Kornell universitetining asosiy ma’muriy binosiga tunda yozuvlar yozildi va shisha eshiklardan biri sindirildi. Talabalar tashkilotlari 2024-yilda erkaklar talabalar birodarligi uyida sodir bo‘lgani da’vo qilingan guruh bo‘lib zo‘rlash hodisasiga universitetning munosabatiga norozilik bildirib, jinsiy zo‘ravonlik haqidagi xabarlarni ko‘rib chiqish tartibini o‘zgartirishni talab qilib namoyish o‘tkazishni rejalashtirdi. Boshqa xabarda esa talabalar kampus maydonida allaqachon yig‘ilib, namoyish o‘tkazgani aytildi. Binoga kim zarar yetkazgani va universitet tekshiruvida nimalar aniqlangani ma’lum emas.
Asosiy ma’lumot va kontekst
Xabarlarga ko‘ra, ma’muriy binoning shisha eshiklaridan birida teshik paydo bo‘lgan, yonidagi devorga esa patriarxat va universitetning jinsiy zo‘ravonlik hodisalarini ko‘rib chiqish usulini tanqid qiluvchi qizil rangli yozuvlar bitilgan. Yozuvlar va binoga zarar yetkazilishi talabalarning jinsiy zo‘ravonlik haqidagi xabarlarga munosabat yuzasidan norozilik bildirgan davrda sodir bo‘lgan, biroq bu ikki hodisaning o‘zaro bog‘liqligi yoki binoga zarar yetkazgan shaxsning kimligi aniqlanmagan.
Kornell universiteti matbuot kotibi Kayl Kimball universitet hodisani tekshirayotganini ma’lum qildi. Uning aytishicha, hamjamiyat a’zolarining hafsalasi pir bo‘lgani va kuchli hissiyotlarini ifodalash uchun mulkka zarar yetkazish yechim emas. Kampus politsiyasi hodisaga oid savollarni matbuot kotibi idorasiga yo‘naltirdi.
Namoyish «Tirik qolganlar uchun adolat» (Justice for Survivors) tadbiri sifatida e’lon qilinib, talabalar tashkilotlari universitetdan jinsiy zo‘ravonlik haqidagi xabarlarni ko‘rib chiqish tartibini o‘zgartirishni talab qildi. Alohida xabarda namoyishchilar binafsha rangli lentalar taqib, «Tirik qolganlarni qo‘llab-quvvatlang, zo‘ravonlarni universitetdan haydang» kabi yozuvlar tushirilgan plakatlarni ko‘targani aytilgan. O‘sha xabarda sud hujjatlarida xabar bergan shaxsga nisbatan «Jane Doe» nomi ishlatilgani tushuntirilgan.
Bu xabar nimani anglatadi
Ushbu holatda universitetning xabarlarni ko‘rib chiqishiga qarshi norozilik va ma’muriy binoga zarar yetkazilishi birga tilga olinadi. Biroq binoga zarar yetkazganlarni namoyish ishtirokchilari bilan bog‘lash uchun asos yo‘q. Bu ikki hodisani farqlamaslik, tasdiqlanmagan javobgarlikni muayyan talaba yoki tashkilot zimmasiga yuklashga olib kelishi mumkin.
Universitet tekshiruv olib borayotganini ma’lum qilgani tasdiqlangan, ammo tekshiruv natijalari yoki keyingi choralar haqida ochiq manbalarda ma’lumot yo‘q. Shuning uchun hozircha tasdiqlash mumkin bo‘lgan asosiy jihatlar — universitet tekshiruv olib borayotgani va talabalar tartibni o‘zgartirishni talab qilganidir. Qaysi tartib muammo bo‘lgani va universitet talablarni qondiradimi-yo‘qmi, hozircha noma’lum.
Masalan, talaba xabar berish tartibini o‘zgartirish talabini qo‘llab-quvvatlashi binoga zarar yetkazgan shaxs aniqlanganini anglatmaydi. Aksincha, mulkka zarar yetkazish holatini tekshirish jinsiy zo‘ravonlik haqidagi xabarlarni ko‘rib chiqish yuzasidan talabalarning e’tirozlari bartaraf etilganini anglatmaydi. Har ikki masala tegishli tekshiruv va tartiblar orqali alohida aniqlanishi kerak.
Tegishli tartiblar va yordamga oid ma’lumot
Ichki huquqiy qo‘llanma L1da Janubiy Koreyada jinoiy shikoyatni (jabrlanuvchi yoki boshqa shaxslar jinoyat haqida tergov organlariga xabar berib, jazo tayinlashni talab qiladigan tartib) yozma yoki og‘zaki ravishda prokurorga yoxud sud politsiyasi xodimiga berish mumkinligi, og‘zaki qabul qilinganida esa bayonnoma tuzilishi kerakligi tushuntiriladi. Shikoyatni vakil orqali ham berish mumkin, ammo uning vakolatlari tasdiqlangan bo‘lishi kerak. Bu ma’lumot Janubiy Koreya qonunlariga oid bo‘lib, AQShdagi Kornell universitetining ichki xabar berish tartibini tushuntirmaydi va ushbu hodisaga bevosita tatbiq etilmaydi.
