Sud universitetning iltimosini rad etdi

Janubiy Koreyadagi Shinhan universiteti ishga qabul qilish jarayonidagi ehtimoliy qoidabuzarliklar haqida xabar bergan professorni yana jazolashga urinmoqda. Koreya korrupsiyaga qarshi va fuqarolik huquqlari komissiyasi (fuqarolarning huquqlarini himoya qilish va korrupsiya haqidagi xabarlarni ko‘rib chiqadigan davlat organi) universitetdan professor A.ga nisbatan intizomiy jazo jarayonini to‘xtatishni so‘ragan.

Universitet komissiya qaroriga qarshi sudga murojaat qilib, ish yakunlanguniga qadar qaror ijrosini to‘xtatishni ham iltimos qilgan. Seul ma’muriy sudi 15-sentabr kuni bu talabni rad etdi: sud universitetga tuzatib bo‘lmaydigan zarar yetishi yoki qaror kuchini zudlik bilan to‘xtatish zarurati bor, deb hisoblamadi.

Sudning bu qarori universitetning komissiya qarorini vaqtincha bajarmaslik haqidagi arizasiga tegishli. U ishning asosiy mazmuni bo‘yicha yakuniy hukm chiqarilganini anglatmaydi.

Professor ishga qabul qilish jarayonini tekshirishni so‘ragan

Professor A. Shinhan universitetining sahna san’ati fakultetida ishlagan va 2025-yil fevralida o‘qituvchi lavozimiga nomzodlarni baholash jarayonida qatnashgan. Tanlovda universitet rektori kotibiyati jamoasi rahbari ham ishtirok etgan.

Professorning da’vosiga ko‘ra, universitet ushbu nomzodga mos kelishi uchun ariza berish shartlarini o‘zgartirgan, rektor va o‘quv ishlari bo‘yicha rahbar esa unga yuqori baho berishni buyurgan. Nomzod oxir-oqibat o‘qituvchi etib tayinlangan, biroq uning birinchi semestrdagi darslari sifati yuzasidan e’tirozlar bildirilgan.

Professor avval universitet rahbariyatiga tanlov va darslar bilan bog‘liq muammolarni ma’lum qilgan. O‘zgarish bo‘lmaganini aytib, ikki oy o‘tgach, 3-iyun kuni komissiya hamda ta’lim idorasiga rasmiy xabar yuborgan. Politsiya ishga qabul qilishdagi ehtimoliy qoidabuzarlik haqidagi da’volarni tekshirmoqda.

Universitet esa professor o‘zi istagan nomzod ishga olinmagani uchun e’tiroz bildirgan, deb hisoblaydi. Demak, tanlovdagi qoidabuzarlik haqidagi masala hozircha tomonlarning qarama-qarshi bayonotlari va davom etayotgan tekshiruvlar doirasida turibdi.

Avvalgi ishdan bo‘shatish bekor qilingan

Universitetning bildirishicha, talabalar shikoyatlari o‘rganilganda professorning qo‘pol muomalasi va shaxsiy yumushlarni bajartirgani aniqlangan. Universitet uni xabar berganidan taxminan to‘rt oy o‘tib, 10-oktabr kuni ishdan bo‘shatgan.

Biroq o‘qituvchilar bo‘yicha shikoyat va murojaatlarni ko‘rib chiqadigan komissiya 2026-yil yanvarida bu jazoni bekor qilgan. Sabablardan biri — intizomiy komissiya tarkibidagi ayollar va erkaklar nisbati belgilangan qoidalarga mos kelmagani. Shundan keyin universitet o‘sha holatlar asosida professorni qayta jazolashga harakat qilgan.

Koreya korrupsiyaga qarshi va fuqarolik huquqlari komissiyasi takroriy jazolashni xabar bergani uchun berilgan nohaq jazo chorasi, deb baholagan. Komissiya professorning talabalar bilan muomala uslubida ayrim haddan oshishlar bo‘lganini tan olgan, ammo jazo sabablarining bir qismi yetarlicha dalillanmaganini ham qayd etgan.

Komissiya, shuningdek, oldindan ogohlantirishsiz va universitetda ilgari qo‘llanmagan darajada og‘ir jazo — ishdan bo‘shatish — berilganini ortiqcha chora deb hisoblagan. Shu bilan birga, u talabalar shikoyatlarini tekshirish yoki professorni ayrim vazifalardan chetlatishning o‘zini avtomatik ravishda noqonuniy, deb topmagan.

Yangi ayblovlar va yana bir intizomiy jarayon

Professor 2025-yil mayidan beri dars bermayapti. Universitet 22-sentabr kuni uni avvalgi tadqiqot mablag‘lari bilan bog‘liq muammolar borligi sababli lavozimidan vaqtincha chetlatgani haqida xabar bergan.

