Từ tháng 1 đến tháng 8 năm nay, trong số 26.961 đề nghị bắt tạm giam mà cảnh sát gửi lên Viện Công tố, có 9.186 đề nghị bị bác. Theo tin dẫn số liệu của Cơ quan Công tố Tối cao (대검찰청), tỷ lệ bị bác là 34,1%; năm nay là lần đầu tiên tỷ lệ Viện Công tố bác các đề nghị bắt tạm giam của cảnh sát vượt 30%.

Bối cảnh và diễn biến

Theo tin tức, tỷ lệ bị bác tăng sau khi ở mức 22,8% vào năm 2021, lên 26,8% vào năm 2025. Con số trong 8 tháng đầu năm nay cao hơn nữa so với xu hướng này. Tuy nhiên, do thời gian thống kê và các năm không giống nhau, không thể chỉ dựa vào những con số này để biết xu hướng cả năm sẽ kết thúc ra sao.

Diễn biến này gắn với cuộc cải tổ bộ máy công tố. Bản tin cho biết Hàn Quốc đã giải thể Viện Công tố (검찰청) vào thứ Sáu tuần trước, sau 78 năm, đồng thời thành lập hai cơ quan phân chia quyền điều tra và quyền truy tố (quyền quyết định có đưa vụ việc ra xét xử hay không). Cuộc cải tổ diễn ra trong bối cảnh từ lâu đã có những chỉ trích rằng Viện Công tố sử dụng quyền lực quá mức.

Các điều tra viên cảnh sát phàn nàn rằng trong quá trình cải tổ, sau khi bị tước quyền điều tra, Viện Công tố đã không tích cực đề nghị lệnh bắt theo yêu cầu của cảnh sát. Đây là ý kiến nêu ra từ các điều tra viên cảnh sát; số liệu được công bố không đủ để xác nhận rằng thái độ của Viện Công tố đã thay đổi hay cuộc cải tổ là nguyên nhân khiến tỷ lệ bị bác tăng.

Ý nghĩa của thông tin này

Việc đề nghị và bác lệnh bắt tạm giam là những con số phản ánh quy trình đánh giá giữa các cơ quan điều tra. Chỉ riêng việc tỷ lệ bị bác tăng không cho biết trong từng vụ án có cần thiết phải bắt tạm giam hay không, hoặc quyết định của Viện Công tố có thỏa đáng hay không. Do không có thông tin về lý do bác, cũng khó xác định chỉ từ số lượng bị bác liệu hoạt động điều tra có vấn đề hay Viện Công tố có ngần ngại đề nghị lệnh bắt hay không.

Thống kê này có thể thu hút sự chú ý đến cách các đề nghị lệnh bắt của cảnh sát được xử lý ở cấp Viện Công tố. Đồng thời, vì đây là số liệu ghi nhận trong thời điểm đang diễn ra cuộc cải tổ phân chia quyền điều tra và quyền truy tố, cần tiếp tục theo dõi xem cơ cấu quyền hạn mới ảnh hưởng thế nào đến thông lệ đề nghị lệnh bắt. Tuy nhiên, dữ liệu hiện có không trực tiếp so sánh tình hình trước và sau cải tổ, cũng không chứng minh được quan hệ nhân quả.

Ví dụ, người có người thân đang bị tạm giam không thể chỉ vì tỷ lệ bị bác nói chung cao mà dự đoán rằng người thân mình sẽ sớm được thả. Việc có được thả hay không phụ thuộc vào thủ tục riêng và các tình tiết cụ thể của từng vụ việc do tòa án xem xét.

