Samolyot ichida nima yuz berdi?

Isroilga yo‘l olgan FlyDubai samolyotida ikkinchi uchuvchi kapitanга pichoq bilan hujum qilgan. Samolyot Birlashgan Arab Amirliklaridan Tel-Avivga uchayotgan va bortida 174 kishi, ularning aksariyati isroillik yo‘lovchilar bo‘lgan.

Hujumdan keyin samolyot xavfli darajada pastlay boshlagan. Bortdagilar vaziyatni o‘zlari nazorat qilishga majbur bo‘lgan, chunki parvozning eng muhim qismi — samolyotni boshqarish — bevosita xavf ostida qolgan.

Yo‘lovchilardan biri Asaf Rajuan bu vaziyatda ular o‘zlarini ojiz his qilganini, ammo omon qolish istagi bilan harakat qilganini aytdi.

Yo‘lovchilar kapitanga qanday yordam berdi?

Hujumda yaralangan Hindiston fuqarosi bo‘lgan kapitan kokpit (uchuvchilar samolyotni boshqaradigan yopiq kabina) eshigini ochishga muvaffaq bo‘lgan. Shundan so‘ng ayrim yo‘lovchilar ichkariga kirib, ikkinchi uchuvchini jilovlashga va samolyotni boshqarishda yordam berishga uringan.

Yo‘lovchilarning aralashuvi vaziyatni barqarorlashtirishga ko‘maklashgan. Samolyot keskin pastlagan paytda uning yo‘nalish ruli — dum qismidagi, samolyotning chap yoki o‘ng tomonga burilishiga yordam beradigan boshqaruv yuzasi — uzilib ketgani xabar qilingan.

  • Kapitan hujumdan keyin ham kokpit eshigini ochishga ulgurgan.
  • Yo‘lovchilar ikkinchi uchuvchini jilovlashga va parvozni nazorat qilishga yordam bergan.
  • Samolyot oxir-oqibat Saudiya Arabistoniga qo‘ngan.

Bu voqea favqulodda holatlarda ekipaj va yo‘lovchilar o‘rtasidagi hamkorlik naqadar muhim bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Biroq yo‘lovchilarning harakati xavfsizlik bo‘yicha odatiy tartib o‘rnini bosmaydi: bunday vaziyatda samolyotni boshqarish, avvalo, malakali ekipaj zimmasida bo‘ladi.

Hujum sababi nega hanuz noma’lum?

Tergovchilar payshanba kuni hujumga nima sabab bo‘lganini aniqlash ustida ish olib borgan. Gumonlanuvchi Ummon fuqarosi bo‘lib, hibsga olingan. Hozircha uning nima uchun kapitanga hujum qilgani haqida tasdiqlangan ma’lumot yo‘q.

Tergovda bir nechta ehtimol ko‘rib chiqilmoqda, ammo ulardan birortasini isbotlangan deb bo‘lmaydi. Hodisaning sababi aniqlanmaguncha uni terrorchilik, shaxsiy nizo yoki boshqa omil bilan bog‘lash taxmin bo‘lib qoladi.

Hozircha asosiy savol — hujumni nima keltirib chiqargani. Tergovchilarning vazifasi taxminlarni emas, tekshirilgan dalillarni aniqlashdir.

Bir nechta davlat tergovda hamkorlik qilmoqda

Hodisa xalqaro miqyosda tekshirilmoqda. Saudiya Arabistoni rasmiylari sababni aniqlash uchun Isroil bilan birga boshqa davlatlar bilan ham ishlayotgani aytilgan. Birlashgan Arab Amirliklari, AQSh va Ummon ham tergovga jalb qilingan.

Bunday hamkorlik muhim, chunki samolyot bir davlatdan uchib, boshqa davlatga yo‘l olgan va uchinchi davlat hududiga qo‘ngan. Gumonlanuvchining fuqaroligi, yo‘lovchilar tarkibi, parvoz ma’lumotlari va hodisa sodir bo‘lgan joy turli mamlakatlarning vakolatli idoralari ishtirokini talab qilishi mumkin.

Tergovchilar odatda ekipaj va yo‘lovchilarning ko‘rsatmalarini, parvoz paytidagi aloqa va samolyot tizimlariga oid ma’lumotlarni solishtiradi. Bu jarayon hodisalar ketma-ketligini tiklashga yordam beradi: hujum qachon boshlangan, samolyot nima sababdan keskin pastlagan va ekipaj boshqaruvni qanday qayta qo‘lga olgan.

Parvoz xavfsizligi uchun qanday savollar tug‘iladi?

Ushbu hodisa samolyot kabinasiga kirishni nazorat qilish va ekipajning favqulodda vaziyatga tayyorgarligi haqidagi savollarni ham kun tartibiga olib chiqadi. Kokpit eshigi xavfsizlik uchun mustahkamlanadi, ammo bu voqeada kapitan yo‘lovchilarni yordamga chaqirish uchun uni ochgan.

Hujumning aniq tafsilotlari va sababiga oid xulosalar e’lon qilinmaguncha, xavfsizlik qoidalari qanday o‘zgartirilishi haqida qat’iy fikr bildirish erta. Tergov yakunlari aviakompaniyalar va tegishli idoralarga ekipajni himoya qilish, favqulodda aloqa tartibi va bunday vaziyatlarda yo‘lovchilarga beriladigan ko‘rsatmalarni qayta ko‘rib chiqishda yordam berishi mumkin.

Keyingi jarayon

Hozircha aniq bo‘lgan jihatlar — ikkinchi uchuvchining hibsga olingani, samolyotning Saudiya Arabistoniga qo‘ngani va bir nechta davlat tergovda qatnashayotgani. Hujumning motivi, voqeaning to‘liq ketma-ketligi hamda samolyotga yetgan zarar haqida esa qo‘shimcha tekshiruv zarur.

Tergov natijalari e’lon qilinmaguncha, hodisa sababi noma’lumligicha qoladi.