Lịch khai thác lại bị lùi

Dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 tại Gwangju, Hàn Quốc, tiếp tục chậm tiến độ và dự kiến kéo dài hơn một thập kỷ. Theo kế hoạch mới được cơ quan xây dựng đường sắt đô thị của thành phố công bố ngày 2/10/2026, giai đoạn 1 có thể bắt đầu khai thác vào tháng 12/2028, muộn hơn một năm so với mục tiêu trước đó.

Giai đoạn 2 còn phải chờ lâu hơn: thời điểm dự kiến mở tuyến được chuyển từ tháng 12/2030 sang tháng 12/2035, chậm năm năm. Đây là lần thứ tư chính quyền thông báo điều chỉnh thời hạn khai thác của dự án.

Mốc mới phản ánh kết quả rà soát toàn bộ tiến độ, từ xây dựng đường hầm và nhà ga cho tới lắp đặt hệ thống, sản xuất phương tiện và chạy thử.

Một tuyến vòng quanh thành phố, chia thành hai giai đoạn

Tuyến số 2 được thiết kế như một đường vòng, kết nối nhiều khu vực phía nam và phía bắc Gwangju. Tổng chiều dài hai giai đoạn khoảng 37 km, với giai đoạn đầu dài 17 km và giai đoạn sau dài 20 km.

  • Giai đoạn 1: Tuyến dài 17 km, đi qua khu vực từ ga Gwangju, ga Nam Gwangju, nút giao Baegun và sân vận động World Cup tới Tòa thị chính Gwangju và khu depot, nơi tàu được đỗ và bảo dưỡng.
  • Giai đoạn 2: Tuyến dài 20 km, nối khu depot với ga Geungnakgang, các khu Suseong, Cheomdan và Ilgok, Đại học Quốc gia Chonnam rồi quay lại ga Gwangju.

Giai đoạn 1 khởi công vào tháng 10/2019. Giai đoạn 2 bắt đầu xây dựng vào tháng 1/2024. Hai phần việc được chia thành 14 gói thi công, tức các đoạn dự án được tổ chức đấu thầu và xây dựng riêng.

Vì sao một dự án đường sắt kéo dài lâu?

Một tuyến tàu điện ngầm không chỉ gồm đường hầm và đường ray. Trước khi chở khách, công trình còn cần nhà ga, hệ thống điện, thông tin liên lạc, tín hiệu điều khiển, phương tiện và các đợt chạy thử để kiểm tra hoạt động an toàn.

Điều này giống như hoàn thiện một tòa nhà lớn: xây xong phần khung chưa có nghĩa là cư dân có thể chuyển vào ngay. Thang máy, điện, hệ thống báo cháy và kiểm tra an toàn đều phải hoàn thành, đồng thời phối hợp với nhau.

Địa chất và công trình ngầm làm chậm giai đoạn 1

Chính quyền cho biết một số công đoạn xây dựng dân dụng bị kéo dài do gặp đá nền không dự kiến và các đường ống, dây cáp hoặc công trình ngầm khác đã tồn tại dưới mặt đất. Những chướng ngại như vậy có thể buộc đơn vị thi công phải điều chỉnh phương án, gia cố công trình hoặc làm việc thận trọng hơn để tránh ảnh hưởng đến hạ tầng đang sử dụng.

Thành phố cho biết đã tính lại không chỉ thời gian xây dựng phần ngầm mà cả các công việc liên kết tiếp theo, gồm hoàn thiện kiến trúc, lắp đặt thiết bị cơ khí và điện, thông tin liên lạc, tín hiệu đường sắt, chế tạo tàu và chạy thử. Khi một khâu bị trễ, những khâu phụ thuộc vào nó cũng có thể phải lùi theo.

Vì vậy, thời điểm mở cửa không thể chỉ được xác định bằng ngày hoàn thành đào hầm. Cơ quan quản lý cần bảo đảm các hệ thống vận hành đồng bộ, chẳng hạn tín hiệu phải nhận diện chính xác vị trí tàu và thiết bị điện phải cung cấp năng lượng ổn định.

Giai đoạn 2 vướng đường hẹp và điều chỉnh tuyến

Một số đoạn của giai đoạn 2 được dự báo khó thi công vì đường phố hẹp, đặc biệt tại các gói số 7 và số 10. Theo thông tin công bố, nhà thầu cho những phần việc này vẫn chưa được lựa chọn, khiến kế hoạch triển khai tiếp tục chịu áp lực.

Tại gói số 13, một phần hướng tuyến đã thay đổi và đang được thiết kế lại. Việc điều chỉnh có thể kéo theo các bước rà soát kỹ thuật, phối hợp với hạ tầng xung quanh và chuẩn bị thi công mới; do đó, thời gian hoàn thành toàn giai đoạn bị đẩy xa hơn.