Thông tin về các thủ tục và hỗ trợ liên quan

Theo cẩm nang pháp lý nội bộ, nghi phạm bị tạm giam trong giai đoạn điều tra và những người có quyền yêu cầu theo luật có thể đề nghị tòa án xem xét tính hợp pháp của việc tạm giam. Những người có quyền yêu cầu gồm luật sư của nghi phạm, người đại diện theo pháp luật, vợ hoặc chồng, thân nhân trực hệ, anh chị em ruột, thành viên gia đình, người sống cùng hoặc người sử dụng lao động. Đơn yêu cầu cần ghi thông tin về nghi phạm và người yêu cầu, ngày bị tạm giam, nội dung và lý do yêu cầu; có thể gửi kèm tài liệu có lợi như giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình hoặc văn bản thỏa thuận.

Sau khi bị truy tố, người có thể xin bảo lãnh tại ngoại là bị cáo, chứ không còn là nghi phạm. Ngoài bị cáo, luật sư, vợ hoặc chồng, họ hàng, thành viên gia đình, người sống cùng hoặc người sử dụng lao động cũng có thể yêu cầu. Tòa án quyết định có cho bảo lãnh tại ngoại hay không và đặt điều kiện gì tùy theo tình tiết cụ thể; ngoài việc nộp tiền bảo đảm, các điều kiện có thể bao gồm cam kết có mặt hoặc hạn chế nơi cư trú. Nếu không có lý do chính đáng mà không dự phiên tòa hoặc vi phạm điều kiện, việc bảo lãnh tại ngoại có thể bị hủy và toàn bộ hoặc một phần tiền bảo đảm có thể bị tịch thu.

Thủ tục xem xét tính hợp pháp của việc tạm giam áp dụng với nghi phạm trong giai đoạn điều tra; bảo lãnh tại ngoại áp dụng với bị cáo đã bị truy tố. Cần phân biệt số liệu về việc lệnh bắt bị bác ở cấp Viện Công tố với thủ tục người đã bị tạm giam yêu cầu tòa án trả tự do.

Những điều đã xác nhận và những điều chưa thể biết

Những điều đã xác nhận

  • Trong 8 tháng đầu năm nay, cảnh sát đã gửi 26.961 đề nghị bắt tạm giam lên Viện Công tố.
  • Viện Công tố bác 9.186 đề nghị trong số đó, với tỷ lệ bị bác là 34,1%.
  • Năm nay là lần đầu tiên tỷ lệ Viện Công tố bác các đề nghị bắt tạm giam của cảnh sát vượt 30%.
  • Theo tin tức, tỷ lệ bị bác tăng từ 22,8% vào năm 2021 lên 26,8% vào năm 2025.
  • Các điều tra viên cảnh sát phàn nàn rằng sau cuộc cải tổ ngành công tố, việc đề nghị lệnh bắt trở nên thiếu tích cực.

Những điều chưa thể biết

  • Cụ thể, Viện Công tố đã bác các đề nghị bắt tạm giam của cảnh sát vì những lý do nào?
  • Các số liệu khác về tỷ lệ bác đối với yêu cầu của cảnh sát, vốn được cho là sẽ được nêu tiếp trong bản tin, là gì?
  • Cuộc cải tổ ngành công tố thực sự đã ảnh hưởng đến mức độ nào đối với thay đổi trong tỷ lệ bị bác?

Điều độc giả cần kiểm tra

  • Nếu nghi phạm đang bị tạm giam hoặc gia đình họ muốn yêu cầu xem xét tính hợp pháp của việc tạm giam, có thể kiểm tra tư cách yêu cầu và thông tin, tài liệu cần nộp; nếu cần, hãy trao đổi với luật sư.
  • Nếu muốn xem xét việc cho bị cáo đã bị truy tố được tại ngoại, cần kiểm tra ai có quyền yêu cầu, những điều kiện tòa án có thể đặt ra và nghĩa vụ có mặt tại phiên tòa.
  • Việc có được bảo lãnh tại ngoại hay không và các điều kiện kèm theo thay đổi tùy từng tình tiết cụ thể; không nên áp tỷ lệ bị bác chung cho kết quả vụ việc của mình.

Tài liệu tham khảo