Rustam akaning baridagi kutilmagan hodisa
Rustam aka shaharning gavjum ko'chalaridan birida kichik bar boshqarardi. Kunlarning birida uning doimiy mijozlaridan biri Olim ismli shaxs barga keldi. Biroq, bu galgi tashrif boshqacharoq bo'ldi. Olim bir necha kun davomida tinimsiz spirtli ichimlik ichdi, deyarli ovqat yemadi va uyiga ham barmadi.
Uchinchi kuni Olim haddan tashqari mastlik va holsizlikdan barning chetidagi divanda hushini yo'qotib yiqildi. Rustam aka mijozining ahvoli og'irligini va havo sovib ketganini ko'rsa-da, "o'zi uxlab, o'ziga kelib qolar" degan o'y bilan unga e'tibor bermadi. Afsuski, Olim boshqa uyg'onmadi. U sovuq qotish (hipotermiya) va organizmning umumiy holsizlanishi natijasida vafot etdi.
Endi Rustam aka nafaqat vijdon azobi, balki jiddiy jinoiy javobgarlik qarshisida turibdi. Xo'sh, tadbirkor o'z mijozining o'limi uchun qonun oldida javob beradimi?
Asosiy huquqiy savol
Sotuvchi yoki xizmat ko'rsatuvchi (masalan, bar egasi) mast holdagi mijozning hayotini saqlab qolish bo'yicha huquqiy majburiyatga egami? Agar u harakatsizlik qilsa va mijoz vafot etsa, bu jinoyat hisoblanadimi?
Koreya qonunchiligi nima deydi?
Koreya Jinoyat kodeksida "Tashlab ketish" (Abandonment) jinoyati haqida maxsus modda mavjud.
Jinoyat kodeksining 271-moddasi 1-qismi: Keksaligi, kasalligi yoki boshqa holatlar tufayli yordamga muhtoj bo'lgan shaxsni himoya qilishga qonuniy yoki shartnomaviy majburiyati bo'lgan shaxs uni tashlab ketsa, 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish yoki jarima bilan jazolanadi.
Agar bu harakat o'limga olib kelsa, jazo yanada og'irlashadi va bu "Tashlab ketish natijasida o'limga sabab bo'lish" (유기치사죄) deb ataladi.
Bu yerda eng muhim tushuncha "shartnomaviy majburiyat"dir. Koreya huquqida bu faqatgina hamshira yoki enaga kabi bevosita shartnomalarni anglatmaydi. Bu mijoz va tadbirkor o'rtasidagi munosabatda mijozning hayoti va sog'lig'iga zarar yetkazmaslik bo'yicha qo'shimcha majburiyatni ham o'z ichiga oladi.
Koreya sudlarining yondashuvi
Koreya Oliy sudi ushbu masala bo'yicha aniq xulosa bergan. Sudning fikricha, shartnomaviy yordam ko'rsatish majburiyati faqat asosiy ish majburiyati bilan cheklanmaydi. Shartnomaning maqsadiga erishish uchun tomonlar bir-birining hayoti va sog'lig'iga e'tiborli bo'lishlari kerak.
Sud quyidagi holatlarni inobatga oladi:
- Shartnomaviy munosabatlarning tabiati va mazmuni.
- Tomonlarning iqtisodiy va ijtimoiy mavqei.
- Yordamga muhtoj holat qanday yuzaga kelgani.
- Atrofda boshqa yordam beruvchi shaxslar yoki muassasalar bor-yo'qligi.
Qonunning Rustam aka holatiga tatbiq etilishi
Rustam akaning holatida, Olim uch kun davomida uning barida (uning nazorati ostidagi hududda) bo'lgan. Olim o'ta mast bo'lib, hushini yo'qotganida va tashqarida havo sovuq bo'lganida, bar egasi sifatida Rustam aka uning hayotiga xavf tug'ilmasligi uchun zarur choralarni ko'rishi shart edi.
Rustam aka quyidagi ishlardan birini qilishi kerak edi:
- Olimni issiqroq xonaga o'tkazish.
- Uni yaqin atrofdagi mehmonxonaga olib borib, dam olishini ta'minlash.
- Uning yaqinlariga yoki politsiyaga xabar berish.
U ushbu harakatlarning hech birini amalga oshirmagani uchun, uning harakatsizligi jinoiy tashlab ketish deb baholanadi.
Xulosa: Rustam akaning taqdiri nima bo'ladi?
Koreya huquqiy amaliyotiga ko'ra, Rustam aka "Tashlab ketish natijasida o'limga sabab bo'lish" aybi bilan jazolanishi ehtimoli juda yuqori. Uning "shunchaki tegmadim, o'zi uxlab turadi deb o'yladim" degan vaji uni jinoiy javobgarlikdan qutqara olmaydi.
Shunga o'xshash vaziyatga tushib qolmaslik uchun tadbirkorlarga quyidagi maslahatlar beriladi:
- Befarq bo'lmang: Mijozingizning sog'lig'i yoki hayoti xavf ostida ekanini sezsangiz, darhol aralashing.
- Rasmiy yordam chaqiring: Agar vaziyatni o'zingiz nazorat qila olmasangiz, darhol politsiya (112) yoki tez yordam (119) xizmatiga qo'ng'iroq qiling. Bu sizning qonuniy majburiyatingizni bajarganingizni isbotlaydi.
- Xavfsiz muhit yarating: Mast mijozni qarovsiz va sovuq joyda qoldirish nafaqat axloqsizlik, balki jinoyat ekanini unutmang.
Koreya qonunlari nafaqat harakatlaringiz, balki o'z vaqtida qilmagan yordamingiz uchun ham sizni javobgarlikka tortishi mumkin.




















