1. Jasurning Omborxonadagi Voqeasi

Jasur ismli yigit ikki yildan buyon Incheon shahridagi yirik logistika markazlaridan birida ishlab kelayotgan edi. U o'z ishiga mas'uliyatli, har doim o'z vaqtida keladigan xodim edi. Biroq, bir kuni kompaniya direktori Janob Kim barcha xodimlarni yig'ib, noxush xabarni aytdi. Global iqtisodiy inqiroz tufayli buyurtmalar kamaygan va kompaniya vaqtincha ayrim bo'limlarni yopishga majbur bo'lgan.

Janob Kim Jasurga qarab: "Jasur, sen juda yaxshi xodimsan, lekin hozircha ish yo'qligi sababli seni 'kutish rejimiga' (daegiballyeong) o'tkazishga majburmiz. Keyingi ikki oy davomida uyda dam olib tur, ishlar tiklanganda seni qayta chaqiramiz. Ammo bu vaqt uchun ish haqi to'lay olmaymiz, chunki sen amalda ishlamaysan," dedi.

Jasur boshi berk ko'chaga kirib qoldi. Koreyadagi ijara haqi va o'z yashash xarajatlaridan tashqari, O'zbekistondagi oilasiga ham pul jo'natishi kerak edi. Ishlamaslik uning aybi emas edi, lekin maoshsiz qolish uning uchun halokatli edi. Xo'sh, Koreya qonunlari Jasur kabi xodimlarni bunday vaziyatda qanday himoya qiladi?

2. Asosiy Huquqiy Savol

Ushbu vaziyatda asosiy savol tug'iladi: Ish beruvchi o'zining boshqaruv zarurati (ish kamayishi, iqtisodiy qiyinchilik) sababli xodimga kutish buyrug'i (daegiballyeong) bergan bo'lsa, xodimga ish to'xtatilganlik nafaqasi (hyueop-sudang) to'lanishi shartmi?

3. Koreya Qonunchiligi Nima deydi?

Koreya Respublikasining Mehnat standartlari to'g'risidagi qonuni xodimlarning huquqlarini himoya qilish uchun maxsus moddalarni o'z ichiga olgan.

Mehnat standartlari to'g'risidagi qonun, 46-modda, 1-qism: Agar ish beruvchining aybi yoki unga bog'liq sabablar bilan ish to'xtatilsa, ish beruvchi ushbu to'xtatilgan davr uchun xodimlarga o'rtacha ish haqining kamida 70 foizi miqdorida nafaqa to'lashi shart.

Ushbu qonunni Jasurning holatiga tatbiq etsak:

  1. Ish to'xtatilishi tushunchasi: Qonundagi "ish to'xtatilishi" (hyueop) tushunchasi keng ma'noga ega. Agar xodim ishlash niyatida bo'lsa-yu, lekin ish beruvchi bunga to'sqinlik qilsa, bu ish to'xtatilgan deb hisoblanadi.
  2. Kutish buyrug'ining maqomi: "Kutish buyrug'i" (daegiballyeong) xodimning hozirgi lavozimini vaqtincha saqlab qolgan holda, uni ishdan chetlatish chorasidir. Oliy sud qarorlariga ko'ra, bu chora mehnat qonunchiligidagi "vaqtincha ishdan bo'shatish" (hyujik) tushunchasiga kiradi.
  3. Ish beruvchining javobgarligi: Boshqaruvdagi qiyinchiliklar, xomashyo yetishmasligi yoki buyurtmalarning kamayishi ish beruvchining mas'uliyati hisoblanadi. Shuning uchun, bu "ish beruvchining aybi" deb malakalanadi.

4. Koreya Sudlarining Yondashuvi

Koreya Oliy sudi (masalan, 2012-yilda chiqarilgan 2012da12870-sonli qaror) bu borada aniq pozitsiyaga ega. Sudga ko'ra, agar kutish buyrug'i xodimning shaxsiy aybi (masalan, intizom buzishi) tufayli emas, balki kompaniyaning iqtisodiy holati tufayli berilsa, bu Mehnat standartlari to'g'risidagi qonunning 46-moddasiga muvofiq ish to'xtatilganlik holatidir.

Sudlar xodimning yashash minimumini saqlab qolish uchun, hatto u jismonan ish joyida bo'lmasa ham, ish beruvchi moddiy javobgarlikni o'z zimmasiga olishi kerak deb hisoblaydi.

5. Qonunni Jasurning Vaziyatiga Tatbiq Etish

Keling, Jasurning holatini tahlil qilaylik:

  • Sababni aniqlash: Janob Kim Jasurni ishdan chetlatishiga sabab sifatida buyurtmalar kamayganini aytdi. Bu to'liq kompaniya boshqaruviga oid sababdir.
  • Xodimning xohishi: Jasur ishlashga tayyor va uning hech qanday intizomiy aybi yo'q.
  • To'lov majburiyati: Shunga ko'ra, logistika markazi Jasur uyda o'tirgan har bir kun uchun uning o'rtacha kunlik ish haqining 70 foizini to'lab berishi shart.

Agar Jasurning oylik o'rtacha maoshi 2,5 million von bo'lsa, kompaniya unga kutish rejimida bo'lgan oyi uchun kamida 1,75 million von to'lashi kerak. Uni bir tiyinsiz qoldirish qonun buzilishi hisoblanadi.

6. Xulosa: Jasur nima qildi va siz nima qilishingiz kerak?

Jasur ushbu huquqiy ma'lumotlarni bilganidan so'ng, Janob Kim bilan qayta gaplashdi. U Koreya Mehnat standartlari to'g'risidagi qonunning 46-moddasini eslatdi. Direktor bu masalada huquqiy muammolarga duch kelishni istamadi va Jasurga tegishli nafaqani to'lashga rozi bo'ldi. Jasur o'z haqini talab qilish orqali moliyaviy qiyinchilikdan qutulib qoldi.

Agar siz ham shunday vaziyatga tushsangiz, quyidagilarga amal qiling:

  1. Yozma buyruqni talab qiling: Sizga berilgan kutish buyrug'i yoki ishdan chetlatish sababi yozilgan hujjatni (yoki hech bo'lmaganda SMS/KakaoTalk xabarini) saqlab qo'ying.
  2. O'rtacha ish haqingizni hisoblang: So'nggi 3 oylik ish haqingiz asosida o'rtacha kunlik daromadingizni aniqlang.
  3. Mehnat vazirligiga murojaat qiling: Agar ish beruvchi nafaqa to'lashdan bosh tortsa, Koreya Mehnat vazirligining (Ministry of Employment and Labor) ishonch telefoni (1350) orqali yoki hududiy mehnat markazlariga borib yordam so'rang.

Ushbu maqola umumiy ma'lumot berish uchun tayyorlangan va professional huquqiy maslahat o'rnini bosmaydi. Murakkab vaziyatlarda mutaxassis yuristga murojaat qilish tavsiya etiladi.