L1da shikoyatni qaytarib olishning huquqiy kuchi jinoyat turi va vaqtga qarab farq qilishi mumkinligi hamda faqat kelishuv hujjatini tuzish tergov organi yoki sudga shikoyatni qaytarib olish niyati bildirilganini anglatmasligi tushuntiriladi. Shu bois Janubiy Koreyada shunga o‘xshash vaziyatga duch kelgan o‘quvchilar kelishuvga erishish yoki shikoyatni qaytarib olish haqida qaror qilishdan oldin jinoyatning xususiyati va aniq tartibni tekshirishi lozim. Qo‘llanmaning o‘zida ham muayyan hodisaga tatbiq etishda tegishli vaqtda amal qiladigan qonunlar hamda aniq holatlarni tekshirish kerakligi ta’kidlangan.
L2da zo‘rlash, majburlab nomusga tegish va shunga o‘xshash jinoyatlarning sodir etilgan deb topilishi qilmish usuli, taraflarning o‘zaro munosabati, jabrlanuvchining holati va atrofdagi vaziyat kabi aniq sharoitlarga bog‘liqligi tushuntiriladi. Bu ma’lumot xabarlarda keltirilgan da’volarning o‘zi bilan hodisada jinoyat sodir etilgan-etilmaganini yoki kim javobgar ekanini qat’iy belgilab bo‘lmasligini tushunishga yordam beradi. Biroq bu manba ham Janubiy Koreya qonunlariga oid ma’lumot bo‘lib, AQShdagi hodisaga doir huquqiy xulosa yoki Kornell universitetining ichki tartiblari o‘rnini bosa olmaydi.
Xabarlarda turlicha bayon qilingan jihatlar
Namoyish bo‘lib o‘tgan-o‘tmagani xabarlarda turlicha yoritildi. Bir xabarda talabalar tashkilotlari namoyishni dushanba kuni kechki payt o‘tkazishni rejalashtirgani aytilgan, boshqa xabarda esa talabalar kampus maydonida yig‘ilib, namoyish o‘tkazgani bildirilgan. Xabarlar e’lon qilingan vaqt yoki ularning yangilangan- yangilanmagani haqida ma’lumot yo‘qligi sababli, qaysi biri yakuniy holat ekanini qat’iy aytish qiyin.
Namoyish talablari qanchalik aniq bayon qilingani borasida ham farq bor. Bir xabarda xabarlarni ko‘rib chiqish tartibini o‘zgartirish talabi keltirilgan, boshqa xabarda esa tegishli jazoni kuchaytirish talabi ham matnning bir qismida tilga olingan, biroq asl matn oxirigacha davom etmaydi. Shu sababli aynan qanday jazo talab qilingani aniqlanmagan.
Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar
Tasdiqlangan faktlar
- Kornell universitetining asosiy ma’muriy binosiga yozuvlar yozilgan va shisha eshiklardan biri sindirilgan.
- Yozuvlarda patriarxat va universitetning jinsiy zo‘ravonlik hodisalarini ko‘rib chiqish usuli tanqid qilingan.
- Talabalar tashkilotlari 2024-yilda birodarlik uyida sodir bo‘lgani da’vo qilingan hodisaga universitetning munosabatini muammoli deb bildi.
- Kornell universiteti matbuot kotibi universitet tekshiruv olib borayotganini va mulkka zarar yetkazish hissiyotlarni ifodalash uchun yechim emasligini aytdi.
Hozircha noma’lum jihatlar
- Binoga yozuv yozib, shisha eshikni sindirgan shaxs kim?
- Universitet tekshiruvida qanday faktlar aniqlangan yoki qanday choralar ko‘rilgan?
- Talabalar tashkilotlari xabar berish tartibini o‘zgartirishdan tashqari, qanday aniq jazo choralarini talab qildi?
O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak
- Xabarlarda reja sifatida taqdim etilgan namoyish amalda bo‘lib o‘tgan-o‘tmaganini va universitet yoki talabalar tashkilotlari tartibni o‘zgartirish talabi bo‘yicha keyinchalik qanday ma’lumot berganini tekshiring.
- Jinsiy zo‘ravonlikdan jabrlanganlik haqida xabar berish yoki jinoiy shikoyat berish bo‘yicha Janubiy Koreya tartiblarini o‘rganayotgan bo‘lsangiz, jinoiy shikoyat bilan universitet ichidagi xabar berish tartibini farqlang va jinoyat turiga hamda tegishli vaqtda amal qiladigan qonunlarga mos huquqiy ma’lumotni tekshiring.
- Kelishuv hujjatini tuzish yoki shikoyatni qaytarib olishni ko‘rib chiqayotgan bo‘lsangiz, uning huquqiy kuchi har bir holatda turlicha bo‘lishi mumkin. Shu sababli qaror qilishdan oldin aniq holatlar va tartibni mutaxassis bilan tekshiring.
