Demokratik partiya (더불어민주당) deputati Jeong Cheong-raening AQSh vizasi berilishi kechiktirilgani ortidan siyosiy doiralarda Janubiy Koreya–AQSh munosabatlari va hukumatning AQSh bilan diplomatiyasi yuzasidan bahslar davom etmoqda. Jeong Tashqi ishlar va birlashish qo‘mitasi (외교통일위원회) tomonidan o‘tkaziladigan davlat idoralari faoliyatini tekshirish (국정감사) uchun viza so‘ragan, biroq hozirgi rasmiy maqom «ko‘rib chiqilmoqda» (review) bo‘lib, hali hech qanday qaror qabul qilinmaganini tushuntirdi. U qo‘mitaning Amerika bo‘yicha guruhidan Yevropa bo‘yicha guruhiga o‘tdi va safar manzilini AQShdan Yevropaga o‘zgartirdi.

Jeong 9-kuni Facebook’da viza masalasi yuzasidan bildirilayotgan keskin da’volar va Janubiy Koreya–AQSh ittifoqiga putur yetkazadigan bayonotlar ikki mamlakat manfaatlariga xizmat qilmasligini aytib, bunday gaplardan tiyilishga chaqirdi. U avval AQShga ikki marta borib faoliyat olib borganini va bundan keyin ham Janubiy Koreya bilan AQSh o‘rtasidagi do‘stlikni mustahkamlashga hissa qo‘shmoqchi ekanini bildirdi.

Asosiy ma’lumotlar va kontekst

Bu viza arizasi Tashqi ishlar va birlashish qo‘mitasining xorijdagi diplomatik vakolatxonalar faoliyatini tekshirishi uchun topshirilgan edi. Jeong Koreyadagi bayram kunlari va aviaqatnovlarni bron qilish imkoniyatini hisobga olib, safar manzilini Yevropaga o‘zgartirganini tushuntirdi. Demak, hozircha tasdiqlangan ma’lumot — AQSh vizasi bo‘yicha ko‘rib chiqish tugamagani sababli u dastlab rejalashtirilganidek AQShga bora olmasligi; AQSh rasmiylari viza berishni yakuniy ravishda rad etgani emas.

Viza berilishi kechiktirilgani ma’lum bo‘lgach, bunga uning o‘tmishdagi faoliyati sabab bo‘lishi mumkinligi haqida taxminlar ham bildirildi. Jeong 1989-yilda, universitet talabasi bo‘lganida, AQSh elchisining qarorgohini egallab o‘tkazilgan namoyishda qatnashgan. Biroq bu holat haqiqatda viza ko‘rib chiqilishiga ta’sir qilgani tasdiqlanmagan; Jeongning o‘zi ham ko‘rib chiqish sababini bilmasligini aytdi.

Jeong avvalgi AQSh safarlarini tilga olib, parlament va diplomatik faoliyat bilan shug‘ullanganini tushuntirdi. Uning aytishicha, 2012-yilda AQShda Tashqi ishlar va birlashish qo‘mitasining davlat idoralari faoliyatini tekshirish ishlarida qatnashgan, 2014-yilda esa AQSh Senati va Vakillar palatasi a’zolari bilan Koreya yarimorolidagi masalalarni muhokama qilib, AQShning Koreyadagi sobiq elchisi Greg bilan uchrashgan. Shu bilan birga, boshqa bir xabarda 2013-yildagi tekshiruv vaqtida unga AQSh vizasi berilmagani va shu sababli tekshiruv o‘tkaziladigan hududni o‘zgartirgani ham qayd etilgan. O‘tmishdagi bu holat hozirgi ko‘rib chiqish sababini izohlab bermaydi.

Bu xabar nimani anglatadi

Bu masala viza ko‘rib chiqish natijasi chiqmasidan turib, uning sabablari yuzasidan siyosiy talqinlar ilgari surilayotgani bilan diqqatga sazovor. Demokratik partiya bosh vakili Park Seong-jun va partiya rahbari Kim Min-seok viza berilishi kechikkanidan afsus bildirdi hamda Janubiy Koreya va AQSh diplomatik idoralarini muammoni tezda hal qilishga chaqirdi. Demokratik partiya deputatlari qonuniy parlament faoliyatiga to‘sqinlik qilinganini ta’kidlab, agar o‘tmishdagi demokratik harakatlarda qatnashgani to‘siq bo‘layotgan bo‘lsa, buni qabul qilish qiyinligi mazmunida tanqid ham bildirdi.

