AQSh vitse-prezidenti J.D. Vens Alyaskadagi suyultirilgan tabiiy gaz (LNG — tabiiy gazni suyuqlikka aylantirish orqali olinadigan yoqilg‘i) loyihasi uchun Janubiy Koreyadagi siyosiy vaziyatni noaniqlik omili sifatida tilga oldi. Shu bilan birga, Janubiy Koreyaning hozirgi yoki keyingi hukumati bilan hamkorlik qilishini, zarur bo‘lsa Yaponiya kabi boshqa davlatlar bilan birgalikda bo‘lsa ham, loyihani amalga oshirishini aytdi. Loyihani ilgari surish niyati ta’kidlandi, biroq Janubiy Koreya qancha investitsiya kiritishi yoki qanday shartlarda ishtirok etishi hozircha aniq bayon qilinmadi.

Fon va kontekst

Vitse-prezident Vens 6-oktabr kuni (mahalliy vaqt bilan) Alyaskadagi mahalliy telekanalga bergan intervyusida Janubiy Koreyaning «siyosiy dinamikasi»ni loyiha uchun noaniqlik omillaridan biri sifatida tilga oldi. Biroq u aynan qanday vaziyatni nazarda tutayotganini tushuntirmadi. Xabarda Janubiy Koreya siyosati loyihaga amalda qanday ta’sir qilayotgani yoki Janubiy Koreya hukumatining ishtirok etish istagi o‘zgargan-o‘zgarmagani haqida ham tasdiqlovchi ma’lumot keltirilmadi.

Vitse-prezident Vens Alyaskada qazib olinadigan tabiiy gazga talab yuqori ekanini ta’kidladi. Uning aytishicha, Alyaska gazi ayrim kichik avtoritar rejimlardan keladigan gazga qaraganda arzonroq, sifati yaxshiroq va ishonchliroq. Bu — vitse-prezident Vensning da’vosi; xabarda keltirilgan ma’lumotlarning o‘zi narx, sifat va ta’minot barqarorligini mustaqil ravishda taqqoslab tasdiqlash uchun yetarli emas.

U loyihani ilgari surmoqchi bo‘lgan ma’muriyat va va’dalarini bajaradigan prezident borligi bu safar avvalgilardan farq qilishini aytdi. Birga intervyu bergan senator Sallivan ham muzokaralar va loyiha tuzilmasi yuzasidan muhokamalar davom etayotganini, biroq bu safar mablag‘ borligi va prezident hamda hukumat a’zolari loyihani qo‘llab-quvvatlayotganini ta’kidladi. Ammo bu gaplar loyihani amalga oshirish niyati va qo‘llab-quvvatlash haqida bo‘lib, Janubiy Koreyaning investitsiyasi yoki loyiha shartlari tasdiqlanganini anglatmaydi.

Bu xabar nimani anglatadi

Bu bayonotlarda diqqatga sazovor jihat shuki, AQSh tomoni Janubiy Koreyaning ishtirok etishini istashini aytish bilan birga, Janubiy Koreya hukumati o‘zgargan taqdirda ham loyihani ilgari surishini bildirdi. Buni hamkorlik faqat Janubiy Koreyaning hozirgi hukumati bilan cheklanmasligi haqidagi ishora sifatida talqin qilish mumkin, biroq Janubiy Koreyaning investitsiya qarori yoki shartnomasi allaqachon tuzilgan, degan xulosaga asos yo‘q. Loyiha amalga oshishi faqat niyatga emas, balki investitsiya mablag‘lari, xarid shartnomalari va ishtirokchilarning vazifalari kabi shartlarga ham bog‘liq.

Senator Sallivan ma’muriyat hozir Janubiy Koreyaning investitsiyasi va moliyalashtirish masalalariga e’tibor qaratayotganini tushuntirganini hisobga olsak, Janubiy Koreya zimmasiga tushadigan mablag‘ miqdori va uni moliyalashtirish usuli keyingi muhokamalarning asosiy mavzusiga aylanishi mumkin. Shuningdek, keyin xarid shartnomalari va Janubiy Koreya, AQSh federal hukumati hamda Alyaska shtatining ishtirok tuzilmasi ko‘rib chiqilishi aytildi. Biroq qaysi taklif qachongacha tasdiqlanishi, har bir tomon qanday mas’uliyat va vakolatlarga ega bo‘lishi ma’lum qilinmadi.

