Jasurning holatiga qo'llash

Jasurning holatida, u shartnomaviy ishchi bo'lishiga qaramay, u to'liq huquqli ishchi hisoblanadi. U har kuni omborda belgilangan soatlarda ishlaydi va kompaniya rahbariyatining buyruqlarini bajaradi.

Shu sababli, u ishlagan har bir qo'shimcha soat uchun unga kamida asosiy ish haqining 150% miqdorida haq to'lanishi shart (agar korxonada 5 tadan ortiq xodim bo'lsa). Boshlig'ining "senga qonun amal qilmaydi" degan gapi mutlaqo asossiz va qonunga zid.

Xulosa: Jasur bilan nima sodir bo'ldi va siz nima qilishingiz kerak?

Jasur mahalliy mehnat maslahat markaziga murojaat qildi. Markaz yordami bilan u o'zining ish soatlarini tasdiqlovchi yozuvlarni taqdim etdi. Natijada, kompaniya unga to'lanmagan barcha qo'shimcha ish haqlarini to'lab berishga majbur bo'ldi va uning shartnomasi ham qonuniy asoslarsiz bekor qilinmadi.

Agar siz ham shartnoma asosida ishlayotgan bo'lsangiz, quyidagi tavsiyalarga amal qiling:

  • Mehnat shartnomasini saqlang: Har doim shartnomaning nusxasini o'zingizda olib qoling.
  • Ish soatlarini hisoblab boring: Har kuni necha soat ishlaganingizni kalendarda yoki maxsus ilovalarda qayd eting. Bu kelajakda asosiy dalil bo'ladi.
  • Kamsitishga yo'l qo'ymang: Agar siz bilan bir xil ishni qilayotgan doimiy ishchidan kam haq olayotgan bo'lsangiz, bu kamsitish hisoblanishi mumkin.

Koreya mehnat bozori hamma uchun ochiq, ammo qonunlar faqat o'z huquqini bilgan va talab qilganlarni himoya qiladi. Sizning vizangiz yoki shartnomangiz turi insoniy qadr-qimmatingiz va mehnat huquqlaringizni cheklab qo'ymasligi kerak.

Ushbu maqola umumiy ma'lumot berish maqsadida yozilgan va professional huquqiy maslahat o'rnini bosmaydi.