Birlashuv shartlari buzildi: ikki aviakompaniyaga yirik jarima
Korean Air va Asiana Airlines so‘nggi to‘rt yil ichida korporativ qoidalarni buzganlik uchun eng katta ijro jarimalaridan birini oldi. 2023-yildan 2026-yil avgustigacha bo‘lgan davr bo‘yicha tuzilgan korxonalar ro‘yxatida Asiana birinchi va uchinchi o‘rinni, Korean Air esa ikkinchi o‘rinni egalladi.
Ikki aviakompaniyaga belgilangan ijro jarimalarining jami 18,5786 milliard vonni tashkil etdi. Bu mablag‘lar kompaniyalarning birlashuvi tasdiqlanishi bilan bog‘liq shartlarga rioya qilmagani sababli undirilgan.
Asosiy talablar yo‘lovchilar uchun muhim ikki masalaga taalluqli edi: chiptalar narxini cheklash va reyslardagi o‘rindiqlar sonini asossiz kamaytirmaslik.
Jarimalar qanday taqsimlandi?
2023-yildan 2026-yil avgustigacha bo‘lgan jarimalar ro‘yxatida uchta yirik jazo Korean Air va Asiana Airlinesga tegishli bo‘ldi. Asiana 2025-yil 18-iyulda 12,1045 milliard von jarima oldi. Shu yil 19-dekabrda Korean Airga 5,8856 milliard von, Asiana’ga esa yana 588,5 million von ijro jarimasi belgilandi.
Ushbu uchta jarimaning yig‘indisi 18,5786 milliard vonga teng. Ijro jarimasi — davlat idorasi belgilagan majburiyatni bajarmagan kompaniyaga qo‘llanadigan pul jazosi; masalan, korxonadan o‘z savdo shartlarini belgilangan qoidalarga moslashtirish talab qilinishi mumkin.
Ro‘yxatning keyingi o‘rinlarida Booyoung Housing 290 million von bilan to‘rtinchi bo‘ldi. Janggeum Maritime va Sinokor Petrochemical 160 million vonlik jarimalar bilan beshinchi o‘rinni bo‘lishdi, HD Korea Shipbuilding esa 100 million von jarima oldi.
Birlashuvni tasdiqlashda qanday shartlar qo‘yilgan edi?
Koreya adolatli savdo organi 2024-yil dekabrida Korean Air va Asiana birlashuvini yakuniy tasdiqlaganida, iste’molchilar va raqobatga ta’sirni cheklash uchun bir qator talablarni belgilagan. Ularning asosiylari o‘rtacha chipta narxini oshirish chegarasidan o‘tmaslik va reyslardagi o‘rindiqlar sonini qisqartirmaslik edi.
Bu talablar birlashuvdan keyin kompaniyalar ayrim yo‘nalishlarda kamroq reys yoki o‘rindiq taklif qilib, yo‘lovchilar tanlovini kamaytirmasligi uchun joriy etilgan. Oddiy qilib aytganda, bir do‘konda shu mahsulotni sotadigan boshqa do‘konlar kamayib qolsa, xaridor narx va tanlov bo‘yicha kamroq imkoniyatga ega bo‘lishi mumkin; aviatsiyada ham yiriklashgan kompaniyaning yo‘nalish va narxlarga ta’siri kuchayishi ehtimoli bor.
- O‘rtacha chipta narxi belgilangan yuqori chegaradan oshmasligi kerak edi.
- Yo‘nalishlardagi o‘rindiqlar sonini kamaytirish taqiqlangan edi.
- Talablar birlashuvdan so‘ng yo‘lovchilar uchun narx va xizmat tanlovi keskin yomonlashmasligini ko‘zlagan.
Asiana qaysi yo‘nalishlarda narx chegarasidan oshdi?
Asiana Airlines 2025-yilning birinchi choragida tekshirilgan 30 dan ortiq yo‘nalishning to‘rttasida chipta narxini belgilangan chegaradan yuqori ko‘targan. Ular orasida Incheon–Barselona, Incheon–Frankfurt, Incheon–Rim va Gwangju–Jeju yo‘nalishlari bor.
Ushbu to‘rt yo‘nalishda kompaniya chegaradan oshgan narxlar hisobiga jami 680 million von ortiqcha tushum olgani qayd etilgan. Bu holat kompaniyaga eng katta ijro jarimasi qo‘llanishiga olib kelgan omillardan biri bo‘ldi.
