Javohirning hikoyasi: Xalqaro ambitsiyalar va e'tiborsiz qolgan huquqlar
Javohir, iqtidorli dasturchi, Seulda joylashgan 'Global Vision' nomli texnologik startapga ishga kirganida o'zini juda baxtli his qildi. Kompaniya rahbari va egasi kanadalik tadbirkor Janob Miller edi. Jami 10 nafar xodimdan iborat jamoada muhit juda zamonaviy va erkin edi. Javohir o'zini xalqaro darajadagi kompaniyada ishlayotgandek his qilardi.
Biroq, oradan bir necha oy o'tgach, Javohir qiyinchiliklarga duch kela boshladi. Loyihalarni o'z vaqtida topshirish uchun u deyarli har kuni kechgacha va dam olish kunlari ham ishlashga majbur bo'ldi. U qo'shimcha ish vaqti (overtime) uchun haq so'raganida, Janob Miller shunday javob berdi: "Javohir, biz xalqaro startapimiz. Bizda Kanada ish madaniyati ustuvor. Koreyaning qat'iy va eskicha mehnat qonunlari bizga taalluqli emas. Bizda hamma natija uchun ishlaydi."
Javohir ikkilanishda qoldi. Haqiqatan ham, kompaniya egasi chet ellik bo'lgani va kompaniya 'xalqaro' maqomga ega bo'lgani uchun Koreya mehnat qonunlari unga himoya bermaydimi? U o'z huquqlarini talab qila oladimi yoki xo'jayinining aytgani qonunmi?
Asosiy huquqiy savol
Janubiy Koreya Mehnat standartlari to'g'risidagi qonuni chet el fuqarosi tomonidan boshqariladigan kompaniyalarga ham amal qiladimi va xodimlar soni bu holatda qanday rol o'ynaydi?
Koreya qonunchiligi nima deydi?
Koreya Respublikasida ishchilarning huquqlari kompaniya egasining fuqaroligiga emas, balki biznesning qayerda yuritilayotganiga asoslanadi. Bu borada qonun aniq va qat'iydir.
Mehnat standartlari to'g'risidagi qonunning 11-moddasi 1-qismiga muvofiq:
"Mehnat standartlari to'g'risidagi qonun doimiy ravishda 5 yoki undan ortiq xodimni ishlatadigan barcha korxona yoki ish joylariga nisbatan qo'llaniladi."
Ushbu qoidaning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat:
- Xodimlar soni: Eng asosiy mezon — 5 va undan ortiq xodimning mavjudligi. Janob Millerning kompaniyasida 10 nafar xodim ishlagani sababli, ushbu qonun to'liq amal qiladi.
- Hududiylik tamoyili (Sokji-juui): Koreya qonunlari mamlakat hududida sodir bo'layotgan barcha huquqiy munosabatlarga tatbiq etiladi. Chet ellik boshqaruvchi bo'lishi qonunni chetlab o'tishga asos bo'la olmaydi.
- Qo'llanish doirasi: Bu qonun nafaqat xususiy kompaniyalarga, balki davlat korxonalari, ijtimoiy tashkilotlar va hatto tadbirkorlik bilan shug'ullanuvchi diniy muassasalarga ham tegishlidir.
Koreya sudlari bunga qanday yondashadi?
Koreya sudlari mehnat huquqlarini himoya qilishda juda qat'iy pozitsiyani egallaydi. Seul tuman sudining 1996-yildagi qarorlaridan biri (96Gadan90373) shuni ko'rsatadiki, qonunning maqsadi Koreya hududidagi har qanday ishchining minimal turmush darajasini kafolatlashdir.
Sudlar uchun sarmoya qayerdan kelgani yoki direktorning millati ahamiyatga ega emas. Agar biznes Koreya zaminida yuritilsa, u Koreya qonunlariga bo'ysunishi shart. Aks holda, xorijiy kompaniyalar uchun alohida imtiyoz yaratish mahalliy ishchilarning kamsitilishiga va huquqiy tartibsizlikka olib keladi deb hisoblanadi.
Javohirning holatiga qonunni qo'llash
Keling, Javohirning vaziyatini huquqiy tahlil qilaylik. 'Global Vision' kompaniyasida 10 nafar xodim bor, demak, Mehnat standartlari to'g'risidagi qonun barcha moddalari bilan kuchga kiradi. Janob Millerning "biz xalqaro madaniyatga egamiz" degan vaji huquqiy kuchga ega emas.
Qonunga ko'ra, Javohir quyidagilarga haqli:
- Qo'shimcha ish haqi: Haftalik 40 soatdan ortiq ishlagan vaqti uchun 50% miqdorida qo'shimcha haq olishi shart.
- Mehnat sharoitlari: Koreya qonunlarida belgilangan dam olish vaqtlari va ta'tillarga rioya qilinishi shart.
- Asossiz bo'shatishdan himoya: 5 nafardan ko'p xodimi bor korxonalarda ishchini asossiz ishdan bo'shatish taqiqlanadi.
Demak, Javohirning huquqlari to'liq himoyalangan va u qonuniy tarzda o'z haqini talab qila oladi.
Xulosa: Koreya zaminidagi barcha ishchilar uchun adolat
Javohir huquqiy maslahat olgach, Janob Millerga Koreya qonunlari bo'yicha tushuntirish berdi. Dastlab rad etgan bo'lsa-da, Miller huquqiy oqibatlarni va mehnat inspektsiyasi tomonidan jarimaga tortilish xavfini tushungach, o'z qarorini o'zgartirdi. Javohir barcha ishlagan qo'shimcha soatlari uchun kompensatsiya oldi va kompaniyada ish tartibi qonuniy holatga keltirildi.
Koreyadagi xorijiy kompaniyalarda ishlayotganlar uchun 3 ta muhim maslahat:
- Xodimlar sonini biling: Ish joyingizda 5 nafardan ko'p odam ishlashiga ishonch hosil qiling, chunki bu ko'plab huquqlarning kalitidir.
- Hujjatlarni saqlang: Ish vaqti, bajarilgan ishlar va rahbariyatning ko'rsatmalari haqidagi ma'lumotlarni (email, messenjer yozishmalari) saqlab boring.
- Xorijiy maqomdan qo'rqmang: Kompaniya egasi dunyoning qaysi davlatidan bo'lishidan qat'i nazar, Koreyada Koreya qonunlari ustuvordir.
Ushbu maqola umumiy ma'lumot berish uchun tayyorlangan va rasmiy yuridik maslahat o'rnini bosmaydi. Muayyan vaziyatlar bo'yicha litsenziyaga ega bo'lgan yuristlarga murojaat qilishingiz tavsiya etiladi.




















