Qurilish Maydonidagi Kutilmagan Hodisa
Anvar, o'ziga tegishli og'ir yuk mashinasiga ega bo'lgan tajribali haydovchi. U Seul yaqinidagi yirik turar-joy majmuasi qurilishida material tashish uchun "Yuksak Qurilish" kompaniyasi bilan ijara shartnomasi asosida ish boshladi. Anvar ushbu kompaniyaning rasmiy xodimi emas, balki o'z texnikasi bilan xizmat ko'rsatuvchi mustaqil tadbirkor edi.
Bir kuni qurilish maydonida yuk tushirayotgan vaqtida, Anvar ehtiyotsizlik oqibatida kompaniyaning rasmiy ishchisi Farhodni turtib yubordi. Farhod og'ir jarohat olib, kasalxonaga yotqizildi. Farhod rasmiy ishchi bo'lgani uchun, Koreyaning davlat ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalardan sug'urtalash tizimi orqali barcha davolanish xarajatlari va kompensatsiyalarini oldi.
Biroq, oradan biroz vaqt o'tgach, Anvarga davlat sug'urta tashkilotidan xat keldi. Unda Farhodga to'langan barcha mablag'larni Anvarning avtomobil sug'urtasi kompaniyasi qaytarib berishi (regress talabi) so'ralgan edi. Anvar hayron bo'ldi: "Axir bu ish joyidagi baxtsiz hodisa-ku, nega men yoki mening sug'urtam javobgar bo'lishi kerak?"
Asosiy Huquqiy Savol
Ushbu holatda asosiy huquqiy muammo shundan iborat: Qurilish maydonida ishlayotgan, lekin kompaniya xodimi bo'lmagan yuk mashinasi egasi "Sanoatdagi baxtsiz hodisalarni kompensatsiya qilish to'g'risida"gi qonun ma'nosida 'uchinchi shaxs' deb hisoblanadimi? Agar u uchinchi shaxs bo'lsa, davlat u to'lagan pullarni qaytarib olishga haqli bo'ladi.
Koreya Qonunchiligi Nima deydi?
Koreya Respublikasining mazkur qonunining 54-moddasi 1-qismiga binoan, agar baxtsiz hodisa uchinchi shaxsning harakati tufayli sodir bo'lsa, kompensatsiya to'lagan tashkilot (COMWEL) o'sha uchinchi shaxsdan pulni qaytarib olish huquqiga ega.
"Uchinchi shaxsning harakati natijasida sug'urta hodisasi yuz berganda, kompensatsiya to'lagan xizmat, ushbu to'lov miqdori doirasida, kompensatsiya olgan shaxsning uchinchi shaxsga nisbatan zarar qoplashni talab qilish huquqini o'ziga o'tkazib oladi."
Bu yerda 'uchinchi shaxs' tushunchasi juda muhim. Agar aybdor va jabrlanuvchi o'rtasida bevosita yoki bilvosita mehnat munosabatlari bo'lmasa, aybdor uchinchi shaxs deb tan olinadi.
Koreya Sudlarining Yondashuvi
Koreya Oliy sudi ushbu masalada aniq mezonlarni belgilab bergan. Sud, aybdor shaxsning "bo'ysunuvchi mehnat munosabatlarida" (subordinate relationship) ekanligiga e'tibor qaratadi. Ya'ni, haydovchi shunchaki ko'rsatmalarni bajaruvchi xodimmi yoki mustaqil ravishda o'z texnikasini boshqaruvchi shaxsmi?
Sud qarorlariga ko'ra, agar yuk mashinasi egasi:
- O'z mashinasidan foydalansa va uni o'zi saqlasa;
- Ish haqini emas, balki ijara haqini olsa;
- Kompaniyaning ichki intizomiy qoidalariga bo'ysunmasa; U holda u mustaqil pudratchi hisoblanadi va jabrlanuvchi bilan bitta mehnat jamoasining a'zosi deb ko'rilmaydi.
Qonunning Anvarning Holatiga Tatbiq Etilishi
Anvar va "Yuksak Qurilish" o'rtasidagi munosabatlar ko'rib chiqilganda, Anvarning o'z yuk mashinasiga ega ekanligi va u ish haqi olish maqsadida emas, balki ijara shartnomasi bo'yicha xizmat ko'rsatganligi ma'lum bo'ldi. Demak, Anvar jabrlanuvchi Farhod bilan bir xil mehnat sug'urtasi tizimi ichida emas.
Shu sababli, sud Anvarni 'uchinchi shaxs' deb topadi. Bu degani, Anvar va u bilan shartnoma tuzgan avtotransport sug'urtasi kompaniyasi davlat tomonidan Farhodga to'langan pullarni qaytarib berishga majburdir. Anvarning "bu ish joyidagi hodisa edi" degan argumenti o'tmaydi, chunki u huquqiy jihatdan 'begona' bo'lib qoladi.
Xulosa: Nima Bo'ldi va Siz Nima Qilishingiz Kerak?
Anvarning holatida uning sug'urta kompaniyasi davlatga to'lovni amalga oshirishiga to'g'ri keldi. Bu mustaqil ravishda texnika bilan ishlovchilar uchun katta moliyaviy darsdir.
Agar siz ham Koreyada mustaqil yuk mashinasi haydovchisi yoki maxsus texnika egasi sifatida ishlayotgan bo'lsangiz, quyidagilarga e'tibor bering:
- To'liq Avtosug'urta Shartnomasi: O'z avtomobil sug'urtangizda uchinchi shaxslarga yetkazilgan zarar uchun kompensatsiya limiti yetarli ekanligiga ishonch hosil qiling.
- Shartnoma Turini Tekshiring: Sizning maqomingiz 'ishchi' (employee) yoki 'mustaqil pudratchi' ekanligini aniq biling. Bu sizning javobgarlik darajangizni belgilaydi.
- Xavfsizlik Choralariga Qat'iy Amal Qiling: Qurilish maydonlarida begona xodimlar bilan ishlaganda ehtiyotkorlikni ikki baravar oshiring, chunki har qanday xato sizga 'uchinchi shaxs' sifatida qimmatga tushishi mumkin.
Koreya huquqiy tizimida o'z maqomingizni to'g'ri tushunish, sizni kutilmagan regress talablaridan va moliyaviy qiyinchiliklardan himoya qiladi.
** *Ushbu maqola umumiy ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan va professional huquqiy maslahat o'rnini bosmaydi. Koreya mehnat qonunchiligi bo'yicha savollaringiz bo'lsa, mutaxassisga murojaat qiling.




















