Aziz va Myeongdongdagi restoran jumboqlari

Aziz, Seulning gavjum Myeongdong tumanidagi mashhur restoranlardan birida bir yildan beri ishlab kelayotgan yosh yigit. Bir kuni kechqurun u qo'lidagi oylik maosh qog'oziga (slip) tikilib qoldi. Unda 1.950.000 KRW (Vvon) miqdori yozilgan edi. O'zbekiston standartlari bilan qaraganda bu yaxshi pul bo'lib ko'rinsa-da, Aziz shubhalana boshladi. Uning koreys do'stlari 2024-yil uchun eng kam soatlik ish haqi 9,860 KRW ekanligini aytishgan edi.

Aziz haftasiga 5 kun, dushanbadan juma kunigacha 8 soatdan, jami 40 soat ishlaydi. Restoran egasi Azizga bepul tushlik berayotganini va bu oylik maosh yetarli ekanligini ta'kidlardi. Ammo Aziz oylik maoshini soatlik stavkaga qanday o'tkazishni va u qonuniy chegaradan pastmi yoki yo'qligini aniq bilmas edi.

Azizning hikoyasi Koreyada ishlayotgan va o'z oylik maoshining qonuniyligini tekshira olmayotgan minglab xorijlik ishchilarning umumiy holatidir.

Asosiy huquqiy savol

Oylik, haftalik yoki kunlik maoshni Janubiy Koreya Mehnat vazirligi tomonidan belgilangan eng kam ish haqi miqdori bilan solishtirish uchun qanday qilib soatlik ish haqiga aylantirish mumkin?

Koreya qonunchiligi nima deydi?

Koreya Respublikasining "Eng kam ish haqi to'g'risida"gi qonuniga ko'ra, har bir ish beruvchi hukumat belgilagan miqdordan kam bo'lmagan haq to'lashi shart. Buni tekshirish uchun ish haqi quyidagi formulalar asosida soatlik stavkaga o'tkaziladi:

  1. Kunlik ish haqi: Kunlik belgilangan ish soatlari soniga bo'linadi.
  2. Haftalik ish haqi: Haftalik belgilangan ish soatlari soniga bo'linadi.
  3. Oylik ish haqi: Bir oylik o'rtacha belgilangan ish soatlari soniga bo'linadi.
Muhim jihati shundaki, oylik ish soatlarini hisoblashda nafaqat amaldagi ish soatlari, balki Koreya mehnat qonunchiligidagi "Haftalik pullik dam olish vaqti" (Juhyu-sigan) ham hisobga olinishi shart.

Haftasiga 40 soat ishlaydigan xodim uchun oylik standart soat 209 soat qilib belgilangan. Bu ko'rsatkich quyidagicha hisoblanadi: [(haftasiga 40 soat + 8 soat pullik dam olish) × 52 hafta + 8 soat] ÷ 12 oy = 209 soat.

Koreya sudlarining yondashuvi

Koreya sudlari va mehnat inspeksiyalari eng kam ish haqi masalasiga juda qat'iy yondashadi. Sud tamoyillariga ko'ra, agar hisoblangan soatlik ish haqi belgilangan minimal miqdordan bir vvon bo'lsa ham kam bo'lsa, bu qonun buzilishi hisoblanadi.

Sudlar ko'pincha ish beruvchilar tomonidan beriladigan "ovqat puli" yoki "yotoqxona xarajatlari" kabi to'lovlarni, agar ular mehnat shartnomasida aniq ko'rsatilmagan bo'lsa, eng kam ish haqi hisobiga kiritishga ruxsat bermaydi. Agar qoidabuzarlik aniqlansa, ish beruvchi nafaqat farqni to'lab berishi, balki jinoiy javobgarlikka ham tortilishi mumkin.

Qonunni Azizning holatiga tatbiq etish

Keling, Azizning holatini hisoblab ko'raylik. U 1.950.000 KRW oladi va haftasiga 40 soat ishlaydi. Biz qonuniy 209 soatlik bo'luvchidan foydalanamiz.

  • Azizning maoshi: 1.950.000 KRW
  • Oylik standart soat: 209 soat
  • Hisob-kitob: 1.950.000 ÷ 209 = 9.330 KRW (taxminan)

2024-yilgi rasmiy eng kam ish haqi esa 9.860 KRW. Demak, Aziz har bir soati uchun 530 KRW kam olmoqda. Bir oyda bu farq qariyb 110.000 KRWni tashkil etadi. Restoran egasining "bepul ovqat" haqidagi vaji qonun oldida o'tmaydi, chunki oylik naqd pul ko'rinishidagi maoshning o'zi minimal darajadan past bo'lmasligi kerak.

Xulosa: Aziz nima qildi va siz nima qilishingiz kerak?

Aziz ushbu hisob-kitoblarni o'rganib chiqqach, ish beruvchisi bilan xotirjam gaplashdi va unga 209 soatlik qonuniy hisob-kitobni ko'rsatdi. Tekshiruvdan qo'rqqan ish beruvchi Azizning maoshini qonuniy darajaga, ya'ni kamida 2.060.740 KRWga ko'tarib berishga rozi bo'ldi.

Agar siz ham shunday vaziyatda bo'lsangiz, quyidagilarga amal qiling:

  • 209 raqamini eslab qoling: Haftasiga 40 soat ishlasangiz, oylik maoshingizni doim 209 ga bo'ling.
  • Shartnomani tekshiring: Ish soatlaringiz va pullik dam olish kunlaringiz shartnomada qanday yozilganini ko'ring.
  • Yordam so'rashdan qo'rqmang: Agar ish beruvchi kam haq to'layotgan bo'lsa, hududiy mehnat boshqarmasiga yoki xorijliklar uchun maslahat markazlariga murojaat qiling.

Koreyadagi mehnatingiz qonuniy himoya ostida bo'lishi — sizning huquqingizdir.

** *Ushbu maqola umumiy ma'lumot berish uchun tayyorlangan va professional huquqiy maslahat o'rnini bosmaydi. Muayyan huquqiy muammolar bo'yicha mutaxassisga murojaat qilish tavsiya etiladi.