Amaldagi politsiya xodimi sun’iy intellekt (AI) yordamida tanishlarining yuzlari montaj qilingan, jinsiy ekspluatatsiya mazmunidagi tasvirlarni yaratib, Telegram chatlariga tarqatishda gumonlanib hibsga olingani haqida xabar berildi. Hankyoreh (한겨레) nashrining yozishicha, Seul Dongdaemun politsiya bo‘limida (서울 동대문경찰서) xizmat qiluvchi kichik inspektor o‘tgan oy hibsga olingan. Yonhap axborot agentligining (연합뉴스) ingliz tilidagi maqolasi sarlavhasida ham politsiya xodimi jinsiy ekspluatatsiya tasvirlarini yaratish va tarqatish bilan bog‘liq holda qo‘lga olingani aytilgan. Xabarlar 2026-yil 4-oktabr kuni ertalab e’lon qilingan.

Asosiy ma’lumot va kontekst

Hankyoreh xabariga ko‘ra, tergov Telegram chatida soxta videolar tarqatilgan ishni kuzatish jarayonida boshlangan. Nashrning yozishicha, Busan Metropolitan Police Agency (부산경찰청) o‘tgan yil dekabrida suddan o‘z shaxsini yashirgan holda tergov olib borishga ruxsat olgan va shundan keyin bir necha oy davomida surishtiruv o‘tkazgan.

Xabarlarga ko‘ra, politsiya o‘tgan avgustda mazkur xodimning telefoni, kompyuteri va boshqa qurilmalarini tintuv qilgan. Yonhap axborot agentligining ingliz tilidagi maqolasida telefonning raqamli tahlili davomida taxminan 2 600 ta deepfake tasvir, qariyb 1 600 ta bolalar jinsiy ekspluatatsiyasi tasviri va 1 300 ga yaqin noqonuniy suratga olingan tasvir topilgani aytilgan. Shuningdek, u sun’iy intellekt yordamida tanishlarining yalang‘och tasvirlaridan taxminan 400 tasini yaratgani, ularning o‘nlab donasini Telegram chatlariga tarqatgani xabar qilingan.

Hankyoreh nashri politsiya xodimi politsiyaga ishga kirishidan oldin ham shunga o‘xshash ish bo‘yicha ayblov e’lon qilinmasdan jinoiy ta’qibdan ozod etilgani va ishga kirganidan keyin ham qilmishlarini davom ettirgani yuzasidan tergov olib borilganini yozdi. Shu xabarda mazkur qaror politsiya xodimi lavozimiga tayinlanishga to‘sqinlik qiladigan asos hisoblanmasligi tushuntirilgan.

Bu xabar nimani anglatadi?

Bu ish davlat xizmatchisining jinoyat sodir etgani haqidagi gumon bilan bog‘liq bo‘lgani sababli, politsiya tizimida ishga qabul qilish va xizmatni nazorat qilish, shuningdek tergov natijalariga nisbatan qiziqish uyg‘otishi mumkin. Biroq e’lon qilingan ma’lumotlarning o‘zi politsiya xodimi jinoyatni sodir etishda xizmat vakolati yoki ichki ma’lumotlardan foydalanganini ko‘rsatmaydi. Bunday bog‘liqlik aniqlangandek qilib talqin qilish mumkin emas.

Tasvirlar soni jabrlanganlar soniga teng emas. Bir odam aks etgan bir nechta tasvir bo‘lishi mumkin, xabarlarda esa jabrlanganlar soni yoki ularning shaxsi keltirilmagan. Tanishlarining yuzlari montaj qilingan tasvirlarni yaratish va tarqatish haqidagi xabar bevosita o‘sha odamlarning shaxsiy hayoti va xavfsizligiga ta’sir qilishi mumkin, biroq hozircha oshkor qilingan dalillar asosida alohida jabrlanish holatlarini aniqlash qiyin.

Masalan, siz yoki tanishingizning yuzi montaj qilingan tasvir tarqatilgan deb gumon qilsangiz, avvalo ushbu xabarda yoritilgan ish bilan o‘zingiz duch kelgan holat bir ish ekanini tekshirish kerak. Faqat shu xabarning o‘zi asosida tegishli chatlar, jabrlanganlik haqida murojaat qilish tartibi yoki tasvirlarni o‘chirish bo‘yicha yordam yo‘llari haqida qat’iy xulosa qilib bo‘lmaydi.

Hibsga olish — tergov yoki sud jarayonida shaxsni ozodlikdan mahrum etib turish chorasi bo‘lib, aybdorligi bo‘yicha hukm qonuniy kuchga kirganini anglatmaydi. Xabarlarda keltirilgan gumon va tergov natijalarini tasdiqlangan faktlardan farqlab o‘qish kerak.

Tegishli tartib-taomillar va yordam haqida ma’lumot

Yuridik qo‘llanmaga ko‘ra, tergov bosqichida hibsda saqlanayotgan gumonlanuvchi qamoqqa olishning asosli ekanini suddan qayta ko‘rib chiqishni so‘rab, hibsga olishning qonuniyligi va asoslarini qayta ko‘rib chiqish tartibiga (구속적부심사) murojaat qilishi mumkin. Bunday murojaatni gumonlanuvchining o‘zidan tashqari, uning advokati, turmush o‘rtog‘i, to‘g‘ri qarindoshlari, aka-uka yoki opa-singillari, boshqa oila a’zolari, birga yashovchisi yoxud ish beruvchisi ham berishi mumkinligi ko‘rsatilgan. Biroq ozod qilish yoki qilmaslikni sud hal qiladi, shu sababli murojaatning o‘zi ozod etilishni kafolatlamaydi.