Bunga qarshi ravishda, Xalq hokimiyati partiyasi (국민의힘) fraksiyasi katta vakili Choi Eun-seok Jeongning o‘tmishdagi faoliyatidan tashqari, hukumat va hukmron partiyaning AQSh bilan diplomatiyadagi muvaffaqiyatsizligi yoki Janubiy Koreya–AQSh ittifoqidagi ishonch darz ketgani ta’sir ko‘rsatgan-ko‘rsatmaganiga shubha bildirdi. Deputatlar Na Gyeong-won va Ahn Cheol-soo ham bu masalani shaxsiy viza muammosidan kengroq — Janubiy Koreya–AQSh munosabatlari masalasi sifatida talqin qildi. Bular muxolifatdagi siyosatchilarning da’volari bo‘lib, viza berilishi kechiktirilishining sababi tasdiqlandi degani emas.

Bu farq o‘quvchilar uchun ham muhim. Viza ko‘rib chiqilishining holati va siyosiy doiralarning unga qanday ma’no berishi — ikki xil masala. Masalan, keyinchalik ko‘rib chiqish viza berilishi bilan yakunlansa ham, kechikishning aniq sababi oshkor qilinmasa, hozir bildirilayotgan siyosiy talqinlardan qaysi biri to‘g‘ri ekanini bilib bo‘lmasligi mumkin.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Xabarlarda hozirgi vaziyat «viza berilishi to‘xtatib turilibdi» yoki «viza berilishi kechikmoqda» deb ta’riflangan bo‘lsa-da, siyosiy doira vakillari «mamlakatga kirish rad etildi» kabi keskinroq iboralarni ishlatgan. Biroq Jeongning tushuntirishiga ko‘ra, rasmiy maqom — ko‘rib chiqilmoqda va hali qaror qabul qilinmagan. Shu bois siyosiy doiralarning keskin iboralarini AQSh rasmiylari vizani yakuniy ravishda rad etgani tasdiqlangandek qabul qilmaslik kerak.

Yana bir xabarda safar o‘zgartirilgani yoritilar ekan, Jeongning 2013-yilda viza ololmagani haqidagi holat ham qo‘shimcha ravishda tilga olingan. Boshqa xabarlarda esa asosan hozirgi ko‘rib chiqish holati va hukmron hamda muxolif partiyalar vakillarining munosabatlariga e’tibor qaratilgan. O‘tmishdagi holat haqida xabarlarda keltirilgan ma’lumot va hozirgi ko‘rib chiqish sababi — alohida masalalar.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Jeong Tashqi ishlar va birlashish qo‘mitasining davlat idoralari faoliyatini tekshirishi uchun AQSh vizasiga ariza bergan va rasmiy maqom «ko‘rib chiqilmoqda» ekanini bildirdi.
  • U qo‘mitaning Amerika bo‘yicha guruhidan Yevropa bo‘yicha guruhiga o‘tdi va safar manzilini AQShdan Yevropaga o‘zgartirdi.
  • Jeong 1989-yilda AQSh elchisining qarorgohini egallab o‘tkazilgan namoyishda qatnashgan; bu holat ko‘rib chiqishga ta’sir ko‘rsatgan bo‘lishi mumkinligi haqida taxminlar bildirildi.
  • Demokratik partiya afsus bildirdi va Janubiy Koreya hamda AQSh diplomatik idoralarini muammoni hal qilishga chaqirdi; Xalq hokimiyati partiyasi vakillari hukumatning AQSh bilan diplomatiyasi va Janubiy Koreya–AQSh munosabatlariga shubha bildirdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • AQSh vizasi berilishi kechiktirilishining aniq sababi nima?
  • AQSh rasmiylari ko‘rib chiqishni qachon yakunlaydi va qanday qaror chiqaradi?
  • 1989-yilda AQSh elchisining qarorgohini egallab o‘tkazilgan namoyishda qatnashgani ko‘rib chiqishga haqiqatda ta’sir ko‘rsatdimi?

O‘quvchilar nimalarni kuzatishi kerak

  • Keyingi xabarlarda viza maqomi «ko‘rib chiqilmoqda»dan «berildi» yoki «rad etildi» kabi holatlardan biriga o‘zgargan-o‘zgarmaganini tekshirish kerak.
  • Agar Jeong va Janubiy Koreya hamda AQSh diplomatik idoralari qo‘shimcha izoh bersa, tasdiqlangan ko‘rib chiqish jarayoni bilan siyosiy doiralarning talqinlarini bir-biridan ajratib ko‘rib chiqish kerak.
  • Safar manzili o‘zgargani sababli tegishli davlat idoralari faoliyatini tekshirish jadvali va Jeongning undagi ishtiroki qanday o‘zgarganini ham keyingi xabarlardan aniqlash lozim.

Manbalar