Phán quyết: Tai nạn được xem là liên quan đến công việc
Một thủy thủ tử vong sau khi rơi xuống biển trong lúc quay lại tàu để chuẩn bị cho công việc ban đêm. Tòa án quận Incheon, Hàn Quốc, xác định vụ việc là tai nạn nghề nghiệp (tai nạn xảy ra trong quá trình làm việc hoặc gắn với nhiệm vụ), dù người thủy thủ đã uống rượu trước đó.
Tòa tuyên gia đình người đã mất thắng kiện một phần trong vụ yêu cầu bồi thường đối với Hiệp hội Hợp tác xã Ngành Tàu kéo Hàn Quốc. Theo phán quyết, hiệp hội phải trả cho gia đình khoảng 133 triệu won, gồm tiền bồi thường thân nhân và chi phí tang lễ.
Tòa tập trung vào việc người thủy thủ đang trở lại tàu để chuẩn bị làm việc, đồng thời xem xét nguy cơ vốn có từ cách lên tàu tại bến.
Chuyến quay lại tàu trước ca làm đêm
Vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 18 giờ 35 phút ngày 30-10-2022 tại một bến dành cho tàu nhỏ ở Incheon. Thủy thủ A đang làm việc liên tục 10 ngày; tối hôm đó, ông cùng thuyền trưởng rời tàu và đi uống rượu.
Ông quay lại tàu kéo để chuẩn bị cho một nhiệm vụ kéo tàu dự kiến bắt đầu lúc 23 giờ. Theo nội dung vụ việc, muốn lên tàu, người đi phải bước lên các lốp xe được đặt quanh thân tàu làm vật đệm. Trong lúc cố trèo lên theo cách này, A rơi xuống biển và tử vong.
Lốp đệm thường được dùng để giảm va chạm giữa tàu và cầu cảng, nhưng chúng không phải một lối đi hay bậc thang được thiết kế an toàn cho người leo lên. Khi tàu và bến có thể chuyển động tương đối do sóng hoặc dao động, việc bước từ một bề mặt sang bề mặt khác có nguy cơ trượt ngã.
Nồng độ cồn và lập luận của đơn vị bồi thường
Kết quả khám nghiệm sau khi tử vong cho thấy nồng độ cồn trong máu của A là 0,22%. Hiệp hội cho rằng cái chết bắt nguồn từ việc uống rượu, tức một nguyên nhân ngoài nhiệm vụ, nên khoản bồi thường cho gia đình cần được giảm.
Gia đình không chấp nhận lập luận đó và khởi kiện để yêu cầu chi trả quyền lợi tai nạn cho thuyền viên. Trọng tâm của vụ kiện là liệu hành trình quay lại tàu sau khi uống rượu có còn được xem là một phần của quá trình làm việc hay không.
Vì sao tòa vẫn công nhận yếu tố nghề nghiệp?
Tòa cho rằng đặc thù công việc trên biển khiến thời gian làm việc không chỉ giới hạn ở lúc con tàu đang thực hiện nhiệm vụ. Việc chuẩn bị để lên tàu, rời tàu hoặc quay trở lại tàu cũng có thể gắn trực tiếp với công việc, nhất là khi người lao động phải sẵn sàng cho một nhiệm vụ đã được lên lịch.
Theo cách nhìn này, việc thủy thủ xuống tàu để ăn uống rồi quay lại không tự động tách khỏi quá trình làm việc. Tòa cũng cân nhắc rằng A uống rượu cùng thuyền trưởng, người có quyền chỉ huy và giám sát công việc, và kết luận hành động của ông chưa vượt khỏi phạm vi được chấp nhận đối với một thuyền viên trong hoàn cảnh đó.
Tòa nhận định A biết mình có nghĩa vụ quay lại tàu trước nhiệm vụ ban đêm; vì vậy, việc trở lại tàu có mối liên hệ với công việc chứ không chỉ là hoạt động riêng tư.