Ayblov e’lon qilinganidan keyin gumonlanuvchi emas, sudlanuvchi garov evaziga ozod etishni (보석) so‘rashi mumkin. Bu — shaxsni sud belgilagan shartlar asosida sud jarayonida ishtirok etishi uchun ozod qilish tartibidir. Sud sudga kelish majburiyatini olish, yashash joyini cheklash, sudga kelish kafolatnomasini taqdim etish kabi shartlarni belgilashi mumkin. Uzrli sababsiz sudga kelmaslik yoki shartlarni buzish garov evaziga ozod etish qarorining bekor qilinishi, qayta hibsga olish va kafolat puli musodara qilinishi kabi oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Taqdim etilgan xabarlardan ushbu ish bo‘yicha ayblov e’lon qilingan-qilinmagani, hibsga olishning qonuniyligi va asoslarini qayta ko‘rib chiqishni so‘rab murojaat qilingan-qilinmagani yoki garov evaziga ozod etish so‘ralgan-so‘ralmagani aniqlanmaydi. Shu sababli yuqorida keltirilgan tartiblar o‘xshash vaziyatlar uchun umumiy ma’lumot bo‘lib, ularning amalda qo‘llanishi va natijasi ishning qaysi bosqichda ekani hamda alohida holatlarga qarab o‘zgaradi.

Xabarlardagi tafovutlar

Tasvirlar soni borasida tafovut mavjud. Yonhap axborot agentligining ingliz tilidagi maqolasida turlari bo‘yicha taxminan 2 600 ta, 1 600 ta va 1 300 ta tasvir keltirilgan; Hankyoreh esa ularni jamlab, jami 5 600 dan ortiq tasvir borligini yozgan. Turlar bo‘yicha raqamlarni oddiy qo‘shish orqali olingan natija umumiy sondan farq qiladi. Shu bois faqat xabarlarga qarab aniq miqdorni belgilash qiyin.

Qilmish sodir etilgan davr va gumonlar ifodasi ham to‘liq bir xil emas. Yonhap axborot agentligining ingliz tilidagi maqolasida tanishlarning yuzlari ishlatilgan taxminan 400 ta tasvir 2022-yil martidan joriy yil iyuligacha yaratilgani ko‘rsatilgan; Hankyoreh esa 2022-yildan joriy yilgacha deb yozgan. Yonhap axborot agentligining ingliz tilidagi maqolasida gumonlar tasvirlarni saqlash, yaratish va tarqatish deb qisqacha bayon qilingan. Hankyoreh esa jinsiy ekspluatatsiya materiallari va soxta videolarni saqlash, shuningdek soxta videolarni yaratish va tarqatish kabi holatlarni sanab o‘tgan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Yonhap axborot agentligining ingliz tilidagi maqolasi sarlavhasida bir politsiya xodimi jinsiy ekspluatatsiya tasvirlarini yaratish va tarqatish bilan bog‘liq holda qo‘lga olingani aytilgan.
  • Hankyoreh Seul Dongdaemun politsiya bo‘limida xizmat qiluvchi kichik inspektor o‘tgan oy hibsga olinganini xabar qilgan.
  • Xabarlarda tanishlarining yuzlari montaj qilingan tasvirlarni yaratish va Telegram chatiga tarqatish, shuningdek ko‘plab noqonuniy tasvirlarning topilgani qayd etilgan.
  • Hankyoreh politsiya xodimi xizmat kutish holatiga o‘tkazilganidan keyin, hibsga olingach, lavozimidan chetlatilganini yozgan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Tasvirlar amalda kimlarga yuborilgani va nechta odam jabrlangani noma’lum.

O‘quvchilar nimalarni tekshirishi kerak?

  • Keyingi xabarlarda hibsda saqlash holati va ayblov e’lon qilingani tasdiqlanishini kuzating. Ish tergov bosqichidami yoki sud jarayonidami — shunga qarab hibsga olishning qonuniyligi va asoslarini qayta ko‘rib chiqish hamda garov evaziga ozod etish kabi tartiblar farq qiladi.
  • Tasvirlar soni yoki qilmish sodir etilgan davr haqida qo‘shimcha ma’lumot chiqsa, turlar bo‘yicha raqamlar bilan umumiy sonni va har bir xabarda qo‘llangan ifodalarni alohida tekshiring.
  • Shunga o‘xshash ish bo‘yicha hibsga olingan oila a’zosi yoki tanishingizga yordam berayotgan bo‘lsangiz, hibsga olishning qonuniyligi va asoslarini qayta ko‘rib chiqishni so‘rab murojaat qilish huquqi kimlarda borligi hamda qanday hujjatlar kerakligini huquqshunosdan aniqlang. Ayblov e’lon qilingach, garov evaziga ozod etishni so‘rash imkoniyatini alohida surishtirishingiz mumkin.

Manbalar