Alisher va 'Yaxshi' Taklifning Orqasidagi Tuzoq

Alisher Seuldagi logistika kompaniyasida haydovchi bo'lib ish boshlaganida, uning direktori Janob Karimov unga qiziqarli taklif bilan chiqdi. "Alisher, senga har oy 3,5 million von maosh beraman. Shuning ichida 300 ming voni sening pesangoning (ishdan bo'shatish nafaqasi) bo'ladi. Shunda ishdan bo'shaganingda kutib o'tirmaysan, har oy naqd pul olib turasan," dedi u.

Alisher bu taklifni mamnuniyat bilan qabul qildi. Chunki u uydagilariga ko'proq pul jo'natishni xohlardi. Ikki yil davomida u o'z maoshini muntazam olib keldi va shartnomada ko'rsatilganidek, pesangon summasi ham oyligiga qo'shib berildi. Biroq, Alisher ishdan bo'shashga qaror qilganida, unga hech qanday yakuniy to'lov berilmadi. Direktori unga: "Biz kelishgan edik-ku, sen hamma pesangonni olib bo'lgansan," deb javob berdi.

Alisher o'zini aldangandek his qildi. Ikki yillik mehnatidan so'ng unga berilishi kerak bo'lgan katta miqdordagi mablag' haqiqatda yo'qmi? Alisherning bu kelishuvi Koreya qonunlari bo'yicha qanchalik to'g'ri?

Asosiy Huquqiy Savol

Ish beruvchi va ishchi o'rtasida pesangonni har oy yoki har kuni bo'lib to'lash haqidagi kelishuv (pesangonni bo'lib to'lash kelishuvi) Janubiy Koreya qonunchiligi bo'yicha haqiqiymi?

Koreya Qonunchiligi Nima Deydi?

Janubiy Koreyaning Mehnat standartlari to'g'risidagi qonuni va Ishchilarning pensiya nafaqasini kafolatlash to'g'risidagi qonuniga ko'ra, pesangon — bu ishchi kamida bir yil davomida ishlaganidan so'ng, ishdan bo'shaganida berilishi kerak bo'lgan mablag'dir.

Mehnat standartlari to'g'risidagi qonunning 34-moddasiga ko'ra, pesangon tizimi majburiy qoida bo'lib, uni ishchi va ish beruvchi o'zaro kelishuv bilan bekor qila olmaydi.

Qonunning asosiy tamoyillari quyidagicha:

  1. Vaqt me'yori: Pesangon huquqi faqat ishdan bo'shash paytida paydo bo'ladi.
  2. Muddatidan oldin voz kechishni taqiqlash: Ishchi hali ishdan bo'shamasidan turib, o'zining pesangon huquqidan voz kecha olmaydi.
  3. Oraliq hisob-kitob (Mid-term settlement) cheklovlari: Pesangonni ish davomida olish uchun faqat qonunda belgilangan maxsus holatlar (masalan, uy sotib olish, og'ir kasallik) bo'lishi va maxsus tartibga rioya qilinishi shart.

Koreya Sudlari Ushbu Masalaga Qanday Yondashadi?

Janubiy Koreya Oliy sudining yakdil qaroriga ko'ra, oylik maoshga qo'shib beriladigan pesangon kelishuvlari asosan haqiqiy emas (ba'til) deb topiladi.

Sudning fikricha, bunday kelishuvlar ishchining kelajakda yuzaga keladigan pesangon huquqidan oldindan voz kechishini anglatadi. Bu esa mehnat qonunchiligining majburiy normalariga zid keladi. Hatto ish beruvchi "pesangon" nomi ostida pul to'lagan bo'lsa ham, bu qonuniy pesangon to'lovi sifatida tan olinmaydi.

Qonunni Alisherning Holatiga Qo'llash

Alisherning holatida, uning Janob Karimov bilan imzolagan shartnomasi qonuniy kuchga ega emas deb hisoblanadi.

  • Kelishuvning bekorligi: Alisher har oy pesangon olishga rozilik bergan bo'lsa-da, bu kelishuv majburiy qonun normalarini buzgani uchun o'z-o'zidan bekor bo'ladi.
  • To'liq pesangonni talab qilish: Alisher ishdan bo'shagan vaqtida, oxirgi uch oylik o'rtacha ish haqidan kelib chiqqan holda hisoblanadigan to'liq pesangonni talab qilishi mumkin.
  • Ilgari olingan pullar: Har oy olingan 300 ming von 'asossiz boyib ketish' sifatida baholanishi mumkin bo'lsa-da, bu Alisherning asosiy pesangonini olish huquqini to'xtata olmaydi.

Xulosa: Alisherga Nima Bo'ldi va Siz Nima Qilishingiz Kerak?

Alisher mehnat maslahatchisiga murojaat qildi va Oliy sud pretsedentlariga tayanib, o'z huquqini himoya qildi. Natijada, u ish beruvchidan o'zining ikki yillik to'liq pesangonini undirib oldi. Janob Karimov esa qonunni bilmaganligi sababli qo'shimcha xarajatlarga duch keldi.

Agar siz ham shunday vaziyatga tushsangiz, quyidagilarga amal qiling:

  • Shartnomadagi 'Pesangon kiritilgan' bandiga e'tibor bering: Agar maoshingiz tarkibida pesangon borligi aytilsa, bilingki, bu kelishuv Koreyada qonuniy emas.
  • Ish haqining batafsil hisobini saqlang: Har oy olgan pulingiz nima uchun to'langanini ko'rsatuvchi hujjatlar (pay-slip) kelajakda sizga yordam beradi.
  • Mutaxassis bilan maslahatlashing: Ishdan bo'shashdan oldin mehnat markazlari yoki advokatlar bilan bog'lanib, pesangon miqdorini aniqlab oling.

Koreyada mehnat huquqlari qat'iy himoya qilinadi va hech qanday shaxsiy kelishuv qonundan ustun tura olmaydi.