Starbucks iste’molchilari kompaniyaga qarshi da’vo qo‘zg‘atib, uning 8 xil proteinli ichimlikni «shakarsiz» deb belgilashi yolg‘on reklama ekanini aytdi. Iste’molchilar ichimliklarda sut tarkibida tabiiy ravishda bo‘ladigan shakar — laktoza borligini da’vo qilib, juma kuni ishni jamoaviy da’vo sifatida ko‘rishni taklif etuvchi da’vo arizasini topshirdi. Starbucks iste’molchilar da’volarini asossiz deb atadi va mahsulot taqdimotlari, menyu hamda marketing materiallari orqali proteinli ichimliklar, shakarsiz variantlar, ichimlikni moslashtirish imkoniyatlari va oziqaviy ma’lumotlarni izchil hamda aniq taqdim etib kelganini bildirdi.

Fon va kontekst

Da’vo arizasiga ko‘ra, iste’molchilar odatiy iste’molchi 20 yoki 24 untsiyalik Venti hajmidagi ichimlikda 13–21 gramm shakar bo‘lishini kutmasligini da’vo qildi. Shuningdek, arizada federal qonun 12 untsiya ichimlikda 0,5 grammdan ortiq shakar bo‘lsa, uni «shakarsiz» deb belgilashni taqiqlashi aytilgan. Bular da’vo arizasida keltirilgan da’volar bo‘lib, ushbu mezon mazkur ishda qanday qo‘llanishi hozircha ma’lum emas.

Shuningdek, dushanba kungi holatga ko‘ra, Starbucks AQSh veb-saytidagi menyuda 16 untsiyalik «Shakarsiz karamel-proteinli matcha» tarkibida 16 gramm, 20 untsiyalik mahsulotda esa 21 gramm shakar borligi ko‘rsatilgani xabar qilingan. Bu raqamlar menyuda keltirilgan ma’lumotlarga misol bo‘lib, da’vo arizasida tilga olingan 8 xil ichimlikning har birining nomi yoki shakar miqdorini to‘liq ko‘rsatmaydi.

Iste’molchilar Starbucks amerikaliklarning 75 foizi shakar iste’molini kamaytirishga yoki butunlay to‘xtatishga urinayotganidan foydalanishga harakat qilganini aybladi. Shuningdek, ular proteinli ichimliklar past kaloriyali mahsulot emasligi va vaznni boshqarish uchun mo‘ljallanmaganini bildiruvchi, federal qoidalarga ko‘ra majburiy bo‘lgan ogohlantirishni kompaniya taqdim etmaganini da’vo qildi. Bu ham iste’molchilar tomonining da’vo arizasida keltirilgan fikridir.

Bu xabar nimani anglatadi

Ushbu da’vo «shakarsiz» degan ifoda va mahsulotdagi shakar miqdori iste’molchi tanloviga ta’sir qilishi mumkinligini ko‘rsatadi. Agar iste’molchi muayyan oziqaviy ma’lumotni muhim deb bilib mahsulot tanlasa, u nafaqat yorliqdagi ifodaga, balki menyuda keltirilgan oziqaviy ma’lumotlar va tegishli ogohlantirishlarda nimalar yozilganiga ham e’tibor berishi mumkin. Biroq mavjud xabarning o‘zidan iste’molchilar mahsulotni aynan qanday sabab bilan sotib olgani yoki yorliq har bir da’vogar xaridiga qanday ta’sir qilgani ma’lum emas.

Masalan, shakar iste’molini kamaytirmoqchi bo‘lgan iste’molchi «shakarsiz» degan belgini ko‘rib ichimlik tanlagach, menyudagi oziqaviy ma’lumotlarni tekshirsa, yorliqdagi ifoda va raqamlar birgalikda qanday taqdim etilganiga qarashi mumkin. Bu iste’molchi tanlovini tushuntirish uchun keltirilgan faraz bo‘lib, mazkur ichimlikni sotib olgan da’vogarlar haqiqatda shunday qaror qilganini anglatmaydi.

Da’vo qo‘zg‘atilganining o‘zi reklama qonuniy jihatdan yolg‘on deb topilganini yoki iste’molchilarga zararni qoplash tayinlanganini anglatmaydi. «Shakarsiz» belgisining ma’nosi, belgi va oziqaviy ma’lumotlar birgalikda iste’molchida qanday taassurot uyg‘otishi hamda majburiy ogohlantirishlar haqidagi da’vo asosli yoki asosli emasligi kabi masalalar hali aniqlanishi kerak.