Nguy cơ té ngã không chỉ phụ thuộc vào việc uống rượu
Tòa cũng lưu ý con tàu có thể rung lắc vì sóng và các yếu tố trên biển. Do đó, ngay cả khi không xét đến việc A đã uống rượu hay chưa, vẫn không thể loại trừ khả năng ông rơi xuống nước trong lúc leo lên tàu.
Điều này không có nghĩa tòa bỏ qua nồng độ cồn. Thay vào đó, phán quyết cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố: mục đích quay lại tàu, thời điểm trước ca làm, đặc điểm công việc trên biển và mức độ nguy hiểm của cách lên tàu.
Cách hiểu về “tai nạn nghề nghiệp” trong vụ việc
Trong các vụ việc như thế này, câu hỏi không chỉ là tai nạn xảy ra ở đâu, mà còn là người lao động đang làm gì và vì sao họ có mặt tại đó. Có thể hình dung một nhân viên rời nơi làm việc trong thời gian nghỉ rồi quay lại để bắt đầu ca đã được bố trí: hành trình quay lại có thể liên quan đến công việc, dù tai nạn xảy ra trước khi họ trực tiếp bắt tay vào nhiệm vụ.
Với thủy thủ, ranh giới giữa nơi làm việc và phương tiện đi lại đặc biệt gần nhau: con tàu vừa là nơi làm việc, vừa là nơi họ phải lên xuống để chuẩn bị hoặc thực hiện nhiệm vụ. Vì thế, hoàn cảnh quay lại tàu và điều kiện tiếp cận tàu có thể trở thành những phần quan trọng khi đánh giá một tai nạn có liên quan đến nghề nghiệp hay không.
- Mục đích: A quay lại tàu để chuẩn bị cho nhiệm vụ lúc 23 giờ.
- Bối cảnh công việc: Ông đang trong đợt làm việc kéo dài 10 ngày.
- Điều kiện lên tàu: Người đi phải bước lên lốp đệm quanh tàu.
- Nguy cơ tại hiện trường: Sóng có thể làm tàu rung lắc và khiến người đang leo bị mất thăng bằng.
Ý nghĩa đối với an toàn lao động trên biển
Phán quyết nêu bật rằng an toàn của người lao động không chỉ nằm ở thời gian họ trực tiếp vận hành thiết bị hay thực hiện nhiệm vụ. Những bước tưởng như phụ trợ, chẳng hạn đi từ cầu cảng lên tàu hoặc quay lại tàu trước ca làm, cũng có thể tiềm ẩn rủi ro và cần được xem xét trong quá trình tổ chức công việc.
Với doanh nghiệp khai thác tàu, việc đánh giá nguy cơ có thể bắt đầu từ các câu hỏi thực tế: thuyền viên lên xuống bằng lối nào, lối đó có ổn định khi có sóng không, và có phương án an toàn hơn so với việc bước lên lốp đệm hay không. Đây là những vấn đề đáng lưu ý trong môi trường mà chỉ một cú trượt chân cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Vụ việc cũng cho thấy khi xem xét bồi thường, hành vi cá nhân như uống rượu không nhất thiết là yếu tố duy nhất quyết định kết quả. Cần đánh giá toàn bộ hoàn cảnh, bao gồm mối liên hệ với nhiệm vụ, quyền chỉ huy trong công việc và các nguy cơ hiện hữu tại nơi xảy ra tai nạn.
Khoản bồi thường và những điểm cần phân biệt
Khoản tiền khoảng 133 triệu won được tòa yêu cầu chi trả gồm bồi thường cho thân nhân và chi phí tang lễ. Đây là kết quả của vụ kiện dân sự cụ thể; phán quyết không đồng nghĩa mọi tai nạn xảy ra sau khi uống rượu đều sẽ được tự động công nhận là tai nạn nghề nghiệp.
Điểm then chốt trong vụ này là người thủy thủ đang trên đường quay lại tàu để chuẩn bị cho một nhiệm vụ đã định, trong khi cách lên tàu có nguy cơ rõ ràng và tàu có thể bị sóng làm rung lắc. Tòa dựa trên tổng thể hoàn cảnh đó để xác định cái chết có liên quan đến công việc và chấp nhận một phần yêu cầu của gia đình.
