Javlonning Hikoyasi: Kutilmagan Moliyaviy Zarba

Javlon, Janubiy Koreyaning Incheon shahridagi logistika markazida uch yildan beri halol mehnat qilib kelayotgan o'zbekistonlik ishchi. Bir necha oy oldin, ish joyidagi mehnat sharoitlaridan norozi bo'lgan bir guruh ishchilar bilan birga u ikki hafta davomida ish tashlashda qatnashdi. Biroq, bu ish tashlash kasaba uyushmasi tomonidan rasmiy ovoz berish jarayonlarisiz va qonunda belgilangan ogohlantirish muddatisiz o'tkazilgan edi.

Ish tashlashdan so'ng Javlon yana o'z ishiga qaytdi. Ammo oradan ko'p o'tmay, u oilaviy sharoiti tufayli shartnomani bekor qilib, O'zbekistonga qaytishga qaror qildi. U uch yillik mehnat staji uchun yaxshigina ishdan bo'shash nafaqasi (toejikgeum) olishini kutgan edi. Ammo buxgalteriya unga taqdim etgan hisob-kitob kutilganidan ancha kam chiqdi. Kompaniya buni ish tashlash davrida oylik olinmagani va bu muddat o'rtacha ish haqini hisoblashda inobatga olingani bilan izohladi.

Asosiy Huquqiy Savol

Koreya Respublikasi qonunchiligiga ko'ra, noqonuniy deb topilgan ish tashlash davri o'rtacha ish haqini (Average Wage) hisoblashda umumiy muddatdan chetlashtirilishi kerakmi yoki yo'q?

Koreya Qonunchiligi Nima Deydi?

Koreyada ishdan bo'shash nafaqasi va mehnat jarohati uchun tovon pullari O'rtacha ish haqi asosida hisoblanadi. O'rtacha ish haqi odatda ishchi bo'shashidan oldingi oxirgi 3 oy ichida olgan jami daromadini shu davrdagi kalendar kunlar soniga bo'lish orqali aniqlanadi.

Mehnat standartlari to'g'risidagi qonun ijrosini ta'minlash to'g'risidagi farmonning 2-moddasi 1-bandiga ko'ra, ishchining aybi bo'lmagan yoki qonuniy huquqlaridan foydalangan davrlari o'rtacha ish haqini hisoblashda formuladan chiqarib tashlanadi. Bularga quyidagilar kiradi:

  1. Ish beruvchining aybi bilan to'xtab qolish muddati.
  2. Homiladorlik va tug'ish ta'tili.
  3. Qonuniy mehnat nizolari (ish tashlash) davri.
Ushbu qoidaning maqsadi — ishchi o'zining qonuniy huquqlaridan foydalanganda yoki unga bog'liq bo'lmagan sabablarga ko'ra daromadi kamayganda, uning o'rtacha ish haqi va natijada nafaqasi sun'iy ravishda kamayib ketishining oldini olishdir.

Koreya Sudlarining Yondashuvi

Koreya Oliy sudi (2009-yil 28-maydagi 2006Da17287 qarori) bu masalada juda aniq pozitsiyani egallagan. Sudning qaroriga ko'ra, farmonda ko'rsatilgan "ish tashlash davri" deganda faqatgina Konstitutsiya va Mehnat munosabatlarini tartibga solish to'g'risidagi qonun talablariga to'liq javob beradigan qonuniy ish tashlashlar tushuniladi.

Agar ish tashlash subyekti, maqsadi, tartibi yoki usuli jihatidan noqonuniy bo'lsa, bu davr imtiyozli davrlar ro'yxatiga kirmaydi.

Qonunni Javlonning Holatiga Tatbiq Etish

Javlon ishtirok etgan ish tashlash qonuniy tartib-qoidalarga (ovoz berish va majburiy muzokara muddati) rioya qilinmagani uchun noqonuniy deb hisoblanadi. Shuning uchun, u ishlamagan o'sha ikki hafta o'rtacha ish haqini hisoblashdagi 3 oylik (taxminan 90 kunlik) muddatdan olib tashlanmaydi.

Natijada, hisob-kitob quyidagicha bo'ladi:

  • Maxraj (Denominator): To'liq 90 kun.
  • Surat (Numerator): Faqat 2,5 oy davomida olingan ish haqi (ish tashlash paytidagi 2 haftalik maosh nolga teng).

Bu Javlonning o'rtacha ish haqini sezilarli darajada pasaytiradi va uning ko'p yillik mehnat staji uchun beriladigan yakuniy nafaqa miqdori ham mos ravishda kamayadi.

Xulosa: Nima Bo'ldi va Siz Nima Qilishingiz Kerak?

Javlon uchun bu qimmatga tushgan dars bo'ldi. Noqonuniy ish tashlash nafaqat intizomiy jazo, balki kelajakdagi nafaqaning kamayishiga ham sabab bo'ldi. Koreyadagi ishchilar uchun tavsiyalarimiz:

  • Ish tashlashning qonuniyligini tekshiring: Har qanday jamoaviy harakatga qo'shilishdan oldin, kasaba uyushmasi barcha huquqiy talablarni bajarganiga ishonch hosil qiling.
  • Ishdan bo'shash vaqtini rejalashtiring: Agar noqonuniy ish tashlashda qatnashgan bo'lsangiz, darhol ishdan bo'shash tavsiya etilmaydi. Ish tashlashdan keyin kamida 3 oy to'liq maosh bilan ishlab, keyin bo'shasangiz, o'rtacha ish haqingiz asl holiga qaytadi.
  • Huquqiy maslahat oling: O'rtacha ish haqini hisoblashda shubhangiz bo'lsa, mehnat masalalari bo'yicha mutaxassis yoki advokat bilan maslahatlashing.

Koreya qonunlari ishchilar huquqlarini himoya qiladi, biroq bu himoya faqat qonun doirasida harakat qilganlarga tegishlidir.

Ushbu maqola faqat ma'lumot berish maqsadida tayyorlangan va huquqiy maslahat o'rnini bosmaydi. Muayyan huquqiy muammolar bo'yicha litsenziyaga ega mutaxassisga murojaat qiling.