Masalan, Janubiy Koreya kompaniyalari yoki hukumati loyihada ishtirok etishni ko‘rib chiqayotgan bo‘lsa, AQSh tomonining «loyihani ilgari suramiz» degan bayonotining o‘zi ishtirok miqdori yoki foyda va xarajatlar qanday taqsimlanishini baholash uchun yetarli emas. Amaldagi majburiyatlar va ishtirokning mazmunini aniqlash uchun investitsiya va moliyalashtirish, gaz xarid qilish shartlari, mulkchilik hamda soliqlar masalalarini tekshirish kerak.

Alyaskaning o‘zida ham loyiha mulkchiligi tuzilmasi va soliqlar masalasi bo‘yicha savollar ochiq qolmoqda. Shtat qonunchilik organida prezident Trampning bayonotida loyihaning aniq tuzilmasi tushuntirilmagani yuzasidan e’tirozlar bildirildi. Shu bois bu xabarni loyihaning tasdiqlangan shartlari haqida emas, balki AQSh ma’muriyati uni amalga oshirish niyatini bildirgani va muzokaralarda Janubiy Koreyaning investitsiyasi masalasi birinchi bo‘lib ko‘rib chiqilayotgani haqida deb tushunish to‘g‘riroq.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Yetkazilgan asosiy mazmunlarda sezilarli tafovut yo‘q. Biroq bir xabarda vitse-prezident Vens «siyosiy dinamika»ni tilga olganidan keyin aynan nimani nazarda tutganini tushuntirmagani qo‘shimcha qilingan. Boshqa xabarda ham Janubiy Koreyadagi siyosiy vaziyat o‘zgaruvchan omil sifatida ko‘rsatilgan, lekin uning sabablari yoki aniq misollar keltirilmagan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Vitse-prezident Vens 6-oktabr kuni (mahalliy vaqt bilan) bergan intervyusida Janubiy Koreyadagi siyosiy vaziyatni Alyaskadagi LNG loyihasi uchun noaniqlik omili sifatida tilga oldi.
  • U Janubiy Koreyaning hozirgi yoki keyingi hukumati, zarur bo‘lsa Yaponiya kabi davlatlar bilan hamkorlik qilib bo‘lsa ham, loyihani amalga oshirishini aytdi.
  • Senator Sallivan ma’muriyat hozir Janubiy Koreyaning investitsiyasi va moliyalashtirish masalalariga e’tibor qaratayotganini, keyingi bosqichda esa xarid shartnomalari va ishtirok tuzilmasi ko‘rib chiqilishini tushuntirdi.
  • Alyaskadagi loyihaning mulkchilik tuzilmasi va soliqlar masalasi hal etilmagan; shtat qonunchilik organida loyiha tuzilmasi aniq tushuntirilmagani yuzasidan e’tirozlar bildirilgani xabar qilindi.
  • Noyabrdagi oraliq saylovlar arafasida Alyaskadagi Senat saylovi keskin raqobat bilan kechmoqda. Ayrim so‘rovlarda nomzod Meri Peltola amaldagi senator Sallivandan oldinda ekani xabar qilindi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Janubiy Koreya kiritadigan investitsiya miqdori va uni moliyalashtirish usuli qanday belgilanadi?
  • Janubiy Koreya, AQSh federal hukumati va Alyaska shtatining loyihadagi ishtirok tuzilmasi hamda xarid shartnomalari qachon tasdiqlanadi?
  • Loyiha mulkchiligi va soliqlar masalasi qanday hal qilinadi?
  • Vitse-prezident Vens aytgan Janubiy Koreyaning «siyosiy dinamikasi» aniq nimani anglatadi?

O‘quvchi nimalarni kuzatishi kerak

  • Keyingi bayonotlarda Janubiy Koreyaning investitsiya miqdori va moliyalashtirish usuli aniq ko‘rsatiladimi — shuni kuzatish kerak.
  • Xarid shartnomalari va Janubiy Koreya, AQSh federal hukumati hamda Alyaska shtatining vazifalari belgilanganda, xarajat va xatarlarni kim o‘z zimmasiga olishini ham ko‘rib chiqish mumkin.
  • Mulkchilik va soliqlar masalalari bo‘yicha izoh berilishini kuzatish lozim. Loyihani amalga oshirish niyati haqidagi bayonotlar bilan tasdiqlangan loyiha shartlarini farqlash muhim.

Manbalar