Sau khi xuất hiện thông tin một nhân viên của viện nghiên cứu dịch hạch ở tỉnh Irkutsk, Siberia, Nga, qua đời và một nhân viên thứ hai mắc bệnh, hôm thứ Tư, Nga cảnh báo người dân cần đề phòng thông tin “sai lệch”. Tuy nhiên, nguyên nhân thực sự khiến người phụ nữ qua đời và việc nhân viên thứ hai có mắc bệnh hay không vẫn chưa được xác nhận. Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi Nga công khai minh bạch tình hình, còn Mông Cổ cho biết đang triển khai giám sát y tế và theo dõi tại biên giới với Nga.

Bối cảnh

Hôm thứ Sáu tuần trước, hãng truyền thông People of Baikal đưa tin một phụ nữ 28 tuổi làm việc tại viện nghiên cứu dịch hạch ở tỉnh Irkutsk đã chết vì dịch hạch. Hãng này cũng nêu khả năng người phụ nữ bị nhiễm bệnh do một ống nghiệm bị vỡ. Tuy nhiên, đây chỉ là khả năng được đưa ra trong tin tức; chưa có xác nhận rằng ống nghiệm là nguồn lây nhiễm.

Các thông tin và lo ngại về một nhân viên thứ hai cũng tiếp tục xuất hiện, nhưng điều đã được xác nhận chỉ là có tin báo chí cho biết người này mắc bệnh viêm phổi không rõ nguyên nhân. Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus kêu gọi Nga giải thích về thông tin này. Vì vậy, không nên xem cụm từ “bệnh nhân dịch hạch thứ hai” là một ca đã được xác nhận.

Dịch hạch thể phổi có thể lây truyền giữa người với người và gây viêm phổi nặng. Tuy nhiên, WHO cho biết chưa xác định được nguyên nhân tử vong của người phụ nữ; thông tin ban đầu cho rằng đó là dịch hạch cũng dựa trên những báo cáo chưa được xác nhận. Theo WHO, giới chức Nga cho biết cái chết của nhân viên này ban đầu biểu hiện như một ca nhiễm virus đường hô hấp cấp tính điển hình và gần đây chưa ghi nhận ca dịch hạch nào.

Tin này có ý nghĩa gì

Vấn đề hiện nay không phải là đã xác nhận dịch hạch đang lây lan. Điểm mấu chốt là nhiều cách giải thích khác nhau đang được lưu truyền trong khi nguyên nhân tử vong, tình trạng của nhân viên thứ hai và đường lây nhiễm vẫn chưa được làm rõ. Khi thiếu thông tin để xác định nguyên nhân và liệu có thêm ca nhiễm hay không, các cơ quan y tế và những nước lân cận cũng có thể gặp khó khăn trong việc đánh giá rủi ro.

Mông Cổ cho biết đang triển khai giám sát y tế và theo dõi tại biên giới với Nga. Giám đốc CDC Mỹ cho biết nguy cơ đối với Mỹ từ những ca dịch hạch thể phổi ở Siberia chưa được xác nhận là rất thấp, nhưng nước này đã sẵn sàng theo dõi và sàng lọc khách du lịch.

Chẳng hạn, nếu xác nhận nhân viên thứ hai của viện nghiên cứu ở Irkutsk thực sự nhiễm dịch hạch, thông tin này có thể làm thay đổi những dữ liệu cần thiết để đánh giá rủi ro so với tin hiện tại về “viêm phổi không rõ nguyên nhân”. Tuy nhiên, với những bằng chứng hiện có, không thể nói rằng đã xác nhận có ca nhiễm như vậy hoặc có sự lây truyền từ người sang người.

Những điểm khác nhau giữa các bản tin

Bản tin đầu tiên cho biết Nga cảnh báo về thông tin sai lệch, trong khi đề cập đến một ca nghi nhiễm thứ hai và yêu cầu minh bạch từ cộng đồng quốc tế. Một bản tin khác giải thích rằng WHO chưa xác định được nguyên nhân tử vong và báo cáo ban đầu chỉ là nhận định chưa được xác nhận về dịch hạch. Bản tin này cũng thông qua WHO đưa tin rằng giới chức Nga giải thích người phụ nữ tử vong do nhiễm virus đường hô hấp cấp tính và cho biết gần đây không có ca dịch hạch nào.

Cũng chưa có chẩn đoán xác định nào được đưa tin về nhân viên thứ hai. Yêu cầu giải thích của tổng giám đốc WHO liên quan đến tin về “viêm phổi không rõ nguyên nhân”. Có tin một thị trưởng địa phương cho biết bệnh viện nơi người phụ nữ qua đời đã được áp dụng biện pháp cách ly, nhưng phạm vi và thời gian áp dụng biện pháp này không được nêu rõ.

Giám đốc CDC Mỹ cho biết ông đánh giá nguy cơ đối với Mỹ từ những ca chưa được xác nhận là rất thấp. Điều này không có nghĩa là nguyên nhân hoặc mức độ lây lan của tình hình ở Nga đã được xác nhận; đánh giá nguy cơ đối với Mỹ và việc xác minh sự thật tại Siberia là hai vấn đề riêng biệt.

Những gì đã xác nhận và những điều chưa rõ

Những gì đã xác nhận

  • People of Baikal đưa tin một phụ nữ 28 tuổi, nhân viên của viện nghiên cứu dịch hạch ở tỉnh Irkutsk, đã qua đời.
  • WHO cho biết chưa xác định được nguyên nhân tử vong của người phụ nữ.
  • Có tin báo chí cho biết một nhân viên thứ hai của viện nghiên cứu ở Irkutsk mắc bệnh viêm phổi không rõ nguyên nhân.
  • Chính phủ Mông Cổ cho biết đang triển khai giám sát y tế và theo dõi tại biên giới với Nga.

Những điều chưa rõ

  • Nguyên nhân thực sự khiến người phụ nữ qua đời là gì?
  • Tình trạng và nguyên nhân bệnh của nhân viên thứ hai đã được xác nhận chưa?
  • Ống nghiệm bị vỡ có phải là nguồn lây nhiễm khiến người phụ nữ mắc bệnh không?
  • Nhân viên thứ hai có nhiễm dịch hạch hoặc đã xảy ra lây truyền thêm hay không?

Những điều độc giả cần theo dõi

  • Cần xem các tin tiếp theo có phân biệt rõ giữa “nghi ngờ”, “báo cáo ban đầu” và “ca xác nhận” hay không. Các tin hiện tại chưa xác định nguyên nhân tử vong và chẩn đoán của nhân viên thứ hai.
  • Có thể theo dõi xem giới chức Nga và WHO có công bố thêm thông tin về nguyên nhân tử vong cũng như tình trạng của nhân viên thứ hai hay không.
  • Có tin Mông Cổ đang triển khai giám sát biên giới, nhưng chưa nêu các biện pháp hoặc hướng dẫn cụ thể áp dụng cho khách du lịch nói chung. Khi đưa ra quyết định liên quan đến du lịch hoặc đi lại, hợp lý hơn là không kết luận chỉ dựa trên tin này rằng đã xác nhận có lệnh hạn chế riêng hoặc nguy cơ lây nhiễm.

Tài liệu tham khảo