O‘rtacha narx bo‘yicha cheklov har bir yo‘lovchining har bir chiptasi aynan bir xil bo‘lishi kerak degani emas. U umumiy narxlar belgilangan mezondan oshmasligi kerakligini anglatadi; masalan, bir yo‘nalishdagi ko‘plab chiptalarning o‘rtacha qiymati nazorat qilinadi.
Nega chipta narxi masalasi muhim?
Birlashuvdan keyin ikki yirik aviakompaniya ayrim yo‘nalishlarda avvalgidan kamroq raqobatga duch kelishi mumkin. Agar muqobil reyslar kamayib, talab yuqori bo‘lib qolsa, yo‘lovchilar arzonroq chipta topishda qiynalishi ehtimoli bor. Shu sababli narx chegaralariga rioya etilishi nafaqat kompaniya hisoboti, balki kundalik sayohat xarajatlariga ham ta’sir qiladigan masala hisoblanadi.
Frankfurt yo‘nalishida o‘rindiqlar soni keskin kamaygan
Korean Air va Asiana Airlinesga berilgan boshqa jarimalar Incheon–Frankfurt reyslarida taklif etilgan o‘rindiqlar soni bilan bog‘liq. Ma’lumotlarga ko‘ra, tegishli davrda bu yo‘nalishdagi o‘rindiqlar soni 2019-yilning shu davridagi ko‘rsatkichning atigi 69,5 foizi darajasida bo‘lgan.
Bu 2019-yilga nisbatan qariyb 30 foiz kam o‘rindiq taklif qilinganini anglatadi. O‘rindiqlar kamayishi har bir reysda joy topish qiyinlashishi yoki yo‘lovchilar boshqa kun va reyslarni tanlashga majbur bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi; biroq bu holatning narxlarga aniq ta’siri alohida ma’lumotlar bilan baholanishi kerak.
O‘rindiqlar bo‘yicha qoida aviakompaniyaning samolyot turini almashtirishi yoki jadvalni o‘zgartirishi kabi operatsion qarorlarni ham e’tiborga oladi. Shu bois nazoratda faqat bitta reys emas, balki belgilangan yo‘nalish va davr bo‘yicha taklif qilingan umumiy o‘rindiqlar miqdori taqqoslanadi.
Cheongju–Jeju bo‘yicha tekshiruv davom etmoqda
Korean Air, Asiana Airlines va Jin Air 2024-yil dekabridan 2025-yil dekabrigacha Cheongju–Jeju yo‘nalishida 2019-yilga qaraganda o‘rindiqlar sonini 90 foizdan past darajagacha kamaytirganlikda gumon qilinmoqda. Ushbu masala bo‘yicha adolatli savdo organining ko‘rib chiqishi davom etmoqda.
Hozircha bu ish bo‘yicha yakuniy jazo miqdori e’lon qilinmagan. Agar tekshiruv natijasida qoidabuzarlik tasdiqlansa, kompaniyalarga qo‘shimcha ijro jarimalari belgilanishi mumkin. Demak, hozirgi 18,5786 milliard vonlik jami jarima yakuniy ko‘rsatkich bo‘lmasligi ehtimoli bor.
Cheongju–Jeju yo‘nalishi bo‘yicha ish hali ko‘rib chiqilmoqda; qo‘shimcha jarima bor-yo‘qligi tekshiruv yakunidan keyin ma’lum bo‘ladi.
Yo‘lovchilar va aviatsiya bozori uchun ahamiyati
Aviakompaniyalar birlashganda ularning yo‘nalishlari, samolyotlari va mijozlar bazasi bir tizimga yaqinlashadi. Bunday yiriklashuv ayrim ishlarni samaraliroq tashkil qilishga yordam berishi mumkin, ammo raqobat kamayadigan yo‘nalishlarda narx, parvozlar soni va o‘rindiqlar taklifi ustidan nazoratni ham muhim qiladi.
Jarimalar kompaniyalarning birlashuv uchun qo‘yilgan shartlarga amal qilishi kerakligini ko‘rsatadi. Yo‘lovchilar uchun bu talablar chipta narxining keskin ko‘tarilmasligi va mashhur yo‘nalishlarda joylar yetarli bo‘lishiga xizmat qilishi ko‘zda tutilgan. Biroq jarimaning o‘zi narxlar albatta pasayadi yoki reyslar darhol ko‘payadi degani emas.
Kelgusida e’tibor, avvalo, Cheongju–Jeju bo‘yicha tekshiruv natijalariga, shuningdek, Korean Air va Asiana belgilangan narx hamda o‘rindiq talablariga qay darajada rioya qilishiga qaratiladi. Nazorat natijalari birlashuvning iste’molchilar uchun qanday oqibatlarga olib kelayotganini baholashda muhim bo‘ladi.