Lavozimidan vaqtincha chetlatish — professorning ажилдан бўшатилганини англатмайди. Бу ҳолатда у иш жойидаги вазифаларини бажармайди, аммо унинг ходимлик мақоми сақланиб қолиши мумкин.

Университет тадқиқот маблағларини ноқонуний олиш ва спектакль учун ажратилган ёрдам пулидан мақсадсиз фойдаланиш гумонлари юзасидан профессорни полицияга шикоят қилган. Шу масалалар бўйича 6-oktabr kuni янги интизомий комиссия йиғилишини ўтказишини ҳам билдирган.

Professor esa spektakldagi ishi uchun olgan haqini fakultet faoliyatiga xayriya qilganini aytib, ayblovlarga qarshi chiqmoqda. Bu yangi masalalar bo‘yicha yakuniy qaror yoki tekshiruv natijasi hozircha e’lon qilinmagan.

Nega bu ish xabar beruvchilarni himoya qilish masalasiga borib taqaladi?

Korrupsiya yoki tashkilot ichidagi qonunbuzarlik haqida xabar beradigan xodimlar ko‘pincha ish beruvchining bosimi, lavozimidan ayrilish yoki boshqa noqulay munosabatlarga duch kelishdan xavotirlanadi. Shu sababli xabar beruvchini himoya qilish qoidalari faqat xabarni qabul qilish bilan cheklanmaydi: xabar bergani uchun unga zarar yetkazilmasligini ham ta’minlashga qaratiladi.

Masalan, xodim xarid yoki ishga qabul qilishdagi shubhali holatni rahbariyatga bildirganidan кейин ишдан четлатилса, кейинги жазонинг асл сабаби нима экани муҳим саволга айланади. Янги қоидабузарликлар ҳақида мустақил далиллар бўлиши мумкин, аммо уларнинг вақти ва қўлланган чоралар ҳам эҳтимолий қасос олиш масаласини баҳолашда аҳамиятли.

Университет қасос олиш ниятини рад этмоқда ва талабаларни ҳимоя қилиш учун профессорни улардан алоҳида сақлаш кераклигини айтмоқда. Профессорни қўллаб-қувватлаётган олий таълим ходимлари уюшмаси эса комисия ва суд қарорларидан кейин ҳам янги жазо ҳаракатларини давом эттиришни қасос, деб баҳолаб, 6-oktabr кунги йиғилишни ўтказмасликка чақирган.

Ишнинг асосий ихтилофи икки саволдан иборат: профессор билдирган эҳтимолий ишга қабул қилиш қоидабузарлиги қандай текширилади ва унга нисбатан кейинги чоралар хабари сабабли қўлланаётгани йўқлиги қандай кафолатланади?

Томонлар позицияси ва кейинги қадамлар

Университет вакили талабалар ҳуқуқларини ҳам ҳисобга олиш кераклигини таъкидлаб, профессорни талабалардан ажратиш зарурлигини айтган. Университет ўзининг янги интизомий иши аввалги шикоятлардан фарқли, тадқиқот маблағлари ва спектакль ёрдами билан боғлиқ ҳолатларга таяниши ҳақида маълум қилган.

Professor esa комиссия уни ҳимоя қилиш чорасини белгилагани ва суд университетнинг бу чорани тўхтатиш ҳақидаги аризасини рад этганига қарамай, муассаса унга нисбатан янги айбловларни илгари сураётганини айтмоқда. Унинг фикрича, хабар бергани учун дарс бериш имкониятидан маҳрум бўлиш ички муаммоларни ошкор қилишдан бошқаларни ҳам қайтариши мумкин.

Кейинги босқичда университет 6-oktabr куни интизомий комиссияни йиғишни режалаштирган. Судда эса университетнинг комисия қарорини бекор қилиш ҳақидаги асосий даъвоси алоҳида кўриб чиқилиши керак; оралиқ аризанинг рад этилгани бу низонинг якуний натижасини ҳозирдан белгиламайди.

Ҳолатни баҳолашда янги айбловлар далиллар билан тасдиқланадими, чоралар талабалар хавфсизлиги ва ҳуқуқларига мутаносибми, шунингдек уларнинг хабардорликдан кейин қўллангани қандай изоҳланиши муҳим бўлади. Шу жавоблар университетдаги низо билан бирга, келажакда бошқа ходимлар ички қоидабузарликлар ҳақида хавфсиз хабар бера оладими-йўқми, деган кенгроқ саволга ҳам таъсир қилади.