Những tình huống này cho thấy các dự án đường sắt đô thị thường phụ thuộc nhiều vào điều kiện thực tế tại từng khu phố. Cùng một phương án trên bản vẽ có thể cần sửa đổi khi phải tính đến mặt đường, công trình ngầm và khả năng duy trì giao thông trong lúc thi công.

Chi phí tăng hơn 66% so với ban đầu

Tổng kinh phí dự án được điều chỉnh từ 1.739,4 tỷ won lên 3.243 tỷ won, tăng 66,6%. Con số này phản ánh quy mô tài chính ngày càng lớn của công trình, bên cạnh việc thời gian xây dựng tiếp tục kéo dài.

Chi phí của một tuyến đường sắt có thể bao gồm xây dựng, thiết bị, nhà ga, đoàn tàu và các hạng mục phục vụ vận hành. Khi tiến độ thay đổi hoặc thiết kế phải điều chỉnh, kế hoạch vốn cũng cần được xem xét lại. Tuy nhiên, thông tin được công bố không nêu chi tiết phần tăng thêm được phân bổ cho từng hạng mục.

Khoản tăng ngân sách và các lần lùi thời hạn khiến việc quản lý đồng thời tiến độ lẫn chi phí trở thành vấn đề then chốt của dự án.

Một đoạn có thể mở cửa sớm hơn

Để giảm bất tiện cho người dân, chính quyền dự kiến thúc đẩy phương án mở cửa từng phần thay vì chờ toàn bộ giai đoạn 2 hoàn thành. Đoạn dài 11,9 km, gồm chín nhà ga, từ gói thi công số 11 đến số 14, kết nối Yangsan-dong với các khu Cheomdan, Suseong và Singa, được đánh giá có thể khai thác vào tháng 4/2034.

Trước đó, thành phố đặt mục tiêu khôi phục và mở lại mặt đường trên cùng đoạn tuyến vào năm 2030. Việc mở đường cho giao thông đường bộ và việc đưa tàu vào khai thác là hai mốc khác nhau: người dân có thể đi lại trên mặt đường trước khi các nhà ga và hệ thống đường sắt hoàn tất.

Nếu kế hoạch mở từng phần được thực hiện, cư dân tại một số khu vực có thể được hưởng lợi sớm hơn vài tháng so với thời điểm khai thác toàn bộ giai đoạn 2. Tuy vậy, mốc tháng 4/2034 vẫn là dự kiến, không phải ngày khai trương đã được xác nhận.

Người dân chờ đợi điều gì tiếp theo?

Việc lùi lịch có thể kéo dài thời gian người dân phải chịu ảnh hưởng từ công trường, rào chắn và thay đổi tổ chức giao thông. Sau khi vận hành, tuyến vòng quanh thành phố được kỳ vọng giúp kết nối các khu dân cư, trường học, cơ quan và đầu mối giao thông; nhưng mức độ thuận tiện thực tế còn phụ thuộc vào tần suất tàu và khả năng kết nối với các phương tiện khác.

Người đứng đầu cơ quan xây dựng đường sắt đô thị, Park Geum-hwa, cho biết thành phố sẽ quản lý thống nhất tiến độ và ngân sách, đồng thời theo dõi sát các công đoạn trọng yếu. Những bước tiếp theo cần được chú ý gồm lựa chọn nhà thầu cho các đoạn còn vướng, hoàn tất thiết kế điều chỉnh và kiểm soát việc phối hợp giữa xây dựng với lắp đặt hệ thống.

Các mốc chính

  • Tháng 10/2019: Khởi công giai đoạn 1, dài 17 km.
  • Tháng 1/2024: Khởi công giai đoạn 2, dài 20 km.
  • Tháng 12/2028: Thời điểm dự kiến khai thác giai đoạn 1 theo kế hoạch mới.
  • Năm 2030: Mục tiêu mở lại mặt đường trên đoạn 11,9 km thuộc các gói 11–14.
  • Tháng 4/2034: Mốc dự kiến khai thác một phần giai đoạn 2, với chín nhà ga.
  • Tháng 12/2035: Thời điểm dự kiến khai thác toàn bộ giai đoạn 2.

Điểm cần theo dõi

Các mốc trên có thể tiếp tục thay đổi nếu việc lựa chọn nhà thầu, xử lý điều kiện thi công hoặc thiết kế tuyến không hoàn tất đúng kế hoạch. Với người dân Gwangju, thước đo quan trọng không chỉ là ngày tàu chạy mà còn là việc công trường được quản lý an toàn, mặt đường được khôi phục đúng hạn và ngân sách tăng thêm được kiểm soát.