Tegishli qoidalar va yordam haqida ma’lumot

Ichki yuridik qo‘llanma (사내 법률 가이드, L1) Koreyada iste’molchilarga yetkazilgan zarar hamda yolg‘on yoki bo‘rttirilgan reklama uchun zarar undirish masalalarini tushuntiradi. Shu bois u AQShda qo‘zg‘atilgan mazkur da’voga bevosita tatbiq etiladigan mezon emas, ammo reklama bilan bog‘liq nizoda nimalarni ko‘rib chiqish mumkinligini tushunishga yordam beradigan ma’lumotnoma sifatida foydalanilishi mumkin.

Qo‘llanmaga ko‘ra, Koreyada reklamaning yolg‘on yoki bo‘rttirilganligi odatda o‘rtacha darajada e’tiborli iste’molchi reklamani ko‘rganda oladigan umumiy va yakuniy taassurot asosida xolis baholanadi. Reklama haqiqatga mos kelmasligi yoki haddan tashqari bo‘rttirilganligi, shuningdek, iste’molchini chalg‘itish xavfi bor-yo‘qligi ham ko‘rib chiqilishi kerak. Mazkur ishga nisbatan qaralganda, «shakarsiz» degan iborani alohida olib ko‘rmasdan, ichimlikdagi shakar miqdori haqidagi ma’lumotlar va menyu hamda marketing materiallarida ular qanday taqdim etilganini ham birgalikda tekshirish lozim, degan tahlilni qilish mumkin. Biroq bu AQShdagi da’vo bo‘yicha huquqiy qarorni oldindan aytish degani emas.

Qo‘llanmada tushuntirilishicha, zararni undirishni talab qilish uchun reklamadagi muammodan tashqari, haqiqiy zarar va reklama o‘rtasidagi sababiy bog‘liqlik kabi masalalarga qarab zarur faktlarni isbotlash kerak. Reklamani ko‘rib mahsulot yoki xizmatni sotib olganlikning o‘zi zararni qoplashni avtomatik ravishda ta’minlamasligini ham yodda tutish lozim. Qo‘llanmada da’vo berishning aniq muddati yoki da’vo muddati ko‘rsatilmagan, shuning uchun faqat shu ma’lumotga asoslanib da’vo berish mumkin bo‘lgan muddatni aniqlab bo‘lmaydi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Iste’molchilar Starbucksning 8 xil proteinli ichimligidagi «shakarsiz» belgisiga e’tiroz bildirib, ishni jamoaviy da’vo sifatida ko‘rishni taklif etuvchi da’vo arizasini topshirdi.
  • Iste’molchilar ushbu ichimliklarda sut tarkibidagi tabiiy shakar — laktoza borligini da’vo qildi.
  • Da’vo arizasida Venti hajmidagi ichimliklardagi shakar miqdori, federal yorliq me’yorlari hamda past kaloriyalilik va vaznni boshqarishga oid majburiy ogohlantirishlar berilmagani haqidagi da’volar keltirilgan.
  • Starbucks da’volarni asossiz deb atadi va tegishli ma’lumotlar hamda oziqaviy ma’lumotlarni mahsulotlar, menyu va marketing materiallari orqali aniq taqdim etib kelganini bildirdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Da’voda qanday aniq choralar talab qilingani va sudning keyingi qarori hozircha ma’lum emas.
  • Da’vo arizasida tilga olingan 8 xil proteinli ichimlikning to‘liq nomlari va har biridagi shakar miqdori keltirilmagan.
  • «Shakarsiz» belgisi va majburiy ogohlantirishlarga doir iste’molchilar da’volari sud tomonidan tan olinishi yoki olinmasligi hozircha noma’lum.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi mumkin

  • Oziqaviy ma’lumotlarni solishtirganda, «shakarsiz» kabi yorliqdagi ifodalar bilan birga menyuda ko‘rsatilgan shakar miqdori, porsiya hajmi va tegishli ogohlantirishlar qanday taqdim etilganini tekshirish mumkin.
  • Shunga o‘xshash reklama nizosida zarar ko‘rganini da’vo qilish uchun reklama mazmuni, xarid qilinganini tasdiqlovchi dalillar va haqiqiy zararni ko‘rsatuvchi materiallarni alohida ko‘rib chiqish kerak. Koreyada huquqiy choralarni ko‘rib chiqayotgan bo‘lsangiz, L1 dagi mezonlarga murojaat qilish mumkin, biroq har bir ishga tatbiq etiladigan qonunlar va isbotlash talablari alohida tekshirilishi kerak.
  • L1 da da’vo berishning aniq muddati ko‘rsatilmagan. Muddat muhim bo‘lishi mumkin bo‘lgan holatlarda faqat shu materialga tayanmay, qo‘llaniladigan tartib va muddatlarni tekshirish lozim.

